Кіріспе

ICQ New – платформааралық жедел хабарласу жүйесі және VoIP клиенті. ICQ атауы ағылшын тіліндегі «I Seek You» фразасынан шыққан. ICQ клиенттік қосымшасы мен қызметі алғаш рет 1996 жылдың қараша айында тегін жүктеуге қолжетімді болды. Бизнес дәстүрлі маркетингке ие болмады және көбінесе ауыздан ауызға жарнамаға сүйенді, клиенттер достарына туралы айтып, олар өз достарына хабарлады және т.б. ICQ – дербес жедел хабарласу (IM) қосымшаларының бірі болды. Нақты уақыт чаты жаңалық емес болғанымен (сол кездегі ең көп таралған платформа – Интернет реле чаты [IRC]), жеке пайдаланушы тіркелгіштері бар толық орталықтандырылған қызмет тұжырымы бір-бірге сөйлесуге бағытталған және AIM сияқты кейінгі жедел хабарласу қызметтерінің жобасын қалыптастырды, ал оның әсері қазіргі әлеуметтік желілерде көрінеді. ICQ – кеңінен қабылданылған алғашқы IM платформасы болды. 2001 жылы ICQ-да 100 миллионнан астам тіркелгі тіркелген. 2010 жылы Mail.Ru компаниясы сатып алған кезде күніне шамамен 42 миллион пайдаланушы болды. 2020 жылы ICQ-ға ие Mail.Ru Group мессенджеріне негізделген «ICQ New» атты жаңа бағдарламалық жасақтаманы іске қосуды шешті. Жаңартылған мессенджер 2020 жылдың 6 сәуірінде көпшілікке таныстырылды. 2022 жылы ICQ-ның ай сайынғы орташа пайдаланушы саны шамамен 11 миллионды құрады. 2021 жылдың қаңтар айының екінші аптасында ICQ Гонконгта танымалдылығының қайта өрлеуін байқады, бұл WhatsApp-тың құпиялылық саясатын жаңартуға байланысты туындаған даудың нәтижесі болды. Аймақта қолданбаны жүктеу саны 35 есеге артты. 2023 жылы бразилиялық Núcleo Jornalismo басылымы жүргізген тергеу ICQ-ның жұмсақ модерация саясатының арқасында балалар порнографиясын тарату үшін қолданылғанын анықтады.

Ерекшеліктері

Жеке чат – екі пайдаланушының арасындағы әңгіме. Тіркелгіге кіргенде, бұлтты синхрондаудың арқасында кез келген құрылғыдан чатқа кіруге болады. Пайдаланушы кез келген уақытта өзінің немесе әңгімелесу серіктесінің чатынан жіберілген хабарламаны жоюға болады, ал оның орнына хабарламаның жойылғанын көрсететін хабарлама келеді. Топтық немесе жеке чаттардағы кез келген маңызды хабарламаларды, сондай-ақ медиа мазмұнының шексіз саны мен көлемін өзімен әңгімелесуге жіберуге болады. Ақиқатында, бұл чат тегін бұлтты сақтау ретінде жұмыс істейді. Бұл – бір уақытта 25 мыңға дейін қатысушы бола алатын арнайы чаттар. Кез келген пайдаланушы топ құра алады. Пайдаланушы телефон нөмірін басқа қатысушылардан жасыра алады, кеңейтілген сауалнама мүмкіндігі бар, топ мүшелерінің қайсысы хабарламаны оқығанын көруге болады және белгілі бір топ мүшелерінен келетін хабарламаларға хабарламаларды өшіруге болады. Блогтарға балама. Арна авторлары жазбаларды мәтіндік хабарлама түрінде жариялай алады және медиа файлдарды қоса алады. Жазба жарияланғаннан кейін, жазылушыларға әдеттегі және топтық чаттардағыдай хабарлама келеді. Арна авторы анонимді бола алады және арна сипаттамасында ешқандай ақпаратты көрсетудің қажеті жоқ. Арнайы API боты бар, оны кез келген адам бот жасау үшін пайдалана алады, яғни нақты әрекеттерді орындайтын және пайдаланушымен өзара әрекеттесетін шағын бағдарлама. Боттарды ойын-сауықтан бастап бизнес-қызметтерге дейін алуан түрлі мақсаттарда қолдануға болады. Қолданба арқылы қарым-қатынасты эмоционалды және жекелендіру үшін стикерлер (эмоцияны білдіретін кішкентай суреттер немесе фотосуреттер) қолданылады. Пайдаланушылар қол жетімді стикерлер кітапханасын пайдалана алады немесе өздері жүктей алады. Сонымен қатар, машиналық оқытудың арқасында бағдарламалық қамтамасыз ету байланыс кезінде стикерді ұсынады. Маскалар – камераға нақты уақытта қойылатын суреттер. Оларды бейне қоңыраулар кезінде пайдалануға болады, фотосуреттерге қойып, басқа пайдаланушыларға жіберуге болады. Лақап ат – пайдаланушы таңдаған есім. Пайдаланушыны іздегенде және қосқанда телефон нөмірін алмастыра алады. Лақап атты пайдалану арқылы пайдаланушылар телефон нөмірін бермей байланыс ақпаратын бөлісе алады. Ақылды жауаптар – хабарламалар қорының үстінде пайда болатын қысқа фразалар, оларды хабарламаларға жауап беру үшін пайдалануға болады. ICQ New әңгіме мазмұнын талдап, алдын ала белгіленген бірнеше жауапты ұсынады. ICQ New аудио хабарламаларды жіберуге мүмкіндік береді. Алайда, аудионы тыңдағысы келмейтін немесе тыңдай алмайтын адамдар үшін аудио автоматты түрде мәтінге аударылады. Пайдаланушы тек тиісті батырманы басып, хабарламаны мәтін түрінде көреді. Мәтіндік хабарламадан басқа, пайдаланушылар бір-біріне қоңырау шалуға, сондай-ақ бес адамға дейін аудио немесе бейне қоңыраулар жасауға болады. Бейне қоңырау кезінде AR маскаларын қолдануға болады.

UIN нөмірі

ICQ пайдаланушылары UIN немесе Пайдаланушы Сәйкестендіру Нөмірі арқылы бірін-бірінен анықталады және ерекшеленеді, ол тізбек бойынша таратылады. UIN Mirabilis компаниясымен ойлап табылды, ол әр пайдаланушыға тіркелген кезде берілген пайдаланушы аты. Таратылған UIN-дер '10,000' (5 таңбадан) басталады және әр пайдаланушы ICQ-ге алғаш тіркелген кезде UIN-ді алады. ICQ6 нұсқасынан бастап пайдаланушылар бастапқы тіркеу кезінде UIN-мен байланыстырған электрондық пошта мекенжайы арқылы кіруге мүмкіндік алады. Басқа жылдам хабар алмасу бағдарламалық қамтамасы немесе веб-қосымшалардан айырмашылығы, ICQ-да пайдаланушы туралы жалғыз тұрақты ақпарат – UIN, бірақ басқа пайдаланушыларды олардың электрондық пошта мекенжайымен немесе олардың тіркелгілерінің ашық профиліне жаңарту арқылы қосымша мәліметтерді пайдаланып іздеуге болады. Сонымен қатар, пайдаланушы өзінің барлық жеке ақпаратын, экран атын және электрондық пошта мекенжайын қайта тіркелусіз өзгерте алады. 2000 жылдан бастап ICQ және AIM пайдаланушылары бір-бірін сыртқы клиенттерді пайдаланбастан байланыс тізіміне қоса алады. (AIM қызметі кейіннен тоқтатылды.) UIN ұрлау немесе тартымды UIN-дерді сатуға жауап ретінде ICQ бұрын UIN-мен байланысты электрондық пошта мекенжайларын сақтауды бастады. Сондықтан ұрланған UIN-дерді кейде қайтарып алуға болады. Бұл тек 1999 жылдан бастап пайдаланушы профиліне жарамды негізгі электрондық пошта мекенжайы енгізілген жағдайда ғана қолданылады.

Тарих

ICQ-ның негізін қалаушы компания Mirabilis 1996 жылғы маусым айында бес израильдік әзірлеуші: Яир Голдфингер, Сефи Вигизер, Амнон Амир, Арик Варди және Ариктің әкесі Йосси Варди құрды. ICQ – кең аудиторияға жеткен алғашқы мәтіндік хабарлама алмасу құралдарының бірі. Mirabilis компаниясы ICQ үшін әзірлеген технологияны тегін таратты. Осы технологияның табысы AOL-ді 1998 жылғы 8 маусымда Mirabilis-ті 287 миллион долларға, ал өнімділік деңгейіне байланысты үш жыл ішінде қосымша 120 миллион доллар төлеуге итерді. 2002 жылы AOL осы технологияны патенттеуге қол жеткізді. Сатып алынғаннан кейін өнімді бастапқыда Ариэль Ярницкий мен Ави Шехтер басқарды. ICQ басқаруы 2003 жылдың соңында өзгерді. Жаңа бас директор Орей Гиллиам басшылығымен, ол 2007 жылы AOL-дің барлық хабарлама бизнесіне де жауапкершілікті алды, ICQ өсуін қайта бастады; ол жоғары табысты компания ғана емес, сонымен қатар AOL-дің ең табысты бизнестерінің біріне айналды. 2009 жылы Гиллиамның орнына Иляв Моше ICQ басқарушы директоры болды. 2010 жылғы сәуірде AOL ICQ-ны Алишер Усманов басқарған Digital Sky Technologies компаниясына 187,5 миллион долларға сатты. 2000-шы жылдарда ICQ-ны AOL Instant Messenger, Google Talk және басқа да бәсекелестер АҚШ және көптеген елдерде ығыстырғанмен, ол орыс тілді елдерде ең танымал жылдам хабарласу желісі болып қала берді және онлайн мәдениетінің маңызды бөлігіне айналды. 2010 жылы танымал UIN нөмірлеріне 11 000-нан астам теңге талап етілді.

Даму тарихы

ICQ 99a/b – кеңінен таралған алғашқы нұсқалар. ICQ 2000 жазбалар мен еске түсірулер функциясын қамтыды. ICQ 2001 контактілер тізімін серверде сақтау мүмкіндігін қосты. Бұл бірнеше компьютер арасында синхронизацияны қамтамасыз етті және клиенттерге контактілер тізімін тікелей өзгертуге рұқсат бермей, UIN нөмірін контактілер тізіміне қосу үшін алдын ала келісім алуды қамтамасыз етті. 2002 жылы AOL Time Warner ICQ-ға жылдам хабар алмасу бойынша АҚШ патенты берілгенін хабарлады. ICQ 2002 – жарнамадан толығымен бос ICQ нұсқасының соңғы шығарылымы. ICQ Pro 2003b – ICQ протоколының 10-шы нұсқасын қолданған алғашқы ICQ нұсқасы. Дегенмен, ICQ 5 және 5.1 протоколдың 9-шы нұсқасын пайдаланады. ICQ 2002 және 2003a ICQ протоколының 8-ші нұсқасын қолданды. Алдыңғы нұсқалар (ICQ 2001b және одан бұрынғы барлық ICQ клиенттері) ICQ протоколының 7-ші нұсқасын қолданды. ICQ 4 және одан кейінгі ICQ 5 (2005 жылдың 7 ақпанында жарық көрді) ICQ Lite-тің жаңартылған нұсқалары болды. Олардың бірі – Xtraz, ол жас интернет қолданушыларына арналған ойындар мен мүмкіндіктерді ұсынады. ICQ Lite бастапқыда жылдам хабар алмасудың қарапайым қолданушыларына арналған балама клиентті ұсыну мақсатында жасалған, ол салыстырмалы түрде баяу компьютерлер үшін кішкентай жүктеме және аз ресурстарды қажет ететін бағдарлама болды. ICQ 5 сыртқы түрін өзгертуге мүмкіндік берді (skins). Қазіргі ICQ 5.1 нұсқасы үшін ресми веб-сайтта бірнеше ресми сыртқы түрлер бар; алайда, пайдаланушылар жасаған көптеген сыртқы түрлер жүктеуге қолжетімді. ICQ 6 2007 жылдың 17 сәуірінде шығарылды және ICQ 4-тен кейінгі алғашқы маңызды жаңарту болды. Пайдаланушы интерфейсі AIM Triton-да қолданылатын Boxely рендеринг қозғалтқышын пайдаланып қайта жасалды. Бұл өзгеріс клиенттің контактілер тізімінен тікелей хабар жіберу мүмкіндігі сияқты жаңа мүмкіндіктерді қосты. ICQ жақында v5.1 нұсқасын пайдаланушыларды 6-шы (және XP) нұсқасына жаңартуға мәжбүрледі. Жаңартуды орындамағандар ICQ-ның ескі нұсқасы іске қосылмайтынын байқады. 6-шы нұсқаға жаңарту оң қадам болғанымен, кейбір пайдаланушылар бірнеше файлды бір уақытта жіберу сияқты пайдалы мүмкіндіктер жаңа нұсқада қолдау көрсетілмейтінін анықтады. 2008 жылдың шілде айының басында желі жаңартуы ICQ 5.1 қолданбаларын пайдалануды тоқтатуға мәжбүр етті, олар өздерін ICQ 5 деп таныстырды, мысалы, Pidgin, олар ICQ 6 деп таныстырылуға мәжбүр болды. Пайдаланушылар үшін басқа IM бағдарламасын пайдалану немесе ICQ 5.1-ді арнайы қолданбамен жаңартудан басқа амал қалмады. ICQ 7.0 2010 жылдың 18 қаңтарында шығарылды. Бұл жаңарту Facebook және басқа веб-сайттармен интеграцияны қамтиды. Сондай-ақ, Windows Live Messenger (MSN Messenger) сияқты жеке статус жазуға мүмкіндік береді. ICQ 7.0 стандартты орнату кезінде немесе ресми тілдер жинағын қосқанда дәстүрлі қытай тілін қолдамайды. Бұл оның Гонконг пен Тайваньдағы белгілі пайдаланушылар базасымен қабылдануын қиындатты, онда дәстүрлі қытай тілі ресми тіл болып табылады. ICQ 8 2012 жылдың 5 ақпанында шығарылды: "ICQ-ның жаңа буынымен танысыңыз, тегін бейне қоңыраулар, хабарламалар мен SMS, әлеуметтік желілерді қолдау және тағы да көптеген мүмкіндіктерден ләззат алыңыз". ICQ 10.0 2016 жылдың 18 қаңтарында шығарылды. Ең соңғы жаңарту – 10.0 Build 46867, 2022 жылдың 27 мамырында шығарылды.

Ресейдің барлау қызметімен ынтымақтастық

2018 жылдың мамыр айында жарияланған «Новая газета» газетінің мақаласына сәйкес, Ресейдің барлау органдары қылмыстық тергеулер жүргізу кезінде ICQ пайдаланушыларының жеке хабарласуларын онлайн режимінде оқуға қол жеткізген. Мақалада Ресей соттарының 34 үкімі қарастырылды, олардың тергеу барысында күдіктілердің кінәлі екенін дәлелдейтін мәліметтер компьютер немесе ұялы құрылғыдағы хабарламаларды оқу арқылы алынған. ICQ қатысқан он төрт істің алтысында ақпарат құрылғы тәркіленбес бұрын алынған. Бәсекелес Telegram қызметі барлау органдарының кіруін толығымен шектегендіктен, Ресей Президентінің кеңесшісі Герман Клименко ICQ-ны пайдалануды ұсынды.