Кіріспе

Конгресс медалімен марапатталған Телма Матершед Уэйр (29 қараша 1940 жылы туған) – 1954 жылғы «Браун против Білім беру кеңесі» сот ісінен кейін Литтл-Рок қаласының Орталық орта мектебіне қабылданған «Литтл-Рок тоғызы» тобының ең үлкен мүшесі. «Литтл-Рок тоғызы» – 1957 жылы Литтл-Рок Орталық орта мектебіне оқуға түскен тоғыз афроамерикалық оқушы. Олардың оқуға қабылдануы «Литтл-Рок дағдарысына» әкеп соқты, онда Арканзас штатының губернаторы Орвал Фабус студенттерге нәсілдік бөлінген мектепке кіруге бастапқыда тыйым салды. Кейін президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің араласуынан кейін олар сабаққа қатысты.

Балалық шақ

Уэйр Техас штатының Блумбург қаласында дүниеге келген. Ол Арканзас штатының Литтл-Рок қаласындағы Арлевия мен Хосанна Клэр Мазершедтің қызы. Мазершедтің бес туысы болған: үш қарындасы мен екі інісі. Ол Дунбар және Хорас Манн орта мектептерінде оқыды. Литтл-Рок орта мектебінде ақ түсті оқушылардың күнделікті мазалауына қарамастан, ол 1957-1958 оқу жылында бұрын тек ақ оқушыларға арналған орта мектепте кіші сыныпты аяқтады. Мазершед өте жақсы оқушы болды және уақытылы бітіру үшін барлық қажетті пәндерді оқып, кредиттерді жинағаннан кейін 1958-1959 оқу жылында Орталық орта мектепті бітіре алды.

Кішкентай тас тоғыз

Литтл-Рок тоғызы – Арканзас штатының Литтл-Рок қаласындағы ақ нәсілді мектептердің интеграциялануын, яғни нәсілдік бөлінуді жоюды бастаған афроамерикалық студенттер тобы. Осы батыл оқушылар қарапайым мемлекеттік мектепке баруы үшін күнде қорланды, мазақталды, мазақталды және тіпті зорлық-зомбылыққа ұшырады. Сол кезде Литтл-Рок қаласының губернаторы Орвал Фабус болды, ол осы тоғыз оқушыны мектепке және одан қайтаруға, сондай-ақ сабақтар арасында сүйемелдеу үшін әскери күзетшілерді орнатты. Бұл мектептің нәсілдік бөлінуін тоқтатуға жасалған тытырудың нәтижесінде "жоғалған жыл" пайда болды, кейбір оқушылар қосымша курстарға қатыса алмаса (Мәтершед сияқты) қиын жағдайда қалды. Бірақ бұл жоспар сәтті болмады, және Литтл-Рок тоғызының бірнеше өкілі бұл бір кезде тек ақ нәсілділерге арналған мектептен бітіру куәлігін алуға үлкерді. Осы тоғыз оқушының бастамасы аймақтағы барлық мемлекеттік мектептердің нәсілдік бөлінуін жоюға ықпал етті.

Мектеп

Литтл-Рок мектептері Литтл-Рок тоғызыншысының студенттерін қабылдаған жылдан кейін жабылып қалғандықтан, ол бітіруге қажетті кредиттерді алу үшін хат арқылы оқыту курстарына қатысып, Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы жазғы мектепке барды. Ол Орталық орта мектептен дипломын пошта арқылы алды. Уэйр 1964 жылы Southern Illinois University Carbondale-ді бітіріп, ал 1970 және 1972 жылдары сәйкесінше Southern Illinois University Edwardsville-ден Басшылық және Кеңес беру және Білім беру саласындағы Әкімшілік сертификат бойынша магистр дәрежесін алды. Уэйр 28 жыл бойы Шығыс Сент-Луис мектеп жүйесінде үй шаруашылығын оқытып, 1994 жылы зейнеткерлікке шықты. Ол Литтл-Рок тоғызыншысының жетекшісі ретінде белгілі. 1958 жылы ол ерекше жетістіктері үшін Ұлттық Түсті Жүректері Қауымдастығынан (NAACP) Спингарн медалін алды. 1998 жылы Матершед Уэйр Конгресс Алтын медалімен марапатталды.

Литтл-Рок тоғызыншы кезеңнен кейін

Магистратураны аяқтағаннан бері Матершед Сент-Клэр округінің түрмесінде, Иллинойс штатының Сент-Клэр округінің кәмелетке толмағандарды ұстау орталығында және Американың Қызыл Крестінің баспанасыз азаматтарға арналған «Екінші мүмкіндік» баспанасында әйелдерге өмір тіршілігін сақтау дағдыларын оқытушы болып жұмыс істеді. 1989-90 оқу жылында ол Шығыс Сент-Луис бөлімшесінің «Үздік үлгі» және 189-шы округтің балабақша қызметкерлерінің «Үздік тұлғасы» ретінде құрметке ие болды. Сондай-ақ, ол 2005 жылы Чикагода өткен Top Ladies of Distinction, Inc. ұлттық конвенциясында табысталған ең жоғары награда – Ұлттық гуманитарлық сыйлықты алды. Уэйр мен оның қайтыс болған күйеуінің бір ұлы бар. 2003 жылы ол Литл-Рокқа қайта оралды. 2016 жылы Оңтүстік Иллинойс университетінің Эдвардсвилл қаласынан гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті дәрежесін алды. 1970 жылы SIUE-де басшылық және кеңес беру саласында магистрлік дипломын қорғады, ал 1972 жылы осы университеттен білім беру саласындағы әкімшілік сертификатын алды. «М. Уэйр – SIUE-нің даналық, азаматтық, адалдық, кәсібиліктің жоғары деңгейі және инклюзивтілік құндылықтарын бейнелейді және оларды өмірінде жүзеге асырады», – деді SIUE-нің міндетті ректоры Стивен Хансен. «SIUE оған білім бергенімен, ол өз кезегінде бізге батылдық, әділдік және қадір-қасиет туралы үйретті». Ол бізге нағыз батыр екенін көрсетті. Тельма мен Фредтің жалғыз ұлы – Скотт Уэйр. Қазіргі уақытта Скотт туралы ешқандай мәлімет жоқ. Скотт Уэйрдің екі баласы бар: Бреннан Даллас және Габриэль Скотт. Матершед Уэйр қазіргі уақытта өзінің туған қаласы Литл-Рокта бейбіт өмір сүруде.