Кіріспе

Американдық теңіз жаяу әскерінің генералы (1879–1931)

Роберт Генри Данлап (22 желтоқсан 1879 – 19 мамыр 1931) – АҚШ теңіз жаяу әскерінің генералы болған.

Әскери мансап

Вашингтон қаласында туған Дунлап 1898 жылдың 8 тамызында Теңіз жаяу әскерінің екінші лейтенанты болып тағайындалды. Ол испан-американ соғысында ерекше көзге түсті; филиппин-американ соғысында Дунлап 1899 жылдың мамыр айынан 1902 жылдың мамырына дейін Теңізшілер корпусының Филиппин полкіне қосылды; осы кезеңде Қытайда 1900 жылдың 25 маусымынан 1900 жылдың 9 қазанына дейін қызмет етті және Тяньцзинь шайқасына, сондай-ақ Боксерлер көтерілісінің Тяньцзинь шайқасына қатысты. Ол Панама тасмусынан өтті, содан кейін 1914 жылы АҚШ-тың Мексикадағы Веракрус қаласын басып алуына қатысты. 1915 жылдың қыркүйегінен 1917 жылдың ақпанына дейін Дунлап Гаити мен Санто-Домингодағы артиллерия батальонына қолбасшылық етті және осы кезеңде 1916 жылдың 3 шілдесінде Доминикан Республикасының Гуаяканес қаласындағы шайқасқа қатысты. Дунлап 1917 жылдың 21 мамырында генерал Першингтің штабына тағайындалды. Сол жылдың шілдесінде ол АҚШ-қа оралды және тамыз айында Вирджиния штатының Квантико қаласында Мобильдік артиллерияның ондық полкіне қолбасшылық етуге тағайындалды. Ол 1918 жылдың 18 ақпанынан 1918 жылдың 10 қазанына дейін Еуропа суларында жұмыс істейтін АҚШ күштерінің қолбасшысы штабының жоспарлау бөлімімен уақытша шетелдегі қызметте болды, содан кейін Францияға келгеннен кейін ондық Теңіз жаяу әскері полкіне қолбасшылық етуге тағайындалды. Ол 1918 жылдың 20 қарашасында осы қызметтен босатылды, 30 қазаннан бастап АҚШ армиясының Жетінші далалық артиллерия полкіне басшылық етті және қарашада осы ұйымның құрамында Меуз-Аргонн шайқасына қатысып, соғыс аяқталғанға дейін. Ол Рейнге шеруге қатысып, 1919 жылдың 8 ақпанына дейін Америка экспедициялық күштерінде қызмет етті. Дунлап 1920-1922 жылдары Армия Бас штабы колледжінде оқыды, содан кейін 1922-1924 жылдары Қытайдың Пекин қаласындағы Американдық елшілігіндегі Теңізшілер жасағына қолбасшылық етті. 1924 жылы ол Вирджиния штатының Квантико қаласындағы Теңізшілер корпусы мектептеріне қолбасшылық етті, онда ол 1928 жылдың қаңтарына дейін болды, содан кейін Никарагуаға барып, он бірінші Теңізшілер полкіне, кейін екінші бригадаға қолбасшылық етті. Ол 1929 жылдың тамызында АҚШ-қа оралды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Меуз-Аргонн шайқасында полк командирі ретінде көрсеткен ерен еңбегі үшін ол А.Э.Ф. бас қолбасшысының мақтау қағазымен, француздық Фурраждерімен және Әскери-теңіз флоты кресімен марапатталды. 1917-18 жылдары ол адмирал Уильям Симс үшін Адриатикаға түсуді жоспарлаған одақтастардың ұсынысын талдап, амфибиялық операциялар сәтті болуы мүмкін екенін және қорғаушы үшін ешқандай үлкен артықшылық жоқ деген қорытындыға келді. 1928 жылы ол Никарагуадағы қызметі үшін Әскери-теңіз флотының ерекше қызметі медалімен және Никарагуаның Еңбегінің медалімен марапатталды. Дунлап 1930 жылдың 25 қаңтарында Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы Теңізшілер корпусы базасына қолбасшылық етті. 1930 жылдың 26 желтоқсанында ол осы қызметтен босатылып, Франциядағы қызметке тағайындалу үшін Вашингтонға оралды. Ол Францияға стратегияны зерттеу үшін Әскери колледжге жіберілді. Ол әйелімен бірге 1931 жылдың 18 ақпанында АҚШ-тан кетіп, сол күзде француз мекемесіне оқуға түсуді жоспарлады.

Өлім

Бригад генерал Дунлап 1931 жылғы 19 мамырда Францияда құлап жатқан қабырғаның астында қалған әйелді құтқаруға тырысқанда қаза тапты. Ол 1931 жылғы 13 маусымда Арлингтон ұлттық зиратында жерленді. 1970 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол күйеуінің қабіріне қойылды. Данлаптың батыл құтқару әрекеті үшін ол өлімнен кейін «Тәңірлік Флотының айқас орденімен» марапатталды. 1931 жылғы 19 мамырдағы баспасөз хабарламасында Дунлаптың өмірін қиған оқиға былай сипатталды: «Армия танктерінің көмегімен және күшті жарық шамдарының жарығында инженерлер батальоны бүгін түнде 20 000 тонна тас пен қирандыларды құтқару үшін, амал жоққа жақын күшпен бұзып жатыр. Генерал Дунлап бүгін, Тур қаласынан жиырма шақырым қашықтықтағы Синкмар-ла-Пайл ауылындағы сүт шаруасында жұмыс істейтін қызды құтқаруға батыл әрекет жасағанда тасқынға ұшырады. Сүт шаруасының қызы мен оның күйеуі де тасқынға ілігіп, үшеуінің де қаза тапқаны болжануда. Жақында Парижге француз әскери академиясында стратегияны оқуға келген генерал Дунлап, оқуын бастамас бұрын әйелімен бірнеше күн демалысқа шыққан. Ол генерал мен оның әйелі тұрған шаруашылықтағы шаруа Денис Бриантпен сөйлесіп тұрғанда, әйелдің дауысы естілді. Ол Брианттың сүтханада жұмыс істейтін әйелі еді. Жоғарғы төбелерден құлаған тастар алдыңғы қабырғаны қиратып, сүтхананың есігін жауып тастады, оның қашуына кедергі келтірді. Генерал оған көмекке жүгірді, Бриант та оның артынан ерді. Екеуі де әйелге жеткенге дейін қирандылардың астында қалды». Қабырға жаңбырдан әлсіреп, астындағы топырақ құлап, тастар төбеден ғимаратқа құлап түсті. Миссис Данлап күйеуінің іс-қимылына куә болды. Ол: «Бәрі бір сәтте болды. Біз қабырғаның қозғала бастағанын көрдік, жер астындағы топырақ құлап, күйеуім әйелді ескерту үшін және оған көмектесу үшін алға секірді, оның күйеуі де алға секірді, содан кейін бүкіл қабырға мен төбе құлап, олардың бәрі қирандылардың астында қалды», – деді. Француз армиясының құтқарушылары ақырында құрбандарды тауып, әйелді тірі тапты. Ол аман қалды, бірақ бір аяғы кесілді. Дунлаптың жерлеу рәсімі 1931 жылғы 23 мамырда Парижде өтті, содан кейін оның денесі АҚШ-қа жеткізілді. Дунлап пен оның әйелі Кэтрин Вуд Данлап (1884–1970) Арлингтон ұлттық зиратында бірге жерленген.

Есімдес

USS Dunlap (DD 384) кемесі оның құрметіне аталды. Оның әйелі, Кэтрин Вуд Данлап (1884–1970), кемені суға түсірді. Оңтүстік Калифорниядағы Данлап лагері оның есімімен аталады. Теңіз жаяу әскерінің әскери академиясы Вирджиния штатындағы Куантико теңіз жаяу әскері базасындағы Данлап залында орналасқан.