Кіріспе

R.80 – британдық қатты дирижабль, алғаш рет 1920 жылдың 19 шілдесінде ұшты. Бұл Ұлыбританияда салынған алғашқы толық ағымдық дирижабль болды. Бастапқыда британдық Әскери-теңіз министрлігі үшін әскери жоба ретінде жоспарланған, алайда ол коммерциялық жолаушылар тасымалы үшін аяқталды. R.80 бұл мақсатқа тым кішкентай болып шықты және ZR 2 дирижаблінің экипажы болған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлерін оқыту үшін қысқа мерзімге пайдаланылғаннан кейін, 1925 жылы қызметтен шығарылып, жаратылды.

Даму

1917 жылғы қарашада Викерс компаниясы Барнс Уоллис пен Х. Б. Пратт жобалаған дирижабль сарайында құрылысты бастады. Викерс бастапқыда R.37 дирижаблін салуға келісімшарт жасасқан, бірақ бос сарайлардың жетіспеуі және соғыс кезіндегі болат тапшылығы жаңа, үлкен сарай салуға мүмкіндік бермегендіктен, Вални аралындағы кіші сарай пайдаланылды. Бұл сарай бұрын R.27 және R.29 дирижабльдерін салу үшін қолданылған, ал R.80 дирижаблінің мөлшері сарайдың кішігірім көлемімен шектелді. Еңбек ресурстарының жетіспеуіне байланысты жұмыс баяу жүрді, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін әскери дирижабльдердің болашағы қайта қарастырылды. Әуе министрлігі 1919 жылдың жазында кеменің әскери немесе коммерциялық құндылығы жоқ деп шешіп, жұмысты тоқтатты. Викерс компаниясы коммерциялық мақсаттармен кемені жабдықтауды жалғастырды, бірақ жоспар орындалмады. Дирижабльдің бір авторы Х. Б. Пратт, «Зепелин» компаниясы жүргізіп отырған ұқсас қалааралық еуропалық бағытты көздейтін есеп дайындады: «Римге таңдалған бағыт – 1000 құрлық милі, бұл кеменің төзімділік шегінде. Кеме 2000 фут максималды биіктікте ұшады деп күтілуде. Бағыт кемені Оңтүстік Англия арқылы, содан кейін Ла-Манш арқылы Парижге тікелей бағытпен жеткізеді. Кеме пошта мен жолаушыларды жеткізіп, содан кейін Лионға қарай оңтүстік-шығыс бағытта төмен түседі. Лион арқылы өтіп, кеме Рона аңғары арқылы оңтүстікке бұрылып, Ниццаға қарай жалғасады. Ниццада, Франция жағалауында, кеме шығысқа қарай бұрылып, жағалау бойымен Римге теңіз арқылы беттейді. Қайту жолы да сол бағытпен жүзеге асырылады».

Пайдалану тарихы

1920 жылы сәуірде сыртқы қаптамасы аяқталды, ал маусым айына қарай кеме толықтай дайын болды. 19 шілдеде R.80 алғашқы ұшуы үшін ангарынан шықты. Өкінішке орай, сынақ ұшу кезінде кеме дұрыс салмақталмағандықтан және көтергіш газ қызып, кемені тым жылдам көтерілгендіктен зақымданып қалды. Соның салдарынан, каркас кең ауқымда бүкілді. Кеме 1921 жылдың қаңтарына дейін жөндеуге ангарға қайтарылды. Қосымша сынақ ұшуларынан кейін, әуе кемесі ақпан айында Шығыс Йоркширдегі Хоудендегі әуе кемелері станциясына ұшып, онда R.38 (ZR 2) экипажына кіретін АҚШ қызметкерлерін оқыту үшін пайдаланылды. АҚШ Әскери-теңіз күштері 1921 жылдың 26 наурызы мен 1 маусымы аралығында кемемен 8 сағат 45 минутқа соққан төрт ұшу жасады. Осы ұшулардан кейін R.80 Норфолк қаласындағы Пулхам әуежайына жеткізілді. Онда 1925 жылы бөлшектеуге дейін ұшақтың каркасы кернеуге төзімділік және қирату сынақтары үшін қолданылды. Бұл салыстырмалы түрде кішкентай, бірақ жақсы жасалған ұшақ барлығы 73 сағат қана ұшты. Сынақтар сәтті болғанымен, ол арналған мақсатына сәйкес тым кішкентай болды. Көптеген сабақтар алынып, R100 дизайнына енгізілді. Барнс Уоллистің енгізген ұзақ мерзімді инновацияларының бірі – ұшақтың электр жүйелерінде алғаш рет түсті кодталған сымдарды қолдану болды.