Кіріспе

Англия жұртының титулы – Девоншир герцогы – Англия жұртының титулы, Кавендиш отбасының мүшелеріне тиесілі. Кавендиштер отбасының осы (қазіргі ең ірі) тармағы 16 ғасырдан бері ең бай британдық аристократиялық отбасылардың бірі болып келді және саяси ықпалымен, бәлкім, Солсбери маркиздері мен Дерби графы ғана бәсекелесе алады.

Тарих

Кавендиштер отбасының иеліктері Дербиширде орналасқан болса да, олар "Девоншир герцогы" атағын және Девоншир графтығының қосалқы атағын иеленеді (ешқайсы да теңдік Девон графының ежелгі атағымен байланысты емес). Бірінші граф "Девонширді" таңдауының себебі, ол байланысты жерлер мен иеліктер Колледж қаруындағы басқа теңдіктерге бұрыннан қатысты болуы мүмкін. Атақ қазіргі уақытта Девон графтығы болғанымен, "Девоншир" деген атаумен байланысты күйінде қалады. Жергілікті немесе аймақтық емес атауды таңдаудың тағы бір себебі – Вильгельм Жеңімпаз оларға округте иеліктер сыйлағандықтан және 15 ғасырдың соңынан бері олар Дерби графтары болғандықтан, Дербиширмен тығыз байланысы бар Мидлендстен шыққан күшті Стэнли отбасының наразылығын тудырмау болды. (Британдық теңдік дәрежелерін қараңыз.) Девонширдің барлық герцогтары қазіргі герцогтан басқа, Гартер орденінің рыцарь-компаньоны болып тағайындалды.

Кавендиш ер азаматтары мен Девонширдің 1-а Earl

Кавендиш отбасы Сэр Джон Кавендиштен тараған, ол 14 ғасырда Саффолк графтығындағы Кавендиш ауылындағы меншігінен атын алған. Ол 1372 жылдан 1381 жылға дейін Корольдік соттың бас судьясы қызметін атқарды және 1381 жылы шаруалар көтерілісінде қаза тапты. Оның екі ұлының немересі Джордж Кавендиш, кардинал Томас Уолсидің өмірбаянын жазған, ал Джорджтың кіші інісі – сэр Уильям Кавендиш болды. Сэр Уильям қазынадағы лауазымы арқасында және (дегенмен) монастырлардың таратылуынан заңсыз пайдаланып, зор байлыққа ие болды. Ол 1547 жылы үшінші әйелі ретінде танымал Бесс Хардвикке үйленді, олардан сегіз бала дүниеге келді. Олардың ұлдарының бірі, сэр Чарльз Кавендиш (1553–1617), Уильям Кавендиштің, 1-ші Ньюкасл-апон-Тайн герцогының (1592–1676; отбасының осы тармағы туралы толық ақпарат алу үшін Ньюкасл-апон-Тайн герцогын қараңыз) әкесі болды, ал тағы бір ұлы Генри Кавендиш Уотерпарк барондарының атасы еді. Одан бөлек, олардың үшінші ұлы Уильям Кавендиш (1552–1626) саясаткер және Вирджинияның отарлануын қолдаушы болды. 1605 жылы ол Дерби графтығындағы Хардвик бароны Кавендиш титулымен марапатталды, ал 1618 жылы Девоншир графы атанды, осымен оның құрметі одан да арта түсті. Екі титул да Англия жұрттарының тізіміне енген.

Девонширдің 2-ші графы және Девонширдің алғашқы бес герцогы

Оның орнын үлкен ұлы Уильям Кавендиш, 2-ші Девоншир графы иеленді, ол Дербиширдің лорд-лейтенанты қызметін атқарды және философ Томас Хоббстың (1588–1679) меценаты болды. 1628 жылы ерте қайтыс болғаннан кейін, титулдары оның ұлына, Дербиширдің лорд-лейтенанты болған Уильям Кавендиш, 3-ші Девоншир графына өтті. Оның орнын ұлы, төртінші граф иеленді. Ол 1688 жылғы Даңқты революцияның жақтаушысы болды және кейін Вильгельм III және Мэри II тұсында Корольдік үйдің лорды қызметін атқарды. 1694 жылы ол Хартингтон маркизі және Англия жұртының Девоншир герцогы атанды. Оның орнын үлкен ұлы, екінші герцог иеленді, ол Кеңес Лорды және Лорд-жасырын мөр сақтаушысы сияқты саяси лауазымдарда болды, сондай-ақ Девонширдің лорд-лейтенанты болды. Оның үлкен ұлы, үшінші герцог, Лорд-жасырын мөр сақтаушысы, Корольдік үйдің лорды және (1737–1745 жылдары) Ирландияның лорд-лейтенанты қызметтерін атқарды. Ол қайтыс болғаннан кейін, титулдары оның үлкен ұлына, төртінші герцогқа өтті, ол көрнекті саясаткер болды. 1751 жылы ол әкесінің Хардвик бароны Кавендиштің кіші титулы бойынша үдетілген жарлық арқылы Лордтар палатасына шақырылды және 1756 жылдан 1757 жылға дейін Ұлыбританияның бірінші қазынашылық лорды және премьер-министрі болды. Девоншир әйгілі сәулетші Ричард Бойлдің қызы Шарлотта Бойлға үйленді, 3-ші Берлингтон графы (оның 1753 жылы қайтыс болуымен Берлингтон графының титулы жойылды). Олардың үшінші және кіші ұлы, лорд Джордж Кавендиш 1831 жылы Берлингтон графы титулын қайта алды. Девонширдің орнын оның үлкен ұлы Уильям Кавендиш иеленді, ол Девонширдің бесінші герцогы болды. Ол 1754 жылы анасынан жетінші Клиффорд бароны титулын мұраға алған еді. Ол 1782–1811 жылдары Дербиширдің лорд-лейтенанты қызметін атқарды, бірақ ең әйгілісі – 1774 жылы Леди Джорджиана Спенсерге (1757–1806) үйленгені, ол әйгілі сұлулық және қоғамдық тойдың иесі болды.

Алтыншы, жетінші және сегізінші герцогтар

Олардың жалғыз ұлы, алтыншы герцог, 1827 жылдан 1828 жылға дейін және 1830 жылдан 1834 жылға дейін үйдің лорд-камерлері қызметін атқарды. "Бакалавр герцогы" деп белгілі болған ол ешқашан үйленбеді, ал 1858 жылы қайтыс болғаннан кейін Клиффорд барониясы оның қарындастары арасында тоқтап қалды. Ол өзге титулдар бойынша бірінші туысы, екінші Берлингтон графы жетінші герцог атанды (отбасының осы тармағының бұрынғы тарихы үшін Берлингтон графына жүгініңіз). Ол Уильям Кавендиштің ұлы, жоғарыда аталған бірінші Берлингтон графының үлкен ұлы, төртінші герцогтың кіші ұлы еді. Ол Ланкашир және Дербиширдің лорд-лейтенанты, сондай-ақ Лондон және Кембридж университеттерінің канцлері болды. Одан кейін оның екінші, бірақ ең үлкен баласы, сегізінші герцог мұрагерлікке ие болды. Сегізінші герцог көрнекті мемлекет қайраткері және Кавендиш отбасының ең танымал өкілі болды. 1891 жылға дейін Хартингтон маркизі деген құрметті титулымен танылған ол 40 жыл бойы түрлі саяси лауазымдарды атқарды, әсіресе Үндістан және Соғыс министрі қызметтерін атқарды, үш рет премьер-министр болудан бас тартты. Ол Манчестердің жесір герцогинясы Луизаға үйленді, ол "Қос герцогиня" деп аталды.

Тоғызыншы, оныншы және он бірінші герцогтар

Девоншир баласыз қайтыс болды және оны немере інісі, тоғызыншы герцог мұрагерлікке ие болды. Ол Лорд Эдвард Кавендиштің үлкен ұлы, жетінші герцогтың үшінші ұлы еді. Ол консервативті саясаткер болды және 1916 жылдан 1921 жылға дейін Канаданың генерал-губернаторы, ал 1922 жылдан 1924 жылға дейін Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы қызметін атқарды. Оның үлкен ұлы, оныншы герцог, сонымен қатар консервативті саясаткер, Доминион істері, Үндістан және Бірма, сондай-ақ Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болды. Ол 1953 жылдан 1966 жылға дейін Елизавета II патшайымның киімшесі болған Мэри Гаскойн Сесил ханымға үйленді. Олардың үлкен ұлы және мұрагері Уильям Кавендиш, Хартингтон маркизі, Джозеф Кеннедидің қызы және болашақ АҚШ президенті Джон Фицджеральд Кеннедидің әпкесі Кэтлин Кеннедиге үйленді. Лорд Хартингтон 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста, үйленгеннен кейін көп ұзамай қаза тапты. Олардың балалары болмады. Сондықтан Девонширдің орнын оның екінші және жалғыз аман қалған ұлы, он бірінші герцог иеленді. Ол Лордтар палатасында консерваторлардың қатарында отырды және 1960 жылдан 1964 жылға дейін саяси лауазымдарда болды (өзінің араласқан туысы Гарольд Макмилланның және кейіннен сэр Алек Дуглас Хоумның басшылығымен). Девоншир қадірлі Дебора Митфордқа үйленді, ол әйгілі Митфорд әпкелерінің ең кішісі еді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, атақтарды олардың екінші және жалғыз аман қалған ұлы, 2004 жылы мұрагерлікке ие болған Девонширдің 12-ші герцогы Перегрин Кавендиш иеленеді. Тоғызыншы және оныншы герцогтар екеуі де Лидс университетінің канцлері болды.

Кавендиш отбасының басқа да елеулі мүшелері

Кавендиш отбасының көптеген басқа мүшелері де ерекше көзге түсті. Лорд Генри Кавендиш (1673–1700), бірінші герцогтың екінші ұлы, Дерби округінен парламент депутаты болды. Лорд Джеймс Кавендиш (1751 жылы қайтыс болды), бірінші герцогтың үшінші ұлы, сондай-ақ бұл округті Өкілдер палатасында өкілдік етті. Лорд Чарльз Кавендиш (1704–1783), екінші герцогтың екінші ұлы, саясаткер және ғалым болды. Оның ұлы Генри Кавендиш (1731–1810) сутегін ашқанымен әйгілі, ықпалды ғалым еді. Лорд Джеймс Кавендиш (1701–1741), екінші герцогтың үшінші ұлы, әскерде қызмет етті және Малтон округін парламентте қысқа мерзімге өкілдік етті. Лорд Джордж Кавендиш (1794 жылы қайтыс болды), үшінші герцогтың екінші ұлы, ұзақ жылдар бойы парламент депутаты болды және 1761 жылдан 1762 жылға дейін Корольдік үйдің басқарушысы қызметін атқарды. Лорд Фредерик Кавендиш, үшінші герцогтың үшінші ұлы, армияда фельдмаршал болды. Лорд Джон Кавендиш, үшінші герцогтың төртінші ұлы, саясаткер болды және 1782 және 1783 жылдары Қаржы министрі қызметін атқарды. Төртінші герцогтың екінші ұлы Лорд Ричард Кавендиш, Ланкастер және Дербишир округтерін Өкілдер палатасында өкілдік етті. Төртінші герцогтың қызы леди Дороти Кавендиш премьер-министр Уильям Кавендиш Бентинкке, Портлендтің үшінші герцогына (ол қосымша «Кавендиш» тегін алды) үйленді. Август Клиффорд, бесінші герцогтың заңсыз ұлы және оның сүйіктісі, кейіннен әйелі болған Элизабет Гервидің ұлы, теңіз командирі болды және 1838 жылы баронет титулы алды (Клиффорд баронеттері туралы қараңыз). Уильям Кавендиш, бірінші Берлингтон графының үлкен ұлы және жетінші герцогтың әкесі, парламентте Айлсбери және Дерби округтерін өкілдік етті. Джордж Генри Комптон Кавендиш, Берлингтонның бірінші графының екінші ұлы, Айлсбериден парламент депутаты болды. Құрметті Генри Фредерик Комптон Кавендиш, Берлингтон графының үшінші ұлы, армияда генерал болды. Құрметті Чарльз Комптон Кавендиш, Берлингтонның бірінші графының төртінші ұлы, 1858 жылы Чешем бароны атанды. Лорд Фредерик Кавендиш, жетінші герцогтың үшінші ұлы, либералды саясаткер болды. Ол 1882 жылы Дублиндегі Феникс паркінде ұлтшылдар тарапынан өлтірілген кезде, Ирландияның бас хатшысы болып тағайындалған болатын. Оның әйелі леди Фредерик (Люси) Кавендиш әйелдер білімі саласындағы алғашқылардың бірі болды. Жетінші герцогтың төртінші және кіші ұлы Лорд Эдвард Кавендиш бірнеше округтен парламент депутаты болды. Оның екінші ұлы Лорд Ричард Кавендиш парламентте Солтүстік Лонсдейл округін өкілдік етті. 1911 жылы ол 1911 жылғы Парламент актісі болып табылатын заң жобасы Лордтар палатасынан қабылданбаған жағдайда, пэрлік титул алуға үміткерлердің бірі болды. 1990 жылы оның немересі Хью Кавендиш Фурнесс бароны Кавендиш болып өмірлік пэр атанды. Леди Дороти Кавендиш, тоғызыншы герцогтың қызы, премьер-министр Харольд Макмилланның әйелі болды.

Құрмет атақтары мен отбасылық орындықтар

Девоншир герцогының үлкен ұлы Хартингтон маркизі атағын пайдалана алады, ал үлкен ұлының үлкен ұлы Берлингтон графы атағын пайдалана алады, ал оның үлкен ұлы Лорд Кавендиш атағын пайдалана алады. Отбасының негізгі резиденциялары – Чатсворт үйі, Йоркширдегі Болтон аббаттығы және Ирландия Республикасындағы Уотерфорд графтығындағы Лисмор қамалы. Истборндағы Комптон Плейс отбасына тиесілі (олар 19 ғасырда Истборнды теңіз жағалауындағы курорт ретінде дамытқан), бірақ жалға берілген. 1908 жылы Холкер Холл, сол кезде Ланкаширде, қазір Камбрияда, отбасының кіші тармағына қалдырылды. Бұрын отбасыға Лондесборо Холл (Йоркшир), Хардвик Холл (Дербишир), Чизвик Хаус (Миддлсекс) және Пикадиллидегі екі лондондық сарай – Девоншир Хаус және Берлингтон Хаус тиесілі болған. 1907 жылы герцогтың Британ аралдарында 192 322 акр жері болды, көбінесе Дербишир, Йоркшир, Корк және Уотерфорд графтықтарында. Девоншир герцогтарының дәстүрлі жерленген орны – Чатсворт үйіне ең жақын ауылдағы Эденсордағы Әулие Петр шіркеуі. Герцогтардың қабірлері Кавендиш отбасының жер учаскесіндегі Эденсор шіркеуінің ең биік жерінде орналасқан.