Мозес Браун: американдық өнеркәсіпші, құл сатуға қарсы белсенді. АҚШ-тағы алғашқы фабрикалардың құрылысын қаржылады, өнеркәсіп революциясына үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық аболиционист және өнеркәсіпші Мозес Браун (23 қыркүйек 1738 – 6 қыркүйек 1836) – Жаңа Англиядан шыққан американдық аболиционист және өнеркәсіпші. Ол Американың индустриялық революциясы кезінде иiрiк машиналарына арналған алғашқы фабрикалардың жобалауын және құрылысын қаржылады, соның ішінде Америкадағы алғашқы заманауи фабрика болған Слэйтер Миллді де қаржылады.
American abolitionist and industrialist
Moses Brown (September 23, 1738 – September 6, 1836) was an American abolitionist and industrialist from New England who funded the design and construction of some of the first factories for spinning machines during the American industrial revolution, including the Slater Mill which was the first modern factory in America.
Ерте өмір
Мозес Браун 1738 жылдың 23 қыркүйегінде Род-Айленд колониясында және Провиденс плантациясында Джеймс Браун II мен Хоуп Пауэр Браунның ұлы болып дүниеге келді. Ол баптист пасторы Джеймс Браунның (1666–1732) немересі болды, ал әкесі табысты саудагер еді. Отбасылық фирма ромды дистилляциялаумен айналысты, темір зауытына ие болды және кең ауқымды сауда-саттық қызметтеріне қатысты, соның ішінде 1764 жылы құл кемесі «Саллидің» қасіретті және жаман атты сапарына демеушілік жасады, онда кемінде 109 африкалық қаза тапты. Мозес Браунның әкесі 1739 жылы қайтыс болды, және Мозес оның інісі Обадия Браунның отбасында өсті, ол фирманың спермацет зауытын басқаруға жауапты болды. Обадия 1762 жылы қайтыс болды, ал Мозес оның мүлігін басқарушы болып тағайындалды. Мозес пен оның бауырлары Николас, Джозеф және Джон шаруашылық және кеме жөнелту бизнесіндегі үлестерді бөлісті. Бауырлар Род-Айленд және Провиденс плантациясындағы колледждің негізін қалаушылар болды, кейіннен Николастың ұлының құрметіне Браун университеті деп аталды. Отбасы Провиденстің баптист қауымдастығында белсенді болды және Роджер Уильямспен бірге Провиденс плантацияларын құрған баптист пасторы Чад Браунның (шамамен 1600–1650) ұрпақтары еді. Браун 1764 жылы өзінің туған інісі Анна Браунға (інісі Обадияның қызы) үйленді. Олардың екі баласы тірі қалды: Сара (1764–1794, Уильям Алмиге үйленді) және Обадия (1771–1822), сондай-ақ жас кезінде қайтыс болған қызы. Браун 1764 жылдан 1771 жылға дейін Род-Айленд штатының Бас Ассамблеясының депутаты болды және 1765 жылы мөртаңбалық заңға қарсы комитетте жұмыс істеді. 1769 жылы ол Род-Айленд және Провиденс плантациясындағы ағылшын колониясындағы колледжді Уоррен қаласынан Провиденске көшіруге қатысты. Браун ағайындары жаңа кампус үшін Чад Брауннан қалған жерді сыйға тартты. Браунның әйелі Анна 1773 жылы қайтыс болды. Ол біртіндеп отбасылық бизнестен шығып, квакерлермен байланысын күшейтті.
Moses Brown was born in Providence in the Colony of Rhode Island and Providence Plantations on September 23, 1738, the son of James Brown II and Hope Power Brown. He was the grandson of Baptist minister James Brown (1666–1732), and his father was a prosperous merchant. The family firm was active in distilling rum, owned an iron furnace, and took part in a wide variety of merchant activities including sponsoring the ill fated and notorious voyage of the slave ship Sally in 1764, in which at least 109 Africans died. Moses Brown's father died in 1739, and Moses was raised in the family of his uncle Obadiah Brown, who was primarily responsible for running the firm's spermaceti works. Obadiah died in 1762, and Moses served as executor of his estate. Shares in the farming and shipping business were divided among Moses and his brothers Nicholas, Joseph, and John, and the business was renamed Nicholas Brown & Co. The brothers were co founders of the College in the English Colony of Rhode Island and Providence Plantations, later renamed Brown University after Nicholas's son. The family was active in the Baptist community of Providence and were descendants of Chad Brown (c. 1600 – 1650), a Baptist minister who co founded Providence Plantations with Roger Williams. Brown married his cousin Anna Brown (daughter of his uncle Obadiah) in 1764. They had two surviving children: Sarah (1764–1794, married William Almy) and Obadiah (1771–1822), as well as a daughter who died young. Brown served as a deputy to the Rhode Island General Assembly from 1764 to 1771, and he served on a committee to oppose the Stamp Act in 1765. In 1769, he participated in efforts to move the college in the English Colony of Rhode Island and Providence Plantations to Providence from Warren, Rhode Island. The four Brown brothers donated family land passed down from Chad Brown for the new campus. Brown's wife Anna died in 1773. He gradually retired from the family business and began his involvement with of the Quakers.
Америка революциясы
Джон Браун Гаспи оқиғасынан кейін тұтқындалды, бұл Америка Тәуелсіздік соғысының басталуына ықпал етті. Мозес және Джозеф Браун Бостон қаласындағы ағылшыздарға Джон Браун босатылса, Род-Айленд патшалық билікке қарсы дайындықтарын тоқтатарын ұсынды.
John Brown was arrested in the Gaspee affair which helped to trigger the American Revolutionary War. Moses and Joseph Brown delivered a proposal to the English in Boston that Rhode Island's preparations to resist royal authority would be stopped if John Brown was released.
Кейінгі өмірі
1779 жылы Браун екінші әйелі Мэри Олниге, квакер дінін ұстанушы әйелге үйленді. Олар 18 жыл бірге өмір сүрді, бірақ балалары болмады. 1788 жылы Браун қысқа мерзімге бизнес ортасына оралып, өзінің туысы Смит Браунмен және болашақ күйеу баласы Уильям Алмимен серіктес болды. Браун британдықтардың тоқыма фабрикаларында су энергиясын пайдалануға жасаған жаңа тыңайыстарына қызығушылық танытты және Род-Айленд штатының Потукет қаласында осындай фабрика салуға көмектесу үшін ағылшын иммигранты Сэмюэл Слейтерді жалдады. 1793 жылы фабрика Америкадағы алғашқы сумен жұмыс істейтін иіру фабрикасына айналды, бұл оқиға Американың өнеркәсіптік революциясының бастауы деп есептеледі. Мұсаның ұлы Обадия Браун Смит Браунды серіктес ретінде алмастырды, ал Сэмюэл Слейтер де «Альми, Браун және Слейтер» фирмасын құруға қабылданды. Браун жақын арада фирманың күнделікті ісіне қатысуын тоқтатты, бірақ серіктес болып қалды. Содан кейін Браун түрлі жаңа іс-әрекеттерге кірісті. Ол 1790 жылы Род-Айленд штатының АҚШ Конституциясын бекіту процесіне қатысты. Ол сондай-ақ Провиденс фермасындағы ауыл шаруашылығы тәжірибелеріне қызығушылық танытып, 1800 жылы Род-Айленд ауыл шаруашылығы қоғамын құруға көмектесті. Ол Провиденс банкінің алғашқы директорлар кеңесінде қызмет етті және Central Bridge Company қазынашысы болды. 1797 жылғы сары қызылша эпидемиясы кезінде ол санитарлық талаптарды қатаң сақтауды қолдады. Кейін ол Род-Айленд штатында шешекке қарсы вакцинацияны енгізді. Браунның екінші әйелі Мэри 1798 жылы қайтыс болды, ал ол 1799 жылы жесір Фебе (Уотерман) Локвудқа үйленді. Фебе 1809 жылы қайтыс болды, ал Браун өмірінің соңғы 27 жылын жалғыз өмір сүрді. Браун бейбітшілік жақтасы болды және 1812 жылғы соғыс оны бейбітшілік үшін жұмыс істеуге шабыс тартты; ол 1818 жылы Род-Айленд бейбітшілік қоғамын құруда маңызды рөл атқарды. Ол квакерлердің соғыс салықтарын төлемеуіне қолдау көрсетті. Браун колониялық Род-Айлендке қатысты құжаттарды жинауда маңызды рөл атқарды, олардың көп бөлігі өз отбасы арқылы мұрагерлікке көшкен. Ол өзінің замандасы және азаттық жолын қорғаушы ретінде танымал болған бір құрбысы туралы ақпарат жинады. Ол Род-Айленд тарихи қоғамының негісқалаушы мүшесі болды, төрағасы қызметін атқарды және қайтыс болғаннан кейін оның көптеген құжаттары сол жерде сақталды. Браун 1815 жылы Америкалық антикварлық қоғамның мүшесі болып сайланды. Браун 1836 жылдың 6 қыркүйегінде Провиденсте асқазан-ішек ауруынан қайтыс болды. Ол үш әйелінен, үш баласынан және төрт өгей баласының үшеуінен бұрын дүние салды. Ол қайтыс болғанда оның жалғыз ұрпағы – немересі Анна (Алми) Дженкинс (1790–1849) және оның балалары болды. Ол сондай-ақ мүлкінің көп бөлігін өгей қызы Сара (Локвуд) Харрис (1773–1832) пен Достар қоғамына қалдырды. Оның ұлы Обадия үйленген, бірақ балалары болмады. Браун 5 Branch Avenue, Providence, RI мекенжайындағы Солтүстік зираттың квакер бөліміне жерленген.
In 1779, Brown married his second wife Mary Olney, a fellow Quaker. They were married for 18 years and had no children. In 1788, Brown returned briefly to the business world, embarking on a textile venture in partnership with his cousin Smith Brown and his future son in law William Almy. Brown became interested in recent British attempts to use water power in their textile mills, and he hired English immigrant Samuel Slater to help build a similar mill in Pawtucket, Rhode Island. In 1793, the factory became the first water powered spinning mill in America, a seminal event generally considered the birth of the American Industrial Revolution. Moses' son Obadiah Brown soon replaced Smith Brown as a partner, and Samuel Slater was taken in as well to create the firm of Almy, Brown & Slater. Brown soon withdrew from active involvement in the firm but remained a partner. Brown then moved on to a variety of new activities. He played a role in Rhode Island's ratification of the U. S. Constitution in 1790. He also became interested in agricultural experiments on his Providence farm, and helped found the Rhode Island Agricultural Society in 1800. He served on the first board of directors of the Providence Bank, and was treasurer of the Central Bridge Company. During the yellow fever epidemic of 1797, he was a strong advocate of sanitation practices. He later introduced smallpox vaccination to Rhode Island. Brown's second wife Mary died in 1798, and he married widow Phebe (Waterman) Lockwood in 1799. Phebe died in 1809, and Brown remained unmarried for the last 27 years of his life. Brown was a pacifist, and he was inspired by the War of 1812 to work on behalf of peace; he was instrumental in founding the Rhode Island Peace Society in 1818. He promoted the Quaker position that Quakers should resist war taxes. Brown played an important role in collecting documents relating to colonial Rhode Island, many of them inherited through his own family. He collected biographical information about his contemporary and fellow abolitionist who was known as the Public Universal Friend. He was a founding member of the Rhode Island Historical Society, served as its chairman, and had most of his papers left there after his death. Brown was also elected a member of the American Antiquarian Society in 1815. Brown died from gastroenteritis in Providence on September 6, 1836. He left few family members, having outlived three wives, all three of his children, and three of his four stepchildren. At his death, his only descendants were his granddaughter Anna (Almy) Jenkins (1790–1849) and her children. He also left much of his estate to the children of his stepdaughter Sarah (Lockwood) Harris (1773–1832) and to the Society of Friends. His son Obadiah had married but left no children. Brown is buried in the Quaker section of the North Burial Ground at 5 Branch Avenue, Providence, RI.
Аболиционистік қызмет
Мұса ағаларынан бас тартып, құл саудасына қатысудан бас тартты. Квакер болғаннан кейін ол құлдыққа қарсы ұзақ күрес бастады және Род-Айленд штатындағы құл саудасына қарсы ең белсенді қарсыласы атанды. 1773 жылы ол өзінің соңғы құлын азат етті. Американдық революция кезінде, Провиденс колледжінің министрлері мен оқытушыларымен бірге ол құлдыққа қарсы ұстанымын нығайтты, себебі британдық әскерлер кампуста орналасқандықтан колледж уақытша жабылды. Соғыс аяқталғаннан кейін Браун құл саудасына қарсы күшін жаңартты. Ол 1783 жылы Бас Ассамблеяға петиция жолдады, бірақ нәтиже болмады, жергілікті баспасөзде жиі мақалалар жариялады және Жаңа Англия аймағында құлдыққа қарсы үнқатысуларды таратуға көмектесті. Ол 1787 жылы Род-Айленд азаматтарының құл саудасына қатысуын тыйым салатын заңның қабылдануына зор үлес қосты. 1789 жылы квакерлер мен квакер емес достарымен бірге құл саудасын жою жөніндегі Провиденс қоғамын құруға көмектесті, бұл жаңадан қабылданған құл саудасына қарсы заңдарды күшіне енгізуге бағытталған болатын. Кейіннен ол Конгресте американдық порттарда шетелдік құл кемелерін жабдықтауға тыйым салатын заңды қабылдауға көмектесті. Ал оның інісі Джон штаттағы ең ірі құл саудагерлерінің бірі болды және құл әкелуге тыйым салатын федералды заң бойынша сотталған алғашқы адам атанды.
Moses broke with his brothers and refused to continue any involvement in the slave trade. He began a long crusade against slavery after becoming a Quaker, and he became Rhode Island's leading opponent of the slave trade. He freed the last of his own slaves in 1773. He solidified his opposition to slavery during the Revolutionary War, in the company of ministers and teachers from the college in Providence which had closed temporarily because British troops were billeted in its campus. Brown renewed his efforts against the slave trade after the war ended. He unsuccessfully petitioned the General Assembly in 1783, wrote frequently in the local press, and helped distribute antislavery pamphlets throughout New England. He was instrumental in the 1787 passage of a law banning the participation of Rhode Islanders in the slave trade. In 1789, he helped found the Providence Society for Abolishing the Slave Trade with Quaker and non Quaker associates to help enforce recently passed anti slave trade legislation. He later helped pass a law in Congress to forbid foreign slave ships from being equipped in American ports. In contrast, his brother John was one of the state's leading slave traders and the first person prosecuted under the federal laws prohibiting slave importation.
Мозес Браун мектебі
Браун Жаңа Англия жылдық жиналысы мектебін қайта жандандыруда маңызды рөл атқарды. Ол 1770-ші және 1780-ші жылдары үзіліс-үзіліспен болған, бірақ қызығушылықтың болмауынан тоқтатылған еді. 1814 жылы Браун жылдық жиналысы мектебіне Провиденсте 43 акр жер сыйлады және осы жерде мектеп құру үшін тыралымсыз еңбек етті. Ол маңызды қаржылық көмек көрсетті, сондай-ақ өзінің құнды кітаптар жинағын мектеп кітапханасына бұйырды. Оның ұлы Обадия 1822 жылы ерте қайтыс болғанға дейін осы жобаны қолдаушылардың бірі болды. Мозес Браун 1836 жылы 98 жасқа толғанға дейін мектептің қазынашысы қызметін атқарды. 1913 жылы мектеп оның құрметіне Мозес Браун мектебі деп аталып, АҚШ-тағы жетекші дайындық мектебі мәртебесін сақтап келеді.
Brown played a significant role in the revival of the New England Yearly Meeting School. It had existed intermittently in the 1770s and 1780s, but died out through lack of interest. In 1814, Brown presented the Yearly Meeting School with 43 acres of land in Providence, and worked diligently toward the creation of a school on this land. He provided important financial assistance, and also donated his impressive book collection to the school library. His son Obadiah joined him as a major supporter of this effort until his untimely death in 1822. Moses Brown served as the school's treasurer until shortly before his own death in 1836 at the age of 98. The school was renamed in his honor in 1913 as the Moses Brown School, and remains a leading preparatory school in the U. S.