Кіріспе

Бірмалық саяси қайраткер (1927–2006)

Бо Мя (; туған аты – Хти Му Ки; 20 қаңтар 1927 – 24 желтоқсан 2006) – Мьянманың қазіргі Карен штатындағы Папун ауданында туған карен халқының көшбасшысы. Ол 1976 жылдан 2000 жылға дейін карен халқының саяси ұйымы – Карен Ұлттық Одағының (KNU) ұзақ жылдар бойы төрағасы болды. 2004 жылы вице-төраға болып, денсаулығының нашарлауына байланысты 2004 жылы барлық лауазымдарынан қанағаттанды.

Ерте мансап

Бо Мя екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтарға қосылған көптеген карендердің арасында болды, тіпті Бо Мяның жағдайында, 136-шы жасаққа қатысты. Ол 1944-1945 жылдары Шығыс Дауна төбелерінде жапондықтарға қарсы күресті. 1949 жылы карендер Бірмадан тәуелсіздік алғаннан кейін Бо Мя карендер қозғалысында жедел түрде көзге түсіп, қатал және аяусыз адам ретінде танылды. Тай-Бирма шекарасына жақын орналасқан Манерплавтағы ("жеңіс алаңы") оның басқаруындағы KNU және оның әскери қанаты – Карен Ұлттық Азаттық Армиясы (KNLA) 1970-1980 жылдардағы Карен қақтығысында Рангунға қарсы күрескен этникалық бүлікші ұйымдардың арасында ең табыстысы болды.

1990 жылдар

Бірақ 1990 жылдардың ортасында жағдай оған қарсы өзгере бастады. Жетіінші күндік адвентистер шіркеуінің шын ниетті мүміні Бо Мья әрқашан басымдықты құраған кэрен буддистері мен анимистерден KNLA қатарында наразылық тудыру тәуекеліне барған. Оның жақтастары ол христиандар мен буддистерге тең қараған десе де, КНУ-дың жоғары лауазымдарының көбінесе христиандармен толықтырылуы, оның буддистер мен анимистердің мүдделерін ескермей, азшылықтағы христиандардың мүдделерін қолдағаны туралы пікірді нығайта түсті. 1994 жылдың соңында КНЛА сарбаздарының бір тобы бас армиядан бөлініп, Демократиялық Карен буддалық армиясын (ДКБА) құрды. Олар Мьянма әскерімен одақтасып, 1994 жылдың желтоқсанында Мэнэрплауға Мьянма әскерін кіргізіп, оны басып алды – бұл Карендердің соғыстан кейінгі тарихындағы ең ірі соққы болды. Осыдан кейін KNU және KNLA-ның тиімділігі біртіндеп төмендеді. Бұл 2004 жылдың басында Бо Мьяның 50 жылдан бері алғаш рет Янгонға (Рангун) сапар шегіп, сол кездегі премьер-министр Кхин Нюнтпен бейбіт келіссөздер өткізуімен көрсетілді.

Өлім

2006 жылдың 24 желтоқсанында Бо Мья Таиландтың Мьянма шекарасына жақын Мае Сот қаласындағы ауруханада қайтыс болды. Ол жүрек ауруы мен қант диабетімен ауырған, және қайтыс болғанға үш жыл бұрын жүре алмай қалған.