Ресейдегі Путиншіл жастар ұйымы: "Наши" тарихы

Кіріспе

2005–2019 жылдары Ресейде Путинге қолдау көрсеткен ұйым.

«Наши» (Молодёжное демократическое антифашистское движение «Наши») – Ресейдегі саяси жастар қозғалысы, ол өзін демократиялық, антифашистік, «олигархиялық капитализмге» қарсы қозғалыс деп жариялады. «Наши» көбінесе Путинге жақтас ұйым ретінде сипатталды, ал Тергеуші журналистика бюросы оны «Путиннің жеке армиясы» деп атады. Батыс сыншылары оның Кеңес КЖСМ-ы немесе Гитлер жастарына «әдейі ұқсатуға» ұқсас екенін анықтады және топты «Путинжагенд» («Путин жастары») деп атады. Ресей Президенті Әкімшілігінің жоғары лауазымды өкілдері бұл топтың құрылуын ынталандырды, ал Мойсес Найм оны үкімет ұйымдастырған үкіметтік емес ұйым (ҮЕҰ) деп атады. 2007 жылдың соңына қарай оның мүшелерінің саны 17 мен 25 жас аралығындағы 120 000-ға жуық адамды құрады. 2012 жылдың 6 сәуірінде «Наши» жетекшісі қозғалыстың қазіргі түрі жақын арада таратылатынын, мүмкін, басқа ұйыммен алмастырылатынын мәлімдеді. Ол «Наши» 2012 жылғы Ресей президенттік сайлауы кезінде «компромитке түскенін» айтты. 2013 жылы ұйым қызметін тоқтатты, ал 2019 жылдың 2 желтоқсанында заңды тұлға таратылды.

Қор

Наши қозғалысын 2005 жылдың 1 наурызында Путинге қолдау білдіретін "Бірге жүріп" жастар қозғалысының жетекшісі Василий Якеменко ресми түрде жариялады. Құрылтай конференциясы 2005 жылдың 15 сәуірінде өтті. Якеменко "Наши" қозғалысын Ресейде нацизмнің күшейіп келе жатқан ықпалына қарсы тұру және қажет болған жағдайда көшедегі төбелес кезінде скинхедтермен күресу үшін құрғандығын айтты. Қаржысы үкіметті қолдайтын бизнесмендерден түскенмен, бұл топ Кремльден тікелей субсидиялар да алады деген хабарлар бар. Якеменко бірде "Газета.Ru" газетіне Кремльдің қолдауы оларға бизнесмендерге "ұлттық жобаға қаржы қажет" дейтін мүмкіндік беретінін айтқан. Нашидің Кремльмен тығыз байланысын президент әкімшілігінің басшысының орынбасары (1999-2011 жылдар) Владислав Сурков көп рет баса көрсетті, ол қозғалыстың белсенділерімен кездесіп, лекция оқып, жеке әңгімелер жүргізді. Кремльдің басты мақсаты Владимир Путиннің сыншыларын "мемлекетке қарсы жауынгерлер" деп көрсетіп, оларды мазалау және шабуылдау үшін жартылай әскери күш құру болды деп болжанады. 2006 жылдың жазында өткен саяси білім беру шарасында Кремльдің кеңесшісі Глеб Павловский Наши мүшелеріне "сіздерде қатыгездік жетіспейді" деді: "Фашистік демонстрацияларды таратуға және конституцияны құлатуға кез келген әрекетке күшпен тоқтау беруге дайын болуыңыз керек", - деп жалғастырды. Сыншылар Нашиді Кеңес Кәмесолы мен Гитлер жастарымен салыстырды. Топтың штаб-пәтері Мәскеу орталығындағы 20 миллион фунт стерлингтік ғимаратта орналасқан.

Сенімі мен мақсаттары

Алдыңғы «Бірге жүріп» қозғалысының жетекшісі Якеменко 2005 жылы жаңа «Наши» қозғалысының мақсаты – «олигархтардың, антисемиттердің, нацистердің және либералдардың Отанға қарсы одағына» нүкте қою екенін айтты. Бірнеше москвалық газеттер бұл топтың мақсаты іс жүзінде нақтырақ екенін болжады: Біріккен Ресей биліктегі партиясын ақыры ауыстыру. Қозғалыстың басты мақсаттарының бірі – Ресейде шетелдік бақылаудың енгізілуіне жол бермеу. Ресейлік «Московский Комсомолец» газеті Якеменкодан «Ресейде АҚШ Сербияның «Отпор!», Грузияның «Кмара» немесе Украинаның «ПОРА» сияқты топтар құру үшін негіз болатын ұйымдар өсіп келеді» деген сөзді келтірді. Бұл топтар – Эдуард Лимоновтың Ұлттық большевиктер партиясы және «Авангард қызыл жастары». Якеменко Ресейдің тағдыры Украинаның тағдырына ұқсап кетпесін деп қорқып, ол «Украина бұрын орыс колониясы болған, ал қазір американдық колония» деп атап көрсетті.

Оқиғалар мен оқиғалар

2005 жылғы 26 маусымда Путин Тверь облысы Завидоводағы резиденциясында «Наши» мүшелерінің тобымен кездесті. Ол топқа қолдау білдірді, оның қатысуына «көрініп таң қалды». 2005 жылғы тамызда Путин Завидоводағы кездесуге басқа да «Наши» мүшелерімен бірге Тула мемлекеттік университетінің студенті Юлия Городничеваны Ресей Федерациясының Азаматтық палатасына тағайындауға шақырды, бірақ ол Путиннің тағайындауын қабылдамады және 2005 жылғы 15 қарашада палатаның екінші бөлігіне «Наши» өкілі ретінде кірді. Ол жерде ол әлеуметтік даму жөніндегі комиссияның мүшесі болды. 2006 жылы «Наши» мүшелері 11-12 шілдеде «Басқа Ресей» деп аталатын оппозициялық конференцияға қатысқан Ұлыбританияның Ресейдегі елшісі Тони Брентонға қарсы науқан жүргізді. Ол Путинге оппозиция жетекшілерімен бірге, мысалы, Ұлттық большевиктердің жетекшісі Эдуард Лимоновпен бірге қатысты. Британдық ресмилер бұл науқанды Ресей үкіметі құрамындағы элементтер елшінің сөйлеген сөзіне жаза ретінде ұйымдастырғанын күдіктенеді. 2007 жылғы сәуір және мамыр айларында «Наши» мүшелері Таллиннің қола сарбазының әскери зиратқа көшірілуіне наразылық білдіру үшін Мәскеудегі Эстония елшілігінің алдында күн сайын наразылық акциясын өткізді. 2007 жылғы сәуірде қозғалыстың мүшелері Мәскеудегі Эстония елшілігінің алдында наразылық білдірген кезде, кейбір мүшелері «Іздеуде. Фашистік Эстония мемлекетінің елшісі» («Разыскивается посол фашистского государства эSSтония») деген жазуы бар плакаттарды ұстады, бұл Эстонияның Ресейдегі сол кездегі елшісі Марина Кальюрандқа қатысты. «Наши» эстондықтарды эстондық әскердің фашизмді өсіруінде айыптап, «Бронза сарбаз» мемориалын жою, «Бронза түні» Дмитрий Ганиннің шешілмеген қазасын, «Бронза түні» Каицеполицейлер Марк Сирикті тұтқындап, ұстап алғандығын және Лихуланың 20-шы СС-тің (1-ші эстон) Гренадерлік дивизиясына арналған ескерткішін салуды айтты. 2008 жылдың басында Эстония «Наши» мүшелерінің кейбіреулерін Еуропалық Одақ бойынша иммиграциялық қара тізімге енгізді, бұл «Наши»-ді Еуропалық Одақты демократиялық қағидаларды бұзғаны үшін айыптауға итермеледі, бұл туралы Еуропалық лауазымды адамдар Ресейді жиі айыптайды. 2007 жылғы 24 шілдеде Путин Завидоводағы резиденциясында бірнеше ресейлік саяси және экологиялық жастар ұйымдарымен, соның ішінде «Нашимен» кездесті және ресейлік қоғамға әсер ететін әртүрлі мәселелерді талқылады. Кездесуде ол Ұлыбританияның XIX немесе XX ғасырда тұрып қалған отаршылдық держава сияқты әрекет етіп жатқанын, Ресей өз конституциясын өзгерте алады деген сенімге байланысты Андрей Луговойді Ұлыбританияға экстрадициялауға мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Ол сондай-ақ: «Олар біздің Конституциямызды өзгертуіміз керек дейді. Мен бұл кеңесті еліміз бен халқымызға қорлық ретінде қарастырамын. Олар өздерінің ой-пікірлерін өзгертуге тиіс, бізге Конституцияны өзгертуді емес» деді. 2007 жылғы желтоқсан айында қозғалыстың таңдалған белсенділер тобын британдық университеттерге оқуға жіберуді жоспарлап отырғаны туралы хабарланды, бұл оның Ұлыбританияға деген жеккөрушілігіне және Мәскеудегі британдық елшіні қудалауына қарамастан. Олар былай деді: «Біздің біліміміз бен тәжірибесіміз Ресейді ХХІ ғасырдағы әлемдік көшбасшы етіп құру үшін аса маңызды. Британдық білім беру бүкіл әлемде жоғары бағаланады. Британ университеттерінің түлектері өте көп сұранысқа ие. Бұл білім берудің жоғары сапасына және үкімет тарапынан бақылауға байланысты». 2009 жылғы наурызда «Наши» комиссары мен кейбір серіктестерінің 2007 жылғы мамырында Эстонияға DDOS шабуыл жасағанын мәлімдегені туралы хабарланды. Бұл шабуыл Эстонияның екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі совет ескерткішін елордадан алып тастағанынан кейін болды. 2009 жылғы 23 наурызында «Наши» белсенділерінің шағын тобы Финляндияның антифашистік комитеті мен Түнгі күзет белсенділерімен бірге Хельсинкиде, Финляндияда Иохан Бекман ұйымдастырған наразылық акциясын өткізді. Олар Софи Оксанен мен Имби Паджудың Эстонияның совет оккупациясы туралы жаңа кітабының жарық көруін және оған байланысты семинарды айыптап, оккупацияны Ресейге шабуыл ретінде қарады. Фин тарихшысы және Ресей сарапшысы Арто Лукканен бұл наразылықты маргиналды топтың жариялылық алу әрекеті деп қарастырды. Оксенен «Олардың хабары ресейліктерге және ресейлік БАҚ-қа бағытталған» деп болжады. 2010 жылғы 18 қаңтарында «Наши» белсенділері Мәскеудегі Украина елшілігі жанында митинг өткізіп, Украина президенті Виктор Ющенконы...

On June 26, 2005, with media present, Putin met with a group of Nashi members at his residence at Zavidovo, Tver Oblast. He expressed his support for the group, described as "awestruck" by his presence. In August 2005, Putin invited Yulia Gorodnicheva, an undergraduate student of Tula State University, along with other Nashi members to the meeting at Zavidovo, to be appointed to the Civic Chamber of the Russian Federation, but she declined Putin's appointment and on November 15, 2005, entered the second part of the chamber as a representative of Nashi. There she became a member of the Commission on Social Development. In 2006 Nashi members conducted a campaign against the Ambassador of the United Kingdom to Russia, Tony Brenton, as he attended an opposition conference called Another Russia on July 11–12. He attended along with Putin opposition leaders such as Eduard Limonov, leader of the National Bolsheviks. Unnamed British officials were reported to suspect that this campaign had been co ordinated by elements within the Russian government as a punishment for the speech given by the ambassador. In April and May 2007, Nashi members held daily protests in front of the Estonian embassy in Moscow in protest of the moving of the Bronze Soldier of Tallinn to a military cemetery. When movement members protested outside the Embassy of Estonia in Moscow in April 2007, some members were carrying signs stating "Wanted. The Ambassador of the Fascist State of eSStonia" («Разыскивается посол фашистского государства эSSтония»), in reference to then Ambassador of Estonia to Russia Marina Kaljurand. Nashi also evoked eSStonia when they accused the Estonian state of cultivating fascism, by removing the Bronze Soldier memorial, the unsolved murder of Dmitry Ganin on Bronze Night, the arrest and detention of Mark Siryk by the Kaitsepolitseiamet on Bronze Night, and the Monument of Lihula to the 20th Waffen Grenadier Division of the SS (1st Estonian) being built. In early 2008 Estonia placed some Nashi members on a European Union wide immigration blacklist, leading Nashi to accuse the European Union of violating democratic principles that European officials often accuse Russia of violating. On 24 July 2007, Putin met with several Russian political and environmental youth organisations, including Nashi, at his residence in Zavidovo, and discussed various issues affecting Russian society. At the meeting, he stated that the United Kingdom was acting like a colonial power with a mindset stuck in the 19th or 20th century, due to their belief that Russia could change its constitution, allowing Andrey Lugovoy to be extradited to the UK to face charges in relation to the Alexander Litvinenko affair. He also stated, "They say we should change our Constitution – advice that I view as insulting for our country and our people. They need to change their thinking and not tell us to change our Constitution." In December 2007, the movement was reported to be planning to send a select group of activists to study at British universities, arguably despite its disdain for Britain and its harassment of the British ambassador in Moscow. They said: "We lag behind in knowledge and experience vital for making Russia a 21st century world leader. British education is rated highly all over the world. The graduates of British universities are in great demand. This is because of the high quality of education and also control from the government." In March 2009, it was reported that a Nashi commisar and some associates claimed they had launched a DDOS attack on Estonia in May 2007. The attacks came after Estonia removed a World War II era Soviet memorial from its capital, provoking protests from Moscow. On March 23, 2009, a small group of Nashi activists together with the activists of the Finnish Anti Fascist Committee and Night Watch held a protest in Helsinki, Finland, arranged by Johan Bäckman. They denounced the publication of a new book about the Soviet occupation of Estonia by Sofi Oksanen and Imbi Paju and related seminar and saw the indictment of the occupation as an attack on Russia. Finnish historian and Russia expert Arto Luukkanen considered the protest as an attempt by a marginal group to get publicity. Oksanen suggested that "Their message is aimed at Russians and the Russian media". On January 18, 2010, Nashi activists held a rally near the Embassy of Ukraine in Moscow and "congratulated" Ukrainian president Viktor Yushchenko with his defeat in the first round of the presidential election the day before. On July 30, 2010, Ella Pamfilova, Medvedev's human rights advisor, resigned over comments she made, saying that Nashi activists had "pawned their souls to the devil" and that she "feared they might to come to power one day", causing Nashi to sue for libel. The Russian opposition commented, claiming that Nashi assaulted and intimidated its leaders. In December 2011, Nashi members staged large pro Kremlin demonstrations in response to anti Putin protests that followed the 2011 legislative election.

Жыл сайынғы Селигер лагерлері

Әр жазда "Наши" бүкіл Ресей бойынша жарақтандыру лагерьлерін өткізеді. Якименконың сөзінше, жаңа мүшелер әскери үлгідегі негізгі жаттығулардан өтеді. 2007 жылғы шілдеде Мәскеуден 320 шақырым қашықтықта орналасқан "Наши" лагеріне 10 000-нан астам адам қатысты. Онда екі апталық дәрістер мен дене шынықтыру жаттығулары болды. Кейбір хабарламаларда лагерь Ресейдің демографиялық құрамын жақсарту мақсатында пайдаланылғаны айтылады. 2012 жылы "Наши" өзінің құлатылған беделін жаңарту үшін оппозиция белсенділерін сол жылғы жылдық лагеріне, "Селигерді басып алу" деп аталған шараға шақырды, бірақ оппозициядан келіп қатысқандар аз болды.

Сын

Эдвард Лукастың «Жаңа суық соғыс: Путиннің Ресейі және Батысқа төнген қауіп» атты еңбегінде «Наши» Путиннің кеңестік комсомолдың нұсқасы ретінде қарастырылады. «Наши» жасөспірімдер тобын қорқыту үшін скинхедтер мен жергілікті хулигандарды тартқан деп айыпталады. Мұндай әрекеттер Гавин Найтті «New Statesman» журналында «Нашидің нағыз миссиясы – Путинге табынушылық құру, оның жұмысы қарсыластарын қорқыту, зорлық көрсету және мазалау болды» деген тұжырымға әкелді. Бұл қозғалыс Гитлер жастарымен салыстырылады. Баспасөз құралдарында «Наши» жарнамасы «Time» журналының мақаласында «Совет дәуірінің пропагандасын еске түсіреді, себебі ол себеп-салдар байланысы жоқ гистерияны күшейтеді» деп сипатталды. Жарнамада былай делінген: «Ертең Иранда соғыс болады. Ертеңнен кейін Ресей сырттан басқарылатын болады!» Либералды жастар лидері Илья Яшин «Нашиді» демократиялық ұйымдарға қарсы зорлық-зомбылық қолданатын «шабуыл бригадаларының» жамылғысы деп айыптады және олардың құрылуы Путиннің Украинадағы «қызғылт төңкеріс» сияқты билікті жоғалтудан қорқуының бір бөлігі ғана екенін мәлімдеді. Жас национал-большевик Роман Садыхов «Нашидің» бауырлас ұйымы «Жас Ресейге» (Румол) оның қызметін зерттеу үшін қосылды. Оның сөзіне қарағанда, Румол оппозиция мүшелеріне қарсы көше шайқастарын жүргізу үшін хулигандардан тұратын «ультралар» тобын құрды. Олардың оқытылуына түтін бомбаларын жасау кірді. Ол қатысқан жиналыстарды жасырын жазды. Бір жиналыста Сурков көшедегі шайқасқа дайындықтарды «өте қызықты» деп бағалады. Британдық журналистер Питер Оборн мен Джеймс Джонс «Channel 4» телеарнасының «Unreported World» бағдарламасы үшін түсірген деректі фильмде «Нашидің» қызметін зерттеді. Олар бұл қозғалысты Ресейде «түсті революция» стиліндегі қозғалыстың пайда болуын болдырмау үшін құрылған деп сипаттады. Олар «Нашидің» кейбір мүшелерінің ашық түрде нәсілшіл екенін айтты және ресейлік журналист Олег Кашинмен кездесті. Кашин Путиннің бизнес серігіне қатысты мақала жазғаннан кейін 2010 жылдың соңында «Наши» мүшелері оны қорқытып, ауыр түрде сақадақтап, үш күнге комаға түсірді. Оған темір құбырмен шабуыл жасалып, екі аяғы сындырылды, жақ сүйегі сынды және бір саусағы кесілді. Оборн мен Джонс «Нашиді» Путинге табынушылық культіне қатысқан деп айыптады және Путиннің «орыс тарихында Иван Қорқыныштан бастап Ұлы Петр мен Сталинге дейінгі мистикалық күштерге ие мықты тұлғалардың біріне айналуы мүмкін, оның ізбасарларынан сөзсіз адалдық күтеді» деді.

According to Edward Lucas, in The New Cold War: Putin's Russia and the Threat to the West, Nashi is seen as Putin's version of the Soviet Komsomol. Nashi has been accused of recruiting skinheads and local hooligans to intimidate rival youth groups. Such activities caused Gavin Knight, in New Statesman, to draw the conclusion that "Nashi’s true function was as a personality cult for Putin whose job was intimidate, bully and harass his opponents." The movement has evoked comparisons with the Hitler Youth, in the mainstream media,

A Nashi advertisement was described in a Time magazine article as "reminiscent of Soviet era propaganda with its non sequitur acceleration of hysteria". The advertisement read: "Tomorrow there will be war in Iran. The day after tomorrow Russia will be governed externally!" The Boston Globe said that "movement's Brownshirt tactics certain evoke shades of Hitler Youth, as does the emphasis on physical fitness, clean living, and procreation for the Motherland". Liberal youth leader Ilya Yashin has also denounced Nashi as a cover for "storm brigades" that will use violence against democratic organizations and claimed that their formation is only part of Putin's fear of losing power in a manner similar to the Orange Revolution of Ukraine. One young National Bolshevik, Roman Sadykhov, joined Nashi sister organisation Young Russia (Rumol) in order to investigate its activities. He claimed that Rumol formed a group of hooligan ultras to conduct street battles against members of the opposition. Their training included the construction of smoke bombs. He secretly taped meetings he had attended. At one of the meetings, Surkov said that he found the training for street combat "terrifically interesting." British journalists Peter Oborne and James Jones examined the activity of Nashi in a documentary produced for Channel 4's foreign affairs series Unreported World. They described it as a movement originally created to prevent the emergence of a colour revolution style movement in Russia. They claimed that some members of Nashi are explicitly racist, and met with Russian journalist Oleg Kashin, who alleged that Nashi members were most likely responsible for a severe beating he received in late 2010 after writing an article critical of a business associate of Vladimir Putin. Kashin was beaten with iron bars, and was in a coma for three days due to the assault, in which he received two broken legs and a broken jaw, as well as a severed finger. Oborne and Jones accused Nashi of participating in a cult of personality around Putin, and that Putin "may be turning into one of those archetypal figures that occur throughout Russian history, from Ivan the Terrible to Peter the Great and Stalin: a strongman with mystical powers, attracting uncritical devotion from his followers".

Төлемдер

2011 жылдың желтоқсан айында The Guardian газетінде жарияланған мақалада, кейбір Nashi мүшелеріне митингілерге қатысу үшін төлем жасалғаны туралы хабарлар келтірілген. Сондай-ақ, Time журналындағы мақалада Кремльді жақтаушы белсенділер митингілерге қатысқандары үшін McDonald's-тан тегін тамақ алудың өте маңызды сыйлық екенін айтқан.

Оппозициялық топтарды тыңдады деген айыптар

2009 жылдың ақпан айының басында Санкт-Петербургтегі «Наши» белсендісі Анна Буковская 2008 жылдың қаңтар айынан 2009 жылдың ақпан айына дейін тыйым салынған Ұлттық большевиктер партиясының, «Яблоко» жастар қанатының және Мәскеу, Санкт-Петербург, Воронеж және тағы алты қаладағы Біріккен азаматтық фронттың бөлімшелеріне енуге 30 жас адамнан (Наши мүшелері емес) тұратын топты үйлестіргенін жариялады. Буковская агенттер оған хабарласатынын, ал ол ақпаратты Кремльде «Сурковтың адамдарымен» байланыста болған деп саналатын «Наши» жоғары лауазымды өкілі Дмитрий Голубятниковқа жеткізгенін айтты. Ай сайын 20 000 рубль (550 доллар) жалақы алған агенттер жоспарланған және өткен шаралар туралы, сондай-ақ белсенділер мен көшбасшылардың суреттері мен жеке мәліметтері, оның ішінде байланыс нөмірлері туралы ақпарат ұсынды. 2009 жылдың 3 ақпанында Буковская алты апта бұрын қосылған «Жастар Яблокосы» өкілдеріне олардың қызметін бақылау және басқа оппозициялық топтардағы адамдарды басқару үшін еңбекақы төленгенін мәлімдеді.

Саяси партия құру

2012 жылдың мамыр айында «Наши» ұйымының жетекшісі Якеменко «Ақылды Ресей» саяси партиясын құру ниетін жариялады. Ол сол айда өткен «Наши» съезінде құрылып, «Наши» комиссары Никита Боровиков «Ақылды Ресей» саяси партиясының төрағасы болып сайланды. «Ақылды Ресей» саяси партиясы 2012 жылдың маусымында ресми тіркелді.