Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық дворян (1844–1900)
British nobleman (1844–1900)
Джон Шолто Дуглас, 9-шы Квинсбери маркизі (20 шілде 1844 – 31 қаңтар 1900), Виктория дәуірінің британдық дворяны. Ол атеизмімен, әйқын пікірлерімен, қатыгез мінезімен, қазіргі бокс негізін құрайтын "Квинсбери ережелеріне" есімін бергенімен және ирланд жазушысы әрі драматург Оскар Уайльдтың құлдырауына ықпал еткен рөлімен есімдеріне іңкәр болған.
John Sholto Douglas, 9th Marquess of Queensberry (20 July 184431 January 1900), was a British nobleman of the Victorian era, remembered for his atheism, his outspoken views, his brutish manner, for lending his name to the "Queensberry Rules" that form the basis of modern boxing, and for his role in the downfall of the Irish author and playwright Oscar Wilde.
Өмірбаян
Джон Дуглас Италияның Флоренция қаласында консервативті саясаткер Арчибальд, Драмланриг виконты мен Каролина Маргарет Клейтонның үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Оның үш інісі – Фрэнсис, Арчибальд және Джеймс, екі қарындасы – Гертруда мен Флоренс болды. 1856 жылы әкесінің таққа отыруынан кейін ол қысқа мерзімге Драмланриг виконты атанып, 1858 жылы әкесінің қайтысымен Куинсберри маркизатын мұраға алды. 9-шы маркиз Портсмуттағы Illustrious және Britannia оқу кемелерінде білім алып, 1864 жылы отставкаға шыққанға дейін Корольдік теңіз күштерінде қызмет етті. 1869 жылдан 1871 жылға дейін ол 1-ші Дамфрисшир атқыштар еріктілерінің полковник-лейтенанты болды. 1864 жылы Лорд Куинсберри Кембридж университетіндегі Магдалина колледжіне қабылданды, бірақ екі жылдан кейін дипломсыз тастап кетті. Ол спортта ерекше көзге түсті, колледж крикетімен қатар жүгіру, аң аулау және тік жарға қашып өтумен айналысты. 1866 жылы Сибил Монтгомериге үйленді. Олардың төрт ұлы мен бір қызы болды; әйелі 1887 жылы оның ізгіліксіздігіне байланысты ажырасуға шағымданып, сотта жеңіске жетті. Ол 90 жасқа дейін өмір сүрді және 1935 жылы қайтыс болды. Куинсберри 1893 жылы Этель Уиденге үйленді, бірақ бұл неке келесі жылы жойылды. Куинсберри Шотландияның Думфрисширдегі Кинмаунт отбасылық резиденциясын сатты, бұл оның отбасынан одан әрі алшақтауына себеп болды. Ол инсульттан екі ай өткен соң, сифилис салдарынан туындаған психикалық құлдыраудан кейін, 55 жасында, Оскар Уайльдтың өлімінен бір жыл бұрын, Батыс Лондондағы Уэлбек көшесіндегі клуб бөлмесінде қайтыс болды. Ол «Мен өлгенімде мені өртеңдер» деген сөздермен басталатын өлең жазды. Уокинг крематорийінде кремациядан кейін оның күлі Шотландия шіркеуінің Құмертрис шіркеуінің сыртындағы Дуглас мавзолейінде Кинмаунтқа жерленді. Оның үлкен ұлы және мұрагері Фрэнсис, Драмланриг виконты болды, ол либералды премьер-министр, Розеберидің 5-графымен гомосексуалды қарым-қатынаста болды деген қауесет тарады. Лорд Драмланриг оқтан жарақат алып, үйленбеген және баласыз қайтыс болды. Оның орнына Дугластың екінші ұлы Лорд Перси Дуглас (1868-1920) иелік етті. Лорд Альфред «Бози» Дуглас, оның үшінші ұлы, әйгілі жазушы және ақын Оскар Уайльдтың жақын досы болды. Бірте-бірте Лорд Альфред пен Уайльд бірнеше рет жыныстық қатынасқа түскені белгілі болды, бұл екеуінің беделіне ауыр соққы берді және Куинсберриді ашуландырды. Куинсберридің бұл қарым-қатынасты тоқтатуға жасаған әрекеттері оның Уайльдпен атақты дау-жанжалына әкелді, нәтижесінде Уайльд түрмеге қамалып, құлдырап, абыройын жоғалтты.
John Douglas was born in Florence, Italy, the eldest son of Conservative politician Archibald, Viscount Drumlanrig, and Caroline Margaret Clayton. He had three brothers, Francis, Archibald, and James, and two sisters, Gertrude and Florence. He was briefly styled Viscount Drumlanrig following his father's succession in 1856, and on the latter's death in 1858 he inherited the Marquessate of Queensberry. The 9th Marquess was educated in the training ships Illustrious and Britannia at Portsmouth, and served in the Royal Navy until resigning in 1864. He was Lieutenant Colonel commanding the 1st Dumfriesshire Rifle Volunteers from 1869 to 1871. In 1864, Lord Queensberry entered Magdalene College, Cambridge, which he left two years later without taking a degree. He was more distinguished in sport, playing college cricket as well as running, hunting, and steeplechasing. He married Sibyl Montgomery in 1866. They had four sons and a daughter; his wife successfully sued for divorce in 1887 on the grounds of his adultery. She survived him to the age of 90, dying in 1935. Queensberry married Ethel Weeden in 1893, but this marriage was annulled the following year. Queensberry sold the family seat of Kinmount in Dumfriesshire, Scotland, an action which further alienated him from his family. He died, two months after a stroke, and after a period of mental decline believed to be caused by syphilis, in his club room in Welbeck Street, west London, aged 55, nearly a year before Oscar Wilde's death. He wrote a poem starting with the words "When I am dead cremate me." After cremation at Woking Crematorium, his ashes were buried at Kinmount in the Douglas Mausoleum outside Cummertrees Parish Church, a Church of Scotland. His eldest son and heir apparent was Francis, Viscount Drumlanrig, who was rumored to have been engaged in a homosexual relationship with the Liberal Prime Minister, The 5th Earl of Rosebery. Lord Drumlanrig died from a gunshot wound, unmarried and without children. Douglas's second son, Lord Percy Douglas (1868–1920), succeeded to the peerage instead. Lord Alfred "Bosie" Douglas, his third son, was a close friend of famous author and poet Oscar Wilde. Eventually it became known that Lord Alfred and Wilde had engaged in sexual intercourse on multiple occasions, severely damaging the reputation of both men and enraging Queensberry. Queensberry's efforts to end that relationship ultimately led to his famous dispute with Wilde, which would culminate in Wilde's eventual imprisonment, decline, and fall.
Спортқа арналған салымдар
Квинсбери спортқа демеушілік жасады және бокспен қызығушылық танытты. 1866 жылы ол Аматорлық спорт клубының негізін қалаушылардың бірі болды, қазір Англияның Аматорлық спорт қауымдастығы, бұл әуесқой спортшылардың жоғары топқа жатауына қарамастан жарысқа қатысуға мүмкіндік берген алғашқы ұйымдардың бірі. Келесі жылы клуб бокс өткізу үшін он екі ережені жариялады. Ережелерді Джон Грэм Чемберс жасаған, бірақ олар Квинсберридің қолдауымен жарық көрді және барлығына «Квинсберри ережелері» деп белгілі болды. Бұл ережелер ақырында бүкіл әлемде спортты басқаруға мүмкіндік берді. Ол футболды Шотландияға әкелгендердің бірі болды, 1868 жылы матчтарда Аннан Н.Б. командасына қарсы шығу үшін өзінің «Кинмаунт» командасын құрып, оның капитаны болды. Аннан командасы қызыл бас киімдерін кигендіктен, Кинмаунт командасы көк бас киімдерін киді. Атпен жүруді ұнататын Квинсбери түлкі аулаумен де айналысты және бірнеше сәтті жарыс аттарына ие болды. Атты мінуші ретінде оның алғашқы жеңісі 1865 жылы Дамфришир аңшылық клубында болды, ал соңғысы 1883 жылы Сандаун паркінде болды. 1870 жылы ол Вустер түлкілерін ұстаудың шебері болды. Ол Ұлттық аңшылық комитетінің мүшесі болды, бірақ ешқашан Гранд-Нешнл жарысында жеңіске жете алмады, 1886 жылғы жарыстан соңғы сәтте «Олд Джо» жеңіске жеткендіктен оны жарысқа қатыстырмады. Ат спортымен айналысқан кезінде ол бірнеше ауыр жарақаттан жазылды.
Queensberry was a patron of sport and a noted boxing enthusiast. In 1866 he was one of the founders of the Amateur Athletic Club, now the Amateur Athletic Association of England, one of the first groups that did not require amateur athletes to belong to the upper classes to compete. The following year the Club published a set of twelve rules for conducting boxing matches. The rules had been drawn up by John Graham Chambers but appeared under Queensberry's sponsorship and are universally known as the "Queensberry Rules". These rules were eventually to govern the sport worldwide. He was one of the first people to bring association football to Scotland, forming his own teamcalled Kinmountof which he was captain to take on the Annan N. B. team in matches in 1868. As the Annan side wore red caps, the Kinmount side wore blue caps. A keen rider, Queensberry was also active in fox hunting and owned several successful race horses. As a rider his first winner was in the Dumfriesshire Hunt Club chase in 1865, and his last was at Sandown Park in 1883. He was Master of the Worcester Fox Hounds in 1870. He was on the committee of the National Hunt but never won a Grand National as a rider, a last minute substitution on the victorious "Old Joe" keeping him out of the 1886 National. During his riding career he recovered from a series of serious injuries.
Саяси мансап
1872 жылы Куинсберри Шотландия жұрларының шешімімен Шотландия Лордтар палатасына шотланд өкілі ретінде сайланды. Ол 1880 жылға дейін осы қызметте болды, бірақ қайтадан ұсынылғанмен, егеменге адалдық туралы діни ант беруден бас тартты. Көптеген адамдар оны ашық атеист деп есептегендіктен, ол «христиандық әуесқойлыққа» қатыспайтынын және оның сөзі жеткілікті екенін мәлімдеді. Осының салдарынан ол да, Чарльз Брэдлоу да, ол да парламенттегі орындарына отыруға рұқсат алмады. Бұл жаңа премьер-министр Уильям Гладстоннан кешірім сұрауға әкеп соқты. Брэдлоу Нортгемптон округінен сайлаушылармен төрт рет қайта сайланды, соңында 1886 жылы орын алуға рұқсат алды. Алайда, Куинсберриді шотланд ақсүйектері ешқашан парламентке жібермеді. 1881 жылы Куинсберри Британ зайырлы одағының президенті болды, бұл ұйым 1877 жылы Брэдлоудың Ұлттық зайырлы қоғамынан бөлініп шыққан болатын. Сол жылы ол 1873 жылы Зерматта жазған және өз секуляристік көзқарастарын жеткізуге тырысқан «Матерхорн рухы» атты ұзақ философиялық поэмасын жариялады. 1882 жылы Альфред Теннисонның «Мамыр уәдесі» пьесасының қойылымын үзіліспен тоқтатып, театрдан қуылды, себебі пьесада зұлым атеист кейіпкері болды. Британ зайырлы одағының қолдауымен Куинсберри «Зайырлылық діні және адамның жетілуі» атты памфлет жазды. Одақ, әдетте шағын болғандықтан, 1884 жылы қызметін тоқтатты. Оның ажырасулары, қатыгездігі, атеизмі және бокс әлемімен байланысы Куинсберриді Лондонның жоғары қоғамында ұнатпайтын тұлғаға айналдырды. 1893 жылы оның үлкен ұлы Фрэнсис Ұлыбритания жұртының бароны атағын алып, Лордтар палатасында автоматты түрде орын алды. Куинсберри өзіне орын бермеген палатада ұлының отырғанына наразы болды, бұл оның ұлы және Фрэнсистің абыройын арттырған, содан кейін премьер-министр болған Розбери графымен арасындағы қатыгез дауға әкеп соқты. Фрэнсис 1894 жылы атыстан қаза тапты; сараптама «көз жасықтықтан болған өлім» деген үкім шығарды, бірақ оның өлімі өзіне-өзі қол жұмсау болуы мүмкін. Куинсберри, хатта айтқандай, «Розбери сияқты мақтанқорлар» оның ұлдарын бұзды деп сенді және Фрэнсистің өліміне Розбериді жауапты деп есептеді.
In 1872, Queensberry was chosen by the Peers of Scotland to sit in the House of Lords as a Scottish representative peer. He served as such until 1880, when he was again nominated but refused to take the religious oath of allegiance to the sovereign. Viewed by some as an outspoken atheist, he declared that he would not participate in any "Christian tomfoolery" and that his word should suffice. As a consequence neither he nor Charles Bradlaugh, who had also refused to take the oath after being elected to the House of Commons, were allowed to take their seats in parliament. This prompted an apology from the new prime minister, William Gladstone. Bradlaugh was re elected four times by the constituents of Northampton until he was finally allowed to take his seat in 1886. Queensberry, however, was never again sent to parliament by the Scottish nobles. In 1881, Queensberry accepted the presidency of the British Secular Union, a group that had broken away in 1877 from Bradlaugh's National Secular Society. That year he published a long philosophical poem, The Spirit of the Matterhorn, which he had written in Zermatt in 1873 in an attempt to articulate his secularist views. In 1882, he was ejected from the theatre after loudly interrupting a performance of the play The Promise of May by Alfred, Lord Tennyson, the Poet Laureate, because it included a villainous atheist in its cast of characters. Under the auspices of the British Secular Union, Queensberry wrote a pamphlet entitled The Religion of Secularism and the Perfectibility of Man. The Union, always small, ceased to function in 1884. His divorces, brutality, atheism, and association with the boxing world made Queensberry an unpopular figure in London high society. In 1893 his eldest son Francis was made a baron in the Peerage of the United Kingdom, thus giving him an automatic seat in the House of Lords. Queensberry resented his son sitting in a chamber that had refused to admit him, leading to a bitter dispute between himself and both his son and the Earl of Rosebery, who had promoted Francis's ennoblement and who shortly thereafter became prime minister. Francis was killed in a shooting accident in 1894; the inquest returned an "accidental death" verdict, but his death may have been a suicide. Queensberry believed, as he put it in a letter, that "snob queers like Rosebery" had corrupted his sons, and held Rosebery responsible for Francis's death.