Кіріспе

Генри Вудхаус (1884–1970) – Италияда туған американдық авиация жазушысы, журнал баспагері, инвестор және коллекционер.

Ерте өмір

Генри Вудхаус 1884 жылғы 24 маусымда Италияның Турин қаласында Марио Теренцио Энрико Касалегно болып дүниеге келді. Өзінің кейінгі естеліктерінде Вудхаустың әкесі мектепті бітірмей қайтыс болғанын айтады. Жас Вудхаус әкесінің қарыздарын белгісіз жолдармен төлеуге мәжбүр болды. Кейін Франция, Ұлыбритания, Швейцария және Бельгияда білім алып, тілдер, экономика, әлеуметтану және авиация салаларын зерттеді. Ол қай мектептерде оқығанын ешқашан айтқан емес. 1904 жылы Касаленго АҚШ-қа көшіп, Нью-Йорк штатының Троя қаласындағы бір мейрамхананың асханасында жұмысқа орналасты. Ол бас аспазшымен төбелес кешіп, ас үй пышағымен оны өлтірді. Касаленго басқа адамның пышаққа өзіне-өзі қасақана жарақаттанғанын мәлімдеді. Ол тұтқындалып, Нью-Йорк штатының Даннемора қаласындағы Клинтон түрмесінде төрт жылға сотталды. 1909 жылы босатылды.

Жазу

1909 жылдан кейін ол азаматтыққа қабылдану үшін өтініш берді. Ол Генри Вудхаус (оның көп ұзамай заңды түрде қабылдаған) псевдонімімен авиация жазушысы ретінде мансабын бастады. Ол Collier's Weekly, McClure's, Metropolitan, The Independent, World's Work және New York Times сияқты басылымдарға материалдар жариялады. Әлем жүзінде авиация саласындағы сарапшы ретінде ол тез арада танымал болды. Вудхаус мақалаларында АҚШ әскерінің ұшақтарды кеңінен пайдалануын және Бірінші дүниежүзілік соғыста оларды барлық әскер түрлерінде үйлестіруді болжады. Ол сондай-ақ авиацияның көлік және почта салалары үшін маңыздылығын дәл айқындады. Журналдарға жазудан басқа, Вудхаус авиация тақырыбындағы алғашқы беделді кітаптардың көптеген авторы болды, олардың ішінде: «Теңіз авиациясы оқулығы» (1917), «Әскери авиация оқулығы» (1917), «Қолданбалы авиациялық инженерия оқулығы» (1917), «Авиациялық құқық оқулығы» (1917), «Барлық елдердің ұшақтары» (1917) және «Барлау мақсатындағы жоғары биіктіктегі ұшу» (1919).

Баспа ісі

Роберт Дж. Коллиердің қолдауымен ол «Flying» атты табысты журналды құрып, оның бас редакторы болды. Ол бастапқыда АҚШ-тағы авиация туралы ең толыққанды және авторитетті басылым деп есептелді. Жылдар бойы бірнеше аталымын өзгерткеніне қарамастан, «Flying» журналы бүгінге дейін жарық көріп тұр және әлемдегі ең көп оқылатын авиациялық басылым болып табылады. Вудхаус «Naval Aeronautics», «Air Power» және «Scientific Age» сияқты басқа да журналдарды шығарды.

Әуе қатынасына қатысты басқа да іс-әрекеттер

1915 жылы ол Американың аэронавтикалық инженерлік қоғамын құруға көмектесті. Ол Аэроклубтың негізін қалаушылардың бірі және басқарушысы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұлттық қорғанысты қолдау үшін ол Ұлттық ұшақ қорын, Батыс жарты шардағы Аэронавтика федерациясын және Патриоттық білім беру қоғамын құрды. Ол Американың аэронавтикалық инженерлер қоғамының директоры болды. Ол Ұлттық дайындық жөніндегі конференциялық комитеттің тұрақты делегаты болды және Нью-Йорк мэрі Митчелл оны 1000 адамнан тұратын комитетке тағайындады. Ол екінші Панамерикандық ғылыми конгресске делегат болды. Вудхаус өмір бойы ондаған маңызды клубтардың, ұйымдардың және қоғамдардың мүшесі болды. Бұл ұйымдар авиациямен ғана емес, сонымен қатар экономикалық, азаматтық және ғылыми салалармен де байланысты болды. Вудхаус авиацияға қатысты көптеген терминдер мен атауларға авторлық құқық иесі болды. 1927 жылы шыққан танымал "Қанаттар" фильмінің атауы Вудхаустың зияткерлік меншігін бұзушылық деп табылғанда, оған 25 000 доллар өтемақы төленді.

Аэро клуб

1917-1918 жылдары Аэро-клуб мүшелері Өндіруші ұшақтар қауымдастығының қаржысына байланысты даулардың нәтижесінде жарыла бастағанда, олардың бірі, Дж. С. Марс, Вудхаусты кісі өлтіруші және әскерден қашушы деп айыптады. 1920 жылы Вудхаус клубты Америкалық ұшу клубымен бірігуіне қарсы сотқа берді. 1922 жылы Аэро-клубтың басқа мүшелері де осы бірігуді ұйымдастырғанда, ол қайтадан сотқа жүгінді, өзінде 404 мүшенің сенім білдіру дауысы бар екенін мәлімдеді, бірақ соттың талабы бойынша олардың қолтаңбаларын ұсына алмады. Осы сот процесі кезінде «Нью-Йорк Таймс» газеті ол өлтірген адам туралы мақала жариялады. Беделіне нұқсан келген Вудхаус істі ұтылып, Аэро-клуб Ұлттық аэронавтика қауымдастығына айналды. Вудхаус өзінің қолдауын Америка Әуе лигасы деген шағын бәсекелес ұйымға берді.

Мұнай спекуляциясы

1920–1922 жылдары Вудхаус Османдық-Америка даму компаниясы деген мұнай синдикатын құруға қатысты. Адмирал Колби М. Честермен байланысы арқасында Анатолия және Қара теңізден теміржол салу және пайдалану, сондай-ақ Мосул мұнай кен орындарын игеру құқығын алды. Вудхаус капиталдың 1/6 бөлігіне ие болды. Ол сонымен қатар Анкара қаласын салу құқығына ие болған "Турко-Америка корпорациясының" директоры болды. Вудхаус Осман империясын сақтап қалу үшін жеңілген сұлтанды таққа қайтаруды көздеген француз сыртқы саясатын қолдады. Оның жоспарлары Кемал Ататүрктің сұлтанды құлатуымен күйреп кетті. Осының нәтижесінде Осман империясы ыдырап, Мосул мұнай кен орындары Ирактың құрамына кірді.

Джордж Вашингтон

Вудхаус АҚШ тарихымен байланысты артефактілер мен антиквариаттарды жинады. 1930 жылы ол Улисс Гранттың әйгілі майлы портретін сатып алды. 1936 жылы Вудхаус Джордж Вашингтонның ұрпағы Уильям Селден Вашингтонмен бірлесіп, Джордж Вашингтон туралы көптеген құжаттарды Конгресс кітапханасына сыйға берді. Бұл жинақ әлі күнге дейін кітапхананың тұрақты қорында сақталып, олардың веб-сайтында қолжетімді. Вудхаус тағы бір ұрпағы Уильям Ланье Вашингтонмен бірігіп, Нью-Йорктегі Вудхаус галереясы арқылы Вашингтон отбасының гербі бар заттарды сата бастады. Ланье Вашингтон сол кезде өзінің жеке коллекциясының бір бөлігін Джордж Вашингтонға арналған естеліктерді 1917 жылы Sotheby's және 1920 жылы Америка өнер қауымдастығы өткізген екі танымал аукционда сатқандығымен белгілі болды. Кейіннен Ланье Вашингтонға тиесілі кейбір тарихи заттардың нақтылығы күмәнді болып, кейбір жағдайларда олардың жалған екені дәлелденді.

Джордж Вашингтон әуе айрығы

1928-1930 жылдары Вудхаус Вашингтон қаласының оңтүстігінде 1500 акр (6 км²) жер сатып алды, оның көп бөлігі Джордж Вашингтон мен Джордж Мейсонның ата-бабаларына тиесілі болған. Ол бұл жерге «Джордж Вашингтон әуе түйісі» деп аталатын үлкен цеппелинге арналған әуежай салуды жоспарлады. 1935 жылға қарай ол төлемеген салықтар мен ипотекалық сомалардың өндірілуіне байланысты жерді сатуға мәжбүр болды. Бұл жердің көп бөлігі қазір Хантли Медоуз паркі болып табылады.

Соңғы жылдар

1953–1958 жылдары Вудхаус бұрынғы қызметкері Тамара Буркунмен сотқа тартысты. Буркун оның галереясында 46 апта жұмыс істегенін, бірақ ешқандай төлем алмағанын мәлімдеді. Вудхаус оның сыйақысы галереяның білім беру курстарына оқу ақысы болғанын және ол Нью-Йоркте заңсыз болған бақшегер болуға ниеттенгенін айтты. Сот Буркунның пайдасына шешім шығарды. Вудхаус оның сыйақысын төлеу үшін Вашингтон-Джанкшен жерінің соңғы бөлігін сатуға мәжбүр болды. Генри Вудхаус 1970 жылдың 6 қаңтарында Нью-Йорк қаласындағы үйінде қайтыс болды.