Кіріспе
Француз баспашысы және типтік дизайнер Клод Гарамонт (шамамен 1510–1561), көбінесе Клод Гарамонт деп аталатын, Париж қаласындағы француз типтік дизайнері, баспашы және қалып кескіші болған. Гарамонт қалыптарды ойып, матрицаларды соғумен айналысты, бұл металл әріптерді құюға қолданылатын қалыптар еді. Ол қазір "көне стильді сериф дизайны" деп аталатын дәстүрде жұмыс істеді, ол қаламмен жазылған қолжазбаға ұқсас, бірақ сәл құрылымды және тік сызықты әріптер жасады. Барлық уақыттағы ең көрнекті типтік дизайнерлердің бірі саналатын ол, әдемі қаріптерімен бүгінгі күнге дейін танымал. Көптеген көне стильді сериф қаріптері жиынтығы дизайнердің құрметіне "Гарамонт" деп аталады. Гарамонт алғашқы тәуелсіз қалып кескіштердің бірі болды, ол нақты баспаханада жұмыс істемей, басқаларға типтік дизайн және қалып кесу қызметтерін ұсынды. Оның мансабы коммерциялық баспаның болашағын анықтауға көмектесті, типтік өндіріс кітап басып шығарудан бөлек жекелеген сала ретінде қалыптасуына ықпал етті.
Claude Garamont (c. 1510–1561), known commonly as Claude Garamond, was a French type designer, publisher and punch cutter based in Paris. Garamond worked as an engraver of punches, the masters used to stamp matrices, the moulds used to cast metal type. He worked in the tradition now called old style serif design, which produced letters with a relatively organic structure resembling handwriting with a pen but with a slightly more structured and upright design. Considered one of the leading type designers of all time, he is recognised to this day for the elegance of his typefaces. Many old style serif typefaces are collectively known as Garamond, named after the designer. Garamond was one of the first independent punchcutters, specialising in type design and punch cutting as a service to others rather than working in house for a specific printer. His career therefore helped to define the future of commercial printing with typefounding as a distinct industry to printing books.
Ерте өмірі және өмірбаяны
Гарамондтың ерте өмірі зерттеулердің нысаны болған және бірқатар беймәлімдіктерге толы. Оның туған күні ретінде 1480 жылдан бастап шамамен 1510 жылға дейінгі мерзімдер ұсынылған, соңғысы француз мәдениет министрлігі тарапынан артық көріледі. Кейінгі датаны қолдайтын деректер ретінде оның 1561 жылғы өсиеті, онда анасы сол кезде әлі тірі екендігі айтылады, және 1530 жылы мансабын бастаған Антуан Ожеремен шәкірттікке алынғаны бар. Le Bé меморандумы (Гарамондтың замандасы Гийом Ле Бедің естеліктеріне негізделген, бірақ оның ұлдарының бірі 1643 жылы жинаған) Гарамондтың шәкірттігін 1510 жыл шамасында аяқтағанын көрсетеді. Қазіргі тарихшылар бұл мәліметке күмәнмен қарайды, өйткені құжаттағы басқа да бірнеше даталар жиырма немесе отыз жылға жуық ертерек сияқты көрінеді. Клод Гарамонд жасаған алғашқы римдік шрифттер Роберт Этьен үшін жасалған және ол 1530 жыл шамасында алғаш рет қолданған жиынтық болған деген болжам бар. Алайда, Vervliet, Mosley және француз мәдениет министрлігінің Гармонд мансабының тарихы бұл "Этьен шрифттерінің" Гарамондпен жасалмағанын және оның мансабы кейінірек басталғанын көрсетеді. Vervliet бұл бірліктегі үлгілерді жасаған адам "Мастер Константин" болуы мүмкін деп санайды, ол Гарамондтан бұрынғы кезеңдегі шебер шрифт дизайнері ретінде Le Bé меморандумында тіркелген, бірақ оның басқа ештеңесі белгісіз және оған ешқандай басқа жұмыс жатқызылмаған. (Николас Баркер оның есімінің Лиондағы белгілі баспагерлер отбасымен байланысты болуы мүмкін екенін болжайды, сондай-ақ, оның әйелі қайтыс болғаннан кейін Изабелла Ле Феврмен (1545 жылы) байланысы болуы мүмкін. Гарамонд Антуан Ожеремен шәкірттікке алынған және, мүмкін, Симон де Колиннің де оқушысы болған. Ол 1535 жылы мансабын бастаған сияқты көрінеді: оның алғашқы шрифтін 1535 жылы Лионда табуға болады. 1536-1540 жылдары Гарамонд Шарлотта Гийярдың баспаханасында баспаханашы болып жұмыс істеді. Ол Франция королінің қайырымдылық тағайындалған адамы Жан де Гагнимен танысты. 1539 жылы Франциск I грек мәтіндерін басып шығару үшін Парижде баспахана құруды жоспарлағанда, Гарамонд баспагер Конрад Необарға шрифт беру үшін шақырылды. Нәтижесінде, қолжазбаның икемділігін имитациялайтын әртүрлі әріптер мен лигатуралардан тұратын өте күрделі шрифт жинағы пайда болды. Гарамонд түрлі тапсырыс берушілер үшін жұмыс істеді, баспагерлер мен үкімет үшін перфораторлар жасады. Гарамондтың шрифттері шетелде танымал болды және Венециядағы Альдин баспасында Гриффоның түпнұсқа римдік шрифтін ығыстырды. Ол сонымен қатар баспагер және кітап сатушы болып жұмыс істеді. Оның курсивтері римдік шрифттеріне қарағанда кем әсерлі деп есептелгенімен, ол курсивтің үлкен әріптерінің кіші әріптер сияқты көлбеу болуы керек, римдік квадрат үлкен әріптер сияқты тік тұрмауы керек деген қазіргі дәстүрді қалыптастырған алғашқы баспагерлердің бірі болды. Гарамондтың өзі 16 ғасырдағы француз баспасында маңызды тұлға болып қала бергенімен, соңғы ғасырдағы тарихи зерттеулер оның еңбектерін кеңірдегі контекстке орналастырды. Гарамонд – 16 ғасырдағы Францияда жаңа шрифттердің жылдам өндірілген кездегі көптеген тұлғалардың бірі болды, ал бұл шрифт дизайнерлері Альдус Манутиус сияқты бұрынғы жарты ғасырда белсенді болған тұлғалардың еңбегімен анықталған бұрыннан бар дәстүр аясында жұмыс істеді. 1520 жылдан 1560 жылға дейінгі кезең, Гарамондтың қолөнерші ретіндегі мансабын қамтиды, шрифт жасау үшін өте қарбалас кезең болды, көптеген шрифттер жасалды, кейбіреулері белгілі бір баспагердің жеке пайдалануы үшін, ал басқалары сатылды немесе саудаланды. Бұл кезеңде Гарамонд, Роберт Гранжон, Гийом Ле Бе, Антуан Ожере, Симон де Колин, Пьер Ольтен және басқалар сияқты көптеген граверлер белсенді болды, олар латын әліпбиінде ғана емес, сонымен қатар ғалымдық мақсаттар үшін грек және еврей тілдерінде де шрифттер жасады. Бұл кезеңде француз баспа өнеркәсібін келесі екі ғасыр бойы қамтамасыз ететін жоғары сапалы перфораторлар мен матрицалар қоры құрылды. Гарамондтың алғашқы басылған кітабы Дэвид Шамбелланның "Pia et Religiosa Meditatio" деп аталды.
Гарамондтың өлімі және соңынан
Шамамен 1561 жылы Гарамонд Францияда белгісіз себептермен қайтыс болды. 1561 жылғы қарашада оның қайтысынан кейін оның жабдықтары, соққылары мен матрицалары тізімделді және Гийом Ле Бе, Кристоф Плантен және Андре Вехель сияқты сатып алушыларға сатылды. Оның әйелі оның соққыларын сатуға мәжбүр болды, нәтижесінде Гарамонд шрифттері екі ғасыр бойы кеңінен қолданылды, бірақ көбінесе авторлық құқықтар шатастырылды. Хаотикалық сатулар проблема туғызды, Ле Бе ұлы Плантеннің ізбасары Моретусқа матрицаларды алмастыруды ұсынды, осылайша олардың екеуінде де әртүрлі өлшемдердегі типтер болуы мүмкін болды. 1592 жылы Эгельхофф Бернер Гарамонд және басқалардың шрифттерінің үлгісін жариялады, ол кейіннен көптеген Гарамонд шрифттерінің қайта жандануының бастауы болды. Латын әліпбиіндегі Гарамондтың түпнұсқа материалдарының жалғыз ірі жинағы – Антверпенде орналасқан Кристоф Плантеннің қайтысынан кейін көп ұзамай жинаған жинағы. Бұл соққылар мен матрицалар жинағы қазір Антверпендегі Плантин Моретус мұражайының маңызды бөлігін құрайды, сонымен қатар Плантеннің осы кезеңдегі басқа шрифт жасаушылардан жинаған көптеген шрифттері де осы жинақта сақталған. Жинақ зерттеулер үшін кеңінен қолданылды, мысалы, тарихшылар Гарри Картер және Х. Д. Л. Вервлиет оны пайдаланды.