Кіріспе

Сидкаркросс жарыстары, сондай-ақ сидкар мотокросс деп те аталады, мотокростың бір түрі. Кәдімгі мотокросс жүргізушілері жеке мотоциклдерді пайдаланады, ал сидкаркросс құрамы екі адамнан – жүргізуші мен борттағы жолаушыдан тұратын командамен басқарылатын мотоцикл шассиінің ерекше түріне ие. Ең алғашқы жазбалар сидкаркросс 1930 жылдары Ұлыбританияда пайда болғанын көрсетеді.

Sidecarcross киімдері

Жолдық жабдықтар сияқты, алғашқы сайдкаркросс жабдықтары да металл түтіктермен шассиіне бекітілген сайдкарсы бар жеке мотоциклден көп емес еді. Спорт дамыған сайын, сайдкаркросс жабдықтары көбірек біріктірілді, бірақ көпшілігі монокок шасси емес, түтікшелі құрылымды сақтап қалды. Сайдкаркросс жабдықтарының конфигурациясы көбінесе ұлттық жол жабдықтарын қайталайды, сайдкар «жақын жаққа» орнатылады: Ұлыбританиядағы сайдкарлар сол жақта, ал еуропалықтарда – оң жақта. Мотоциклшілер бір конфигурацияға үйреніп алғаннан кейін, екіншісіне бейімделуге көңілсіздік танытады. Көптеген сайдкар жабдықтарында (әсіресе ауырларында) алдыңғы дөңгелек серпімді байланыспен жабдықталған, себебі стандартты телескопиялық амортизаторлар туындайтын жүктемелерді сіңіре алмайды. Еуропадағы бірнеше сайдкар өндірушілері (мысалы, VMC, Bastech және EML) арнайы шассилерді, әдетте тиісті амортизаторлармен шығарады, ал қозғалтқыш, доңғалақтар, пластик және басқа да компоненттер Honda CR500, Kawasaki KX500 және үлкен KTM сияқты кең таралған мотокросс мотоциклдерінен алынады. Мотокросс жарыстары үшін ғана жасалған MTH 630 және 700cc Zabel сияқты арнайы «үлкен өлшемді» 2 тактілі қозғалтқыштар да бар. Қазіргі уақытта Zabel және MTH әлем чемпионаттарындағы ең үздік қозғалтқыштар болып табылады. VMC шассиін өндіруші HOCOB 2007 жылы FIM-нің ең жақсы мотокросс сайдкары үшін сыйлығын жеңіп алды.

Қолдану ерекшеліктері

Сайдкаркросс әдеттегі мотокросс сияқты, шамамен ұқсас трассаларда өткізіледі. Жолды жүретін экипаждар сияқты, сайдкарды басқару соло мотоциклдерден мүлдем өзгеше, себебі жүргізуші бұрылыстарда центростремителiк күштерге қарсы тұру үшін экипажды еңкейте алмайды. Оның орнына, экипаждың аударылып кетпеуін қамтамасыз ету үшін жолаушы бұрыштарда мүмкіндігінше көп сыртқа еңкейіп отыруы тиіс. Жолаушы (кейде "маймыл" деп атайды) үнемі бүкіл денесін қозғалтады және ол отырықшы жүргізушіден әлдеқайда белсенді рөл атқарады.

Сиддкаркросс жарыстары

Сайдкар жарыстарының ең маңызды аспектілерінің бірі – командалық жұмыс; әлемдегі ең үздік сайдкар командалары көптеген жылдар бойы бірге жарысып келеді. Әлем чемпионаты Еуропаның үздік мотокросс алаңдарында бірнеше кезеңде өткізіледі, маусымды Sidecarcross des Nations аяқтайды. Бұл спорт Батыс және Орталық Еуропада өте танымал, бірақ Солтүстік Америка мен Австралияда сайдкар жарысының қатысушылары әлдеқайда аз. Тарихындағы ең табысты сайдкар жарысшысы – Нидерландыдан шыққан он мәрте әлем чемпионы Даниэль Виллемсен. Дегенмен, Виллемсен өзінің алты титулын төрт түрлі серіктеспен жеңгендіктен, ең табысты команда – Кристер Сергис/Артис Расманис.