Кіріспе

Үндістандық крикетші (1954–2021)

Яшпал Шарма (11 тамыз 1954 – 13 шілде 2021) – үнділік халықаралық крикетші. Ол 1970-ші және 80-ші жылдары ойнаған, жарылғыш орта буынды соққы беруші және 1983 жылғы Крикет әлем чемпионатында жеңіс одны алған Үндістан құрамасының мүшесі болды. 1978 мен 1985 жылдар аралығында 37 тесттік матчта және 42 бір күндік халықаралық (ODI) матчта Үндістанды өкілдік етті. Оның туысы Четан Шарма да крикетші болған. Ол Үндістан үшін «Дағдарыс адамы» деп лақап аталды.

Ерте мансап

1972 жылы Яшпал Шарма Жамму және Кашмир мектептеріне қарсы Пенджаб мектептері үшін 260 ұпай жинағанда алғаш рет көзге түсті. Бірінші сыныптағы алғашқы маңызды ойыны – Солтүстік командасы үшін Дулип Трофисінде Оңтүстік аймағына қарсы өткен матчтағы 173 ұпай. Оңтүстік аймағында Чандрасекар, Эрапалли Прасана және Венкатарагаван ойнады. 1979 жылы ол Әлем кубогында ойнаған команда құрамында Англияға барды. 1979 жылғы Әлем кубогында ол ешқандай матчта ойнаған жоқ, бірақ одан кейін өткен үш тестілік серияда қатысты. Тур ойындарында ол 58 орташа ұпаймен 884 ұпай жинады. Англиядағы жақсы көрсеткіштері келесі ойындарда тестілік командаға ілігуіне мүмкіндік берді. Канпурде Австралияға қарсы екі рет шығып кеткеннен кейін, Шарма келесі матчта өзінің алғашқы тестілік жүзін соқты. Калькуттадағы келесі тестіде ол 117 доптан 85 ұпай жинап, тағы бір жүздікке жақын болды, бірақ тестінің соңына 3.4 овер қалғанда, жарық нашарлығына шағымданды. Бірінші сыныптағы ең жоғары ұпайы 1980–81 жылдары Викторияға қарсы өткен матчта 465 минуттық 201* ұпайды құрады. Осы серияның Аделаида тестісінде Шарма Сандип Патилмен 147 ұпайлық серіктестік құрды. Бұл турдағы оның маңызды ойыны болды және ол көп ұзамай құрамнан шығарылды. 1981–82 жылдары Мадраста Англияға қарсы 140 ұпай соқты. Ол Гундаппа Вишванатпен бірге матчтың екінші күні бойы ойнады, олардың үшінші серіктестігі 316 ұпайға жетті. Келесі жылы Порт-оф-Испанияда Малкольм Маршалл оны басына соғып, зейнетке кетуге мәжбүр етті. Алайда, ол сол ойында қайтадан ойнап, 50 ұпай жинады. Бірнеше жақсы көрсетпегеннен кейін, Шарма 1983 жылғы Әлем кубогына шақырылды. Турнирдің ашылу матчында ол 89 ұпай жинап, ең көп ұпай соққан ойыншы атанды, соның арқасында Үндістан Вест-Индияны Әлем кубогы матчында алғаш рет жеңді. Вест-Индия жеңіске 66:1 есебімен үміттенеді. Шарма сол күні олар үшін жеңіске жетті және Малкольм Маршаллдың қысқа добынан көкірегіне түскен іздер бар екенін айтты. Осы Әлем кубогы жеңісі туралы «83» атты Болливуд фильмі түсірілді. Маршалл рөлін Маршаллдың ұлы Мали ойнады. Англияға қарсы жартылай финалда ол тағы да 61 ұпай жинап, ең көп ұпай соққан ойыншы атанды – Боб Уиллистен алынған жақын йорктерден соққан алтылық есімде қалды. Ол 1983 жылғы науқанда жеңіске жеткен Үндістан құрамасының мүшесі болды. Сонымен қатар, ол 1983 жылғы Әлем кубогында 8 матчта 240 ұпай жинап, Үндістан құрамасының екінші үздік ойыншысы атанды.

Зейнеткерлік

Өз елінде ол пакистандық командасына қарсы толық сәтсіздікке ұшырады. Амритсарда Батыс Индияға қарсы үш күндік матчта ол Вив Ричардстың добын қатарынан төрт рет алтылыққа шығарды. Бірақ оларға қарсы халықаралық матчтардағы екі сәтсіздік оның мансабын аяқтады. 37 жасында ол 1991–92 жылдары қатарынан екі матчта жүздік соқты. Ойыннан кеткеннен кейін ол біраз уақыт төреші болды, сондай-ақ Үндістан ұлттық құрамасының іріктеушісі болды. 2005–2007 жылдар аралығындағы Үндістан крикетінің даулы кезеңінде ол бапкер Грег Чаппелге қарағанда Үндістан крикет капитаны Саурав Гангулиді қолдады және 2005 жылы іріктеу комитетінен шығарылды. 2005 жылы Шри-Ланкаға қарсы үйдегі серия алдында ұлттық іріктеу комитетінен шеттетілгеннен кейін, ол Чаппелдің әділдігіне күмән келтіріп, команда құрамын іріктеуге араласып, ықпал еткенін айыптады. Алайда Чаппел Гангулимен болған жанжалдың "көптеген мәліметтермен толықтырылғанын" айтты және былай деді: "Ол [Яшпал] өзі сақтап қалғысы келген жұмыстан айырылғанына ашуланды. Мен оның жұмыстан кетуіне ешқандай қатысым жоқ, бірақ ол ашуын біреуге шығаруға тиіс болды". Ол 2008 жылы ұлттық құраманың іріктеушісі болып қайта тағайындалды және 2011 жылға дейін қызмет етті. Оның екінші мерзімінде Үндістан 2011 жылғы Крикет әлем чемпионатында жеңіске жетті. Кейін ол Уттар-Прадеш Ранджи командасының бапкері болды. 2014 жылы ол Дели крикет кеңесші комитетінің төрағасы болып тағайындалды.

Өлім

2021 жылғы 13 шілдеде 66 жасында ауыр жүрек талмасынан қайтыс болды.

Мұра

2021 жылы Үндістан крикетін басқару кеңесі (ҮКБК) Яшпал Шарманың құрметіне күндізгі/түндегі қайырымдылық крикет матчын өткізді.

Танымал мәдениетте

2021 жылы шыққан «83» атты Болливуд фильмі, Үндістанның Лордста өткен алғашқы әлем кубогы жеңісіне арналған. Фильмде Шарма рөлін Жатин Сарна сомдаған, ал режиссерлік жəне өндіріс Кәбир Хан мен Анураг Кашьяпқа тиесілі.