Кіріспе

АҚШ армиясы офицері

Джеймс Басеви Орд (15 наурыз 1892 – 30 қаңтар 1938) – Филиппиннің Джон Хей лагеріндегі әуе апатында қаза тапқан АҚШ армиясының подполковнигі. Ол кезде Орд АҚШ әскери кеңесшісі Дуглас Макартур басшылығымен Филиппин Ұлттық Достастығының әскери кеңесшісінің көмекшісі қызметін атқарды. Орд 1915 жылғы Вест-Пойнт түлектерінің құрамында болды, "жұлдыздар төгілген сынып" деп аталған, сондай-ақ Омар Брэдли мен Дуайт Эйзенхауэр де осы сыныптан шыққан.

Ерте өмір

Джеймс Басеви Орд 1892 жылы 15 наурызда Мексикада туылған, капитан Джеймс Томпсон Орд пен Роза Басевидің ұлы. Ол көрнекті әскери отбасынан шыққан. Ол генерал-майор Эдвард Ото Кресэп Ордтың немересі болды; Эдвард Ото Кресэп Орд II оның әйелінің інісі болды; ал генерал-майор Джеймс Гареше Орд оның туысы болды. Орд Калифорниядан АҚШ Әскери академиясына, Вест-Пойнтқа (Нью-Йорк штаты) жіберілді және 1911 жылғы 12 маусымда академияға қабылданды. Оның курсы «жұлдыздар төгілген курс» деп танымал болды. Сол жылы 164 түлектердің 59-ы генерал-офицерлік шендерге ие болды, бұл Академия тарихындағы ең көп көрсеткіш. Оның курстастарының арасында Омар Брэдли мен Дуайт Эйзенхауэр де болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылы 12 маусымда Орд курсында 66-шы орынды иеленді және 6-шы жаяу әскерде екінші лейтенант болып тағайындалды. Ол Техас штатының Эль-Пасо қаласындағы Camp Cotton-ға жіберілді, онда Панчо Вилла экспедициясымен 13-ші кавалерияға аудармашы болып қосылды. 1916 жылы 12 сәуірде Паррал шайқасында жараланды, оған "Құрмет медалі" ұсынылды, бірақ оның орнына "Ардақты қызмет медалімен" марапатталды. Оның марапаттамасында былай делінген:

Орд 1916 жылдың 1 шілдесінде 5-ші кавалерияның аға лейтенанты болды. Ол 1917 жылдың 10 ақпанында таратылғанға дейін "Жазалау экспедициясының" штабында қызмет етті. Ол Нью-Мексико штатының Колумбус қаласындағы босқындар лагеріне басшылық етті, кейін лагерь Техас штатының Сан-Антонио қаласына көшірілді. Содан кейін ол 1917 жылдың 24 маусымында Джорджия штатының Чикамауга паркіндегі 54-ші жаяу әскерге жіберілді. 1917 жылдың 16 шілдесінде ол Джорджия штатындағы Форт-Оглеторптегі резервтік офицерлерді даярлау лагеріне қосылды. Содан кейін 1917 жылдың 15 қыркүйегінде ол Вест-Пойнтқа оралды, бастапқыда қазіргі тілдер пәнінен, ал 1917 жылдың 20 қыркүйегінен бастап тактикадан сабақ берді. 1918 жылдың 18 мамырынан 25 қарашасына дейін ол барлау офицері және Гаагадағы әскери атташесінің көмекшісі болды. Ол "Оранж-Нассау" орденімен марапатталды.

Соғыс аралығы

1918 жылғы 17 маусымда майор болып тағайындалған Орд 1920 жылғы 30 маусымда капитан дәрежесіне қайта оралды, бірақ екі күннен кейін майор болып қайта тағайындалды. Ол Париждегі Жоғарғы соғыс мектебінде оқыды. 1924 жылғы шілдеде АҚШ-қа оралды. 1922 жылғы 4 қарашада қайтадан капитандыққа төмендеді, бірақ 1924 жылғы 20 қыркүйекте қайтадан майорлыққа көтерілді. 1925 жылғы маусымнан 1926 жылғы маусымға дейін Канзас штатындағы Форт Ливенворттағы Командалық және Бас штаб мектебінде оқыды. Бітіргеннен кейін Филиппинге жіберілді, онда 31-ші жаяу әскердің 3-ші батальонының командирі болды, ал 1928 жылғы мамырда Париждегі Американ елшілігіне әскери атташедің көмекшісі болып тағайындалды. Ол 2 ақпаннан 19 маусымға дейін Швейцарияның Женева қаласында өткен Армияның жалпы қарусыздану конференциясында техникалық кеңесші болды. Орд 1932-1933 жылдары Армия соғыс колледжінде оқыды, содан кейін 1933-1935 жылдары әскери барлау бойынша нұсқаушы болды. Сол жылы АҚШ армиясының штаб бастығы генерал-майор Дуглас Макартур Филиппин Ұлттық Достастығының әскери кеңесшісі болып тағайындалды. Макартурға өз штабын таңдауға рұқсат берілді, сондықтан ол штаб басшысы ретінде бұрынғы екі жарым жыл бойы оның көмекшісі болған Дуайт Эйзенхауэрді таңдады. Эйзенхауэрге де өз көмекшісін таңдауға рұқсат берілді, ол Ордты оның қызметтік дағдылары мен испан тілін білуі үшін таңдады. Макартур бұрын Парижде Ордпен танысқан, ол кезде Макартур штаб бастығы болған.

Өлім

1936 жылы 1 шілдеде Орд подполковник болып тағайындалды. Оның басты міндеті – Филиппин үшін әскери бюджет жасау еді. Нақты бюджетті жасау қиын болды, себебі АҚШ үкіметі Макартур мен Эйзенхауэрдің филиппиндіктерге жапон басқындығына қарсы тұру үшін қажет деп санайтын жабдықтарды қаржыландырудан бас тартты. Бұл жұмыстың маңызды бөлігі – жаңа құрылған Филиппин Әуе корпусы болды. 1938 жылдың 30 қаңтарында Орд Багиоға филиппин студент-ұшқышы басқаратын ұшақта ұшып кетті. Ұшақ мақсатына жақындағанда, Орд ұшқышқа досының үйінің үстінен төмен ұшып, оған келгенін хабарлайтын хатты тасқа байлап тастауға бұйрық берді. Тәжірибесіз ұшқыш ұшақты тоқтатты, ол құлап, Орд қаза тапты. Президент Мануэль Кесон Ордты "Еңбегі үшін жұлдыз" орденімен марапаттады. Оның мақтау қағазында былай делінген: «Орд полковникінің әскери кеңесшісінің басты көмекшісі ретінде, ортақ қоғам құрылғаннан бастап, өмірінің соңына дейін, Филиппин үшін тиісті қауіпсіздік күштерін дамытуға ерекше қабілеттерін арнады. Кәсіби жетістіктерімен, жан-жақты түсінігімен, ынтасымен және тартымды басшылығымен ол Филиппин армиясының айтарлықтай жетістіктеріне тікелей жауапты болды. Филиппин үкіметіне қызмет еткені үшін, оған өмірін бергені үшін, ол өзінің әскери беделін одан әрі арттырып, армия офицерлері мен сарбаздарына үлгі болды және Филиппин үкіметі мен филиппиндік халқының алғысын және құрметін иеленді». Оның артында әйелі Эмили Коллиер Хоуэлл және екі баласы – Джеймс Басеви Орд кіші және Летиция Хоуэлл Орд қалды. Джеймс кіші кейін АҚШ Теңіз жаяу әскерінің полковнигі болды. Ол Теңіз жаяу әскерінің бас қолбасшысы генерал Лемуэль С. Шепардтың қызы Вирджиния Картрайт Шепардқа үйленді.