Кіріспе

Американдық велосипедші Кристиан Ванде Велде (22 мамыр 1976 жылы туған) – 1998 жылдан 2013 жылға дейін кәсіби велосипедші ретінде жарысқан, бельгиялық тегі бар зейнеткер американдық кәсіби жол велосипедшісі. Ванде Велде , , және командалары үшін жарысты. 2014 жылдан бері NBC Sports телеканалының велосайыс сарапшысы болып жұмыс істейді. Ол велосипедші Джон Ванде Вельденің ұлы.

1998-2006 жылдар

Ванде Велде өзінің Гранд Тур карьерасын 1998 жылғы Испанияның Вуэльтасына қатысып, Ланс Армстронгқа төртінші орынға жетуге көмектесті. Ванде Велде Ланс Армстронгты жеңіске жеткізген Тур де Франс командасында екі рет, 1999 және 2001 жылдары жарысты. 1999 жылғы Тур де Франста Ванде Вельде біраз уақыт бойы жас велошабандылар сыныптамасының көшбасшысы болды; алайда ол 2000 жылғы Тур де Франсқа қатыспады. Ванде Велде 2004 жылы команданы ауыстырды, ал 2005 жылы тағы да команда өзгертті. Осы кезеңде ол команданың көмекші шабандозы ретінде әртүрлі команда капитандырын қолдады, тіпті 2005 жылғы маусымда Ванде Вельде өзінің мүмкіндіктерін пайдаланды. Мысалы, Ванде Вельде Eneco Tour-дың төртінші кезеңіндегі үзіліске қатысты. Бірақ, бұл үзіліс топты қате бағытқа бұрғанда қиындыққа тап болды, сондықтан үзілісшілер топтың дұрыс жолға оралуын күтуге мәжбүр болды, осы кезде үзіліс пен топ арасындағы еңбектің айырмашылығы алты минуттен төрт минутқа дейін азайды. 2006 жылғы Люксембург турында Ванде Вельде тауларда керемет өнер көрсетіп, жалпы есепте бірінші орынды жеңіп алды. 2006 жылғы Тур де Франста ол Карлос Састре мен Франк Шлек команда капитандырына көмекші шабандоз болды. Ванде Вельде Састре мен Шлектен басқа, командадағы ең жақсы альпинист болды және оларға биік тау кезеңдерінде қолдау көрсетті. 16-шы кезеңде ол Col de la Croix de Fer-дің баурайларын көп бөлігін жетелеп отырды, содан кейін командаластары Састре мен Шлек сол кездегі жарыс көшбасшысы Флойд Лэндиске қысым көрсетті. 17-ші кезеңде, Морзинге дейін, ол күннің көп бөлігін командаластары Йенс Войт, Маттиас Кесслер және Сергей Хончармен бірге жетелеп отырды.

2007-2011 жылдар

Командалық уақытты еңсеру арқылы Ванде Велде 1988 жылы Эндрю Хэмпстеннен бері жалпы есепте көшбасшы ретінде қызғылт жейде киген алғашқы американдық болды. Ванде Велде 2008 жылғы «Тур де Франс» жарысын төртінші орында аяқтады, жеңімпаз Карлос Састреден 3’05” қалып қойды, ал Олимпиадалық жол жарысында он жетінші орын алды. 2009 жылғы «Тур де Франс» жарысында Ванде Велде жалпы есепте жетінші орынды иеленді. Ванде Велде 2008 жылы Миссури турының жеңімпазы атанды. Ванде Велде 2010 жылғы «Джиро д’Италия» жарысының үшінші кезеңінде күдікпен қаралатын жағалау сүйегінің сынуына байланысты жарыстан шықты. Қызыққа, 2009 жылы да ол үшінші кезеңдегі апаттан кейін «Джиродан» шығарылған еді. Ванде Велде 2010 жылғы «Тур де Франс» жарысынан екінші кезеңді аяқтағаннан кейін екі қабырғасының сынуына байланысты бас тартты. Апаттың себебі құлаған теледидар мотоциклінен аққан май болды. 2011 жылғы «Тур де Франс» кезінде Ванде Велде Том Дэниелсонға ондыққа ілесуге көмектесті және командалық есепте бірінші орынды жеңіп алуға үлкен үлес қосты. Ванде Велде 2011 жылғы АҚШ кәсіби велосипедтік жарысында екінші орынды алды, алайда бұл жарысты Леви Лейпхаймер жеңіп алды.

20122013 жыл

2012 жылғы Италия веложарысында (Giro d'Italia) Ванде Вельде көшбасшысы Райдер Хешедальдың жеңісіне зор үлес қосты, оны тау кезеңдерінде қорғады. Ол сондай-ақ Giro кезінде Хешедальмен бірге тұрды, жарыс туралы ойларымен бөлісті және Velo News-ке берген сұхбатында Giro-ны жеңудің «нағыз керемет» екенін айтты. Бірінші аптада бірнеше рет құлаған Ванде Вельде 2012 жылғы Тур де Франстың (Tour de France) 15-ші кезеңінде екінші орынды иеленді, аяқтауға шабуылда француздық Пиеррик Федригоға (Pierrick Fedrigo) есе жіберді. NBC Sports комментаторы Фил Лиггет (Phil Liggett) жанкүйерлер арасында Ванде Вельде ең танымал велошабандоз саналғанын мәлімдеді. 2012 жылғы АҚШ кәсіби веложарыс сынағында (USA Pro Cycling Challenge) Ванде Вельде соңғы кезеңдегі жеке уақыт сынағында керемет өнер көрсетіп, Тайлор Финниден (Taylor Phinney) 10 секундқа қалып, екінші орын алды. Осы нәтижемен ол Леви Лейпхаймерден (Levi Leipheimer) көшбасшы жеңісін тартып алып, жалпы есепте көшбасшылыққа шықты. Ванде Вельде маусымның алғашқы жарысы – 2013 жылғы Каталония веложарысында (Volta a Catalunya) метакарпальды сүйек сынығына ұшырап, жарыстан шықты. Ванде Вельде 2013 жылғы Италия веложарысын (Giro d'Italia) командаласы Райдер Хешедальдың қайта жеңіске жетуіне көмектесу ниетімен бастады, бірақ Хешедаль 12-ші кезеңнен кейін жарыстан шықты. Хешедальдың кеткеннен кейін Ванде Вельде жарыста күресіп, жалпы есепте жүзінші орынды иеленді. Көңілі толмаған Giro-дан кейін Ванде Вельде 2013 жылғы Тур де Франсқа қатысты, бірақ 5-ші кезеңде алған жарақатынан кейін 7-ші кезеңде жарыстан шықты. Тур де Франс жарысынан кейін Ванде Вельде АҚШ кәсіби веложарыс сынағындағы (USA Pro Cycling Challenge) титулын қорғауға тырысты, бірақ жарысқа аса белсенді қатыспады және жалпы есепте жиырма екінші орынды иеленді. Жарыста Ванде Вельде ең жақсы нәтижені 5-ші кезеңде көрсетті, онда жеке уақыт сынағында тоғызыншы орын алды. Ванде Вельде 2013 жылғы UCI әлемдік командалық уақыт сынағының (UCI World Team Time Trial Championships) соңымен кәсіби велоспорттан зейнеткерлікке шықты.

Допингке қарсы іс-қимыл

2012 жылдың қыркүйегінде Garmin Sharp командасының менеджері және иесі Джонатан Вогтерс онлайн форумда Ванде Вельденің қызыл қан жасушаларының өндірісін арттыру үшін қан допингтік препараттарды қолданғанын мәлімдеді. 2012 жылдың 10 қазанында USADA оның АҚШ пошталық велосипед командасындағы допингті мойындауы үшін алты айға жарыстан шеттетілетінін хабарлады. Сол күні оның 2012 жылдың 1 қыркүйегінен бастап 2013 жылдың 1 наурызына дейінгі алты айлық жазасын қабылдағаны және 2004 жылдың 4 маусымынан 2006 жылдың 30 сәуіріне дейінгі барлық жарыс нәтижелерінен айырылатыны туралы мәлімдеме таратылды. Ванде Вельде ертесі күні өзінің мәлімдемесін жариялап, "шекараны кесіп өту" шешіміне өкініш білдірді.

Жеке өмір

Ванде Велде қазіргі уақытта Оңтүстік Каролина штатындағы Гринвилл қаласында әйелі Лия және екі қызымен бірге тұрады. Ол Лемонт жоғары мектебінің түлегі.