Кіріспе
Мелкониялық білім беру институты (MEI) (; Μελκονιάν Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο) – Кипр, Никосияда орналасқан жоғары академиялық деңгейдегі армян мектеп-интернаты. 1926 жылы Мелконян ағайындылары құрған бұл мектеп, шамамен 40 елден келген армян диаспорасының оқушыларына қызмет көрсеткен жалғыз мектеп-интернат еді. Бұрын Армян Басты Мейірімділік Одағымен қаржыландырылған, 2005 жылы қаржыландыруды тоқтату туралы шешім армян қауымының арасында, әсіресе бұрынғы түлектері арасында қырқыс пікір-таластарға себеп болды. Мелкониан институтының қазіргі мәртебесі белгісіз.
The Melkonian Educational Institute (MEI) (; Μελκονιάν Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο) was an Armenian boarding school of high academic standard located in Nicosia, Cyprus. Established in 1926 by the Melkonian brothers, it was the only remaining boarding school servicing students of the Armenian diaspora from nearly 40 countries. Formerly financed by the Armenian General Benevolent Union, a decision to cut off funding in 2005 caused controversy among the Armenian community and especially among former pupils. Melkonian's current status is uncertain.
Ерте тарих
Мелкониялық мекеме 1915–1923 жылдардағы армян геноцидінің («геноцид» сөзі 1944 жылы анықталған) салдарынан жетімдер үйі ретінде құрылды. Константинополь патриархы Завен осы мекеменің алғашқы директоры болды және 1926 жылғы сәуір айында шығыс Анатолия жазықтарында және көрші елдерде армян геноцидінің нәтижесінде қалған мыңдаған балалардың арасынан 300-ден астам жетім бала – ұлдар мен қыздарды іздеудің қиын міндетін өз мойнына алды. Сондықтан Мелкониялық мекеме қауіпті баспана ретінде 20 ғасырдың басындағы армян тарихының қаралы беттерімен тығыз байланысты деп есептеледі. Бұл фактіні жүздеген, мыңдаған жетім балалардың баспанамен, азық-түлікпен және біліммен қамтамасыз етілуі растайды, бұл Гарабед пен Крикор Мелкония ағайындыларының жасаған зор қайырымдылығының арқасында мүмкін болды. 1924 жылғы 15 ақпанда Никосияда Мелкониялық мекемелердің негізі салынды және құрылысы басталды. Мелкония мектебі екі жылдан кейін, 1926 жылы есігін ашты.
Мелкониялық бауырлар
Крикор Мелконян мен Гарабед Мелконян армян ұлтының ең ірі қайырымдастары ретінде кеңінен танылған. Олар Египеттен шыққан белгілі темекі саудагерлері болған. Армян геноцидінен кейін олар Кипрде осы мектепті құруға шешім қабылдады. Осы мақсатта олар барлық мүлкін сатып, Melkonian қорын құрып, Melkonian мектебінің басқаруын (бірақ емес меншігін) AGBU-ға тапсырды. Екі бауыр да мектеп аумағында, екі негізгі ғимараттың арасындағы ашық алаңда жерленген. Мелконян бауырлардың қола бюсттері мен күрделі өрнектермен әшекейленген әдемі мәрмәр ескерткіш олардың есіміне мәңгілік алғыс айтудың символы ретінде тұр. Мыңдаған Мелконян түлектері мен достары үшін бұл қасиетті орын.
Естелік орманы
Лemesу даңғылы бойында, Мелкония кампусының алғы жағында жүздеген, мыңдаған кипарис ағаштарынан тұратын тоғай бар. Бұл тоғай маңызды белгі және Армян ұлты үшін тарихи және рухани құндылыққа ие. Бұл ағаштар Мелкония институтының алғашқы жылдарында жетім студенттер өз жақындарының және Геноцидте қаза болған миллиондаған адамдардың естелігі үшін отырғызған. Әлемнің ешбір жерінде, тіпті Арменияда да Армян геноциді осылай еске алынбайды. Кипр үкіметі бұл орманды ресми түрде тізімге енгізді.
Жақында болған тарих
1974 жылдың жазында түріктердің Кипрге басып кіруі салдарынан Мелконияның аумағы мен ғимараттарына көптеген бомбалар тасталды, бұл зардаптарға әкеп соқты. 1986 жылы Мелконияның төрттен бір бөлігі көптеген адамдардың пікірінше, өте төмен бағаға сатылды (осы әрекеттің заңдылығы да күмәнді). Мақсаты – түскен ақшаны жаңа жатақхана, жабық спорт кешені және сауда орталығына қайта инвестициялау еді. Барлық жобалар іске асырылды. Ол кезде мектептің қаржылық тәуелділігін АГБУ-дан азайту үшін Мелкониан аумағында 6 қабатты Мелкониан сауда орталығы (MCC) салынды. 1989 жылы жалдау төлемдері түсе бастады және ақырында 1,75 млн. CYP сомасындағы несие төленді. Соңғы жылдары MCC мектепті қаржылық тұрғыдан қолдауға жеткілікті қаражат өндіріп келді. 2003 жылғы мәліметтерге сәйкес, MCC жылдық 650 000 доллардан астам табыс табады, себебі ол Кипр Туризм Ұйымы (офистер), Армия офицерлерінің кооперативі, Philipou & Guevherian фирмасы, репетиторлық орталық, Crescendo мейрамханасы және дүкендер тізбегінен (Elements of Style, Constantinou Communications, Duxiana, ойыншық дүкені, жарнама агенттігі, интернет-кафе және т.б.) жалға төлемі жинайды. Олардың барлығы Мелкониан сауда орталығының жалдаушылары. AGBU, MCC-ден түскен табыс Мелкониан мектебіне ешқашан жетпегені және тікелей AGBU-ға түскені үшін қатты сынға ұшырады.
Жабылу
2003 жылдың жазында Мелкония білім беру институтының жабылуы туралы алғашқы қауесеттер тарала бастады. 2003 жылдың 17 қарашасында бітіруші түлектер бастаған және жақсы ұйымдастырылған қарсылық науқаны құрылды. AGBU бірнеше ай бойы ақылы жарнамалар мен көп қаржыландырылған PR-науқандар арқылы Melkonian-ды жабу және сату ниетінде емес екенін жұртшылыққа жеткізгеннен кейін, 2004 жылғы 14 наурызда AGBU Басқару кеңесі бірауыздан жабылуға келісім берді. Ресми шешім екі күннен кейін, 2004 жылғы 16 наурызда жарияланды. Мектеп 2005 жылғы маусымда жабылды.
Сот ісі
Мелконянның жабылуын тоқтатуға тырысып, Константинополь патриархы Месроб Мутафян, Лос-Анджелестегі Мелконян түлектері мен достарының көмегімен, AGBU Орталық Кеңесіне қарсы сот процесін бастады. Мелконян түлектерінің 95 пайызы Патриархтың сотқа жүгінуін қолдап, мектептің ашық қалуын қалады. АҚШ және Кипр Республикасындағы сот процестері сәтсіз аяқталғанымен, бұл AGBU-ның армян диаспорасының негізгі тіректерінің бірі ретіндегі беделіне өтелмейтін зиян келтірді. Сонымен қатар, бұл AGBU-ның үлкен Мелконян мүлігін сатуына бөгет болды.
the Patriarch's lawsuit and wanted the School to remain open. Although the lawsuits failed in the United States and the Republic of Cyprus, they irreparably damaged AGBU's public image as one of the pillars of the Armenian Diaspora. Also it prevented AGBU from selling the huge Melkonian property.
Ұшу бөлімі
Жаңа пансионаттар 1990-жылдардың басында кешеннің қарама-қарсы қанаттарында тұратын ұлдар мен қыздар үшін салынды. Алекс Маногианның ескерткіші ауланың ортасында ерекше көзге түседі. Пансионат бөлімі шамамен 400 пансион оқушысын қабылдауға арналған. Ұлдар мен қыздардың тұру орындары бөлек ғимараттарда, олардың есіктерінде тәулік бойы күзетшілер болады. Пансионаттарда таңғы ас, түскі ас, кешкі ас және кешкі шай ішетін асхана да бар. Бұл ғимараттың ішінде түрлі ойын-сауық орындары бар, олардың ең үлкені – асхананың үстіндегі ойын бөлмесі, буфет және теледидар көруге арналған аймақ. Тәулік кезекшіліктегі күзетшілер мен медбике де осы кешенде өз кабинеттері мен тұрғын үйлеріне ие.
Мектеп журналдары мен басылымдары
1969 және 1970 жылдары бұрын тоқтатылған журнал қайта жаңғыртылып, басылды. Ол AIG деп аталды. Журналды шығару үшін мұқабаға сурет қажет болды. Студенттер арасында сурет салу байқауы ұйымдастырылды, олар мұқабаға өздерінің туындыларын ұсынуға мүмкіндік алды. Байқау жеңімпазы – Ираннан келген Харо Баяндориан болды. Осы сурет келесі 3 жыл бойы қолданылды. Осы журналдың алғашқы нұсқаларының көшірмелері бүгінге дейін сақталып қалған. Мелкония студенттері өздері шығаратын және редакциялайтын "Хаятск" газетін жариялаған. AIG – Мелкония түлектерінің жылдық жинағы болды.
Мерекелік шаралар
Хокханкист – Мелкониялық бауырлар мен олардың қайырымдылық ісін еске алуға арналған рәсім осы күнге дейін жыл сайын өткізіліп келеді.
МЭИ түлектері және www.MEI1970.org
Мелькониандық түлектер (Melkoniantsi) жақын, отбасылық сипаттағы ортада өсіп, бітіргеннен кейін де көп жылдар бойы достықтарын сақтайды. Көптеген Melkoniantsi, жасы үлкендері де, кішілері де, өздерін бір "Мелькониан отбасының" мүшесі деп есептейді. Әлемнің барлық құрлықтарында жақсы ұйымдастырылған және өте белсенді MEI Alumni бөлімдері құрылған. Барлық армян мектептерінің арасында Мелькониан армян диаспорасының көрнекті жазушылары, зиялылары, ғалымдары, дәрігерлері, музыканттары, саясаткерлері, қоғамдық қайраткерлері, саяси ықпалы бар тұлғалары мен халықаралық аренадағы белгілі адамдарын ең көп шығарған. Мелькониан есімімен байланысты танымал тұлғалардың қатарында Вахан Текеян, Мушег Ишхан, Апрахам Маногиан, Бенон Севан, Вахан Беделян және Вахрам Мавиан бар.
Мелконянды құтқару науқаны
2003 жылы Мелконианның жабылуына қарсы тұру үшін түлектер бастаған науқан басталды. SaveMelkonian.org сайты науқанның ақпараттық платформасы ретінде құрылды және көп ұзамай Армения мен Диаспорадағы баспасөз, телеарналар, саяси партиялар және көптеген мәдени және қайырымдылық ұйымдарының назарына ілікті. Калифорниядағы Melkonian Alumni & Friends және осындай көптеген ұйымдармен бірігіп, SaveMelkonian науқаны AGBU-ның шешіміне қарсы тұруда бірқатар жетістіктерге қол жеткізді, армян диаспорасының көпшілігі бұл шешімді тек пайда табуға бағытталған деп есептейді.
" Мелконияц " клубы
2008 жылдың 8 сәуірінде Мгер Асадуриан www.melkoniantsiclub.com, Melkoniantsi әлеуметтік желісінің ресми веб-сайтын құрды. Бұл сайттың мақсаты – барлық Melkoniantsi-лерді, Melkonian оқытушыларын және қызметкерлерін біріктіріп, олардың арасында байланыс орнатуға көмектесу болды. Melkoniantsi-лер, оқытушылар мен қызметкерлер тегін тіркеле алады, суреттерін жүктей алады, достарын шақырады, чаттасады, блог жазады, жарнама береді, іс-шаралар туралы хабарлайды, топтар құрады және жаңалықтарды оқиды. ЖАҢАРТУ: Аталған веб-сайт енді қолжетімді емес. www.mei1970.org сайтына кіріңіз, ол да осы мақсатта жұмыс істейді.
Үндеу
Жаңа науқан армян ұлтының барлығына үндеу жасап, петиция (www.midk.org) арқылы Нью-Йорктегі AGBU орталық кеңесіне жауап беруді және мектепті мүмкіндігінше тез қайта ашу жолдары туралы талқылауды бастауды талап етеді. Мектепті қайта ашуға және оның миссиясын сәтті орындауға қажетті басқару және қаржылық ресурстар дайын, бірақ Нью-Йорктегі AGBU орталық кеңесі көптеген жергілікті AGBU бөлімдері жеке немесе жария түрде алаңдаушылықтарын білдіргеніне қарамастан, қандай да бір жағдайда мәселені талқылаудан түгелімен бас тартуда.