Кіріспе
Англиядағы футбол клубы
Blyth Spartans Association Football Club – Нортумберленд қаласындағы Блайт қаласында орналасқан футбол клубы. Қазіргі таңда олар Croft Park стадионында ойнайды және сол клубтың мүшелері болып табылады. Клуб 1899 жылдың қыркүйегінде Фред Стокер құрған, ол клубтың алғашқы хатшысы болды, кейін Лондонның Харли-стрит көшесінде танымал дәрігерлік практика ашты. Ол командаға грек спарталық әскерінің атын беруді жөн көрді, себебі ойыншылар алаңдағы «шайқасқа» барғанда барлық күштерін салатынына сенді. Клуб 1977–78 жылдарғы Англия кубогындағы (FA Cup) сәтті өнер көрсетуімен ең көп танымал, онда олар жартылай финалға дейін жетіп, «Сент-Джеймс» паркінде өткен қайта матчта «Рексхэм» клубына есе жіберді.
Ерте тарих
Басында клуб 1901 жылы Шығыс Нортумберленд лигасына қосылғанға дейін тек достық матчтарда ойнады. Алғашқы рет 1901 жылы лигада жеңіске жетті, содан кейін 1905–06 және 1906–07 жылдары да жеңіске қол жеткізді. Кейін клуб Солтүстік футбол одағына қосылып, ол жерде алты маусым бойы өнер көрсетті, 1908–09 және 1912–13 жылдары лига жеңімпазы атанды. 1913 жылы клуб Солтүстік-Шығыс лигасының жартылай кәсіпқойларының қатарына қосылып, жоғары деңгейге көтерілді және 1958 жылы осы лига таратылғанға дейін сол жерде қалды. Бәсекелестік өте күшті болғандықтан, марапаттарды жиі жеңіп алу мүмкін болмады. Дегенмен, олар 1936–37 маусымында лига чемпионы, 1950 және 1955 жылдары лига кубогын жеңіп алды. Солтүстік-Шығыс лигасы таратылғаннан кейін клуб Мидленд лигасы мен Солтүстік округтер лигасында сәттілікке ұмтылды, бірақ екі лига да таратылғанда бұл әрекеттері нәтижесіз аяқталды. 1960 жылдардың басында Солтүстік-Шығыс лигасы қайта құрылды, клуб жақсы өнер көрсетті. Алайда, лига көптеген мәселелерге тап болды және ақырында тоқтатылды. Клуб енді лайықты жартылай кәсіпқой лигасын таба алмады және 1964 жылы әуесқой болып, Солтүстік лигасының қатарына қосылуға шешім қабылдады. 29 жыл бойы лига мүшесі болған клубтың көрсеткіштері теңдесіз болды – 10 рет Чемпионатты жеңіп, 5 рет күміс жүлдегер атанды. Блайт 1977–78 маусымында ФА кубогының бесінші турында ойнады. Екінші және үшінші турларда Честерфилд пен тағы бір лигадан тыс команда, Энфилдті жеңгеннен кейін, төртінші турда жақында жоғары лигадан төмендеген Стоук Ситиді жеңді. Содан кейін клуб "Рексхэмде" (Ньюкасл Юнайтедті жеңгеннен кейін "Спартанға" Солтүстік-Шығыс көршілерімен тең ойнау мүмкіндігін бермеді) 1–1 есебімен тең түсті. Блайт теңдікті жеңе алатын еді, бірақ төреші Альф Грей техникалық бұзушылыққа байланысты "Рексхэмнің" енді бір бұрышын қайта ойнауға бұйырды, бұл Дикси Макнилге Уэльс клубы үшін соңғы минутта теңестіру голын соғуға мүмкіндік берді. Қайта матч Ньюкасл Юнайтедтің "Сент-Джеймс" паркінде өтті, онда 42 167 көрерменнің алдында Блайт 2–1 есебімен жеңіліп, "Арсеналмен" үйінде ойнау мүмкіндігінен айырылды. 1977–78 жылғы ФА кубогындағы сәтті өнер көрсетуі Блайтқа 1978 жылғы Дебенхэмс кубогына қатысуға мүмкіндік берді, бұл Англия футбол пирамидасының жоғары екі дивизионында ең көп жетістікке жеткен екі команда арасындағы екі ойыннан тұратын турнир еді. Блайт тағы да "Рексхэммен" кездесіп, жалпы есеп бойынша 3–2 есебімен жеңіске жетті, алғашқы матчта Уэльсте 2–1 есебімен жеңіп, үйдегі қайта матчта 1–1 есебімен тең түсті. Крофт Парктегі матч Дебенхэмс кубогының қысқа ғұмырында өткен соңғы матч болды, сондықтан Блайт кубоктың қазіргі иегері болып саналады. Кубок 2019 жылы Крофт Паркіне қайтарылды, ол 41 жыл бойы Дебенхэмс бас кеңсесінде жоғалған болатын. 1980 жылы Блайт екінші турда Халл Ситимен ойнады, онда екі қайта матч өтті, соңғысы Лидс Юнайтедтің "Элланд Роуд" стадионында өтті. Клубтың жаңа басшылығы лига пирамидасында жоғары көтерілуге ұмтылды және сәтті әрекеттер 1993–94 маусымында Солтүстік Премьер-лигасына жол ашты.
Пирамиданың жоғарғы жағына көтерілу
Блайттың келесі есте қаларлық кубок жолы 1995–96 жылы Солтүстік Премьер Лигасының Премьер-дивизия клубы ретінде алғашқы маусымында болды, олар қарқынды өсіп келе жатқан Үшінші дивизияның «Бьюри» клубына сапар шегіп, 2:0 есебімен жеңіске жетті. Екінші раундта Блайт тағы да сапарға шықты, бұл жолы Екінші дивизияның «Стокпорт Каунти» клубына, онда 2:0 есебімен жеңілді. Клубтың Солтүстік Премьер Лигасындағы алғашқы маусымы естен кетпес болды, Бірінші дивизион чемпионаты мен Unifilla Бірінші дивизион Лига кубогын жеңіп алды. Көтерілгеннен бері клуб Премьер-дивизияда өзін ұстап тұрды, алғашқы екі маусымында 6-шы және 7-ші орындарды алып, сондай-ақ финалда бұрынғы Конференция клубы «Ранкорнға» қарсы жеңіс одісін тіркеп, Президент кубогын жеңіп алды. 1997–98 жылы Джон Берридж басшылығымен Блайт Екінші дивизияның «Блэкпул» клубына сапар шекті. Есте қаларлық бірінші раундта «Блэкпул» 4:3 есебімен жеңіске жетті, соңғы минутта гол соғып.
21 ғасыр
Осы жетістіктен кейін басшылар алдымен Джон Чарлтонды (Джек Чарлтонның ұлы), сосын Пол Бейкерді команданы басқаруға қарады, бірақ олар бұл жетістікті жалғастыра алмады, жанкүйерлерді көңілсіздікке түсірді.
Гарри Даннның табысы және Солтүстік конференциясы
Гарри Данн 2004 жылғы қазан айында екінші рет менеджер болып тағайындалды. 2005–06 жылдары Данн мен оның ассистенті Грэм Фентон «Спартан» командасын Солтүстік Премьер-лигасының Жоғары дивизионында, сондай-ақ Солтүстік Премьер-лигасының Төрағасы кубогы мен Питер Свайлс еске алу қалқанында жеңіске жеткізіп, Солтүстік Конференциясына жолдама алды. Солтүстік Конференциясындағы алғашқы маусымда «Блайт» турнир кестесінің жоғарғы жартысында бекініп, тіпті қысқа мерзімге 1-орынға дейін көтерілді. Маусым «Блайттың» плей-оффқа ілікпеуімен аяқталды, команда 7-орында қалды. Бірақ келесі маусымда «Блайт» турнир кестесінің төменгі жағында қалды, алайда маусым соңында бірнеше жеңіс (болашақ чемпион «Кеттеринг Таунды» 2:0 есебімен ұтқан матчтардың ішінде) «Блайттың» Солтүстік Конференциясындағы мәртебесін сақтап қалды. Үшінші маусым да осыған ұқсас болды, «Блайт» маусымның көп бөлігінде күресіп, бірақ маусым соңындағы жеңістерімен төмендеуден сақтанды. 15-орынға қол жеткізу бұған дейін болған құлдырауға қарсы күресті толық көрсетпеді. «Блайт» қайтадан 1-кезеңге жеткенге дейін 11 жыл өтті, бірақ 2008–09 жылдары олар қайтадан кубок жолына түсті. «Уитби Таун», «Бакстон» және «Шеффилд ФК» командаларымен өткен іріктеу кезеңдерінің нәтижесінде «Блайт» 1997 жылдан бері алғаш рет 1-кезеңге ілікті. Үйде «Шрусбери Таун» командасымен өткен матч Крофт Парк стадионында 1981 жылдан бері алғаш рет Лига командасын қабылдады. Матчтың нәтижесі оқиғаға сай болды, «Блайт» 3:1 есебімен жеңіске жетті. Екінші кезеңде «Блайт» 2-лигадағы «Борнмут» командасына сапар шекті, олардың құрамында Даррен Андертон да бар еді. Оңтүстік жағалауда 0:0 есебімен тең түскеннен кейін «Блайт» «Борнмутты» Крофт Паркке қайта шақырды, онда Гед Далтон соңғы минуттағы голмен команданы 3-кезеңге жеткізді. Екі матч та Setanta Sports телеарнасында тікелей эфирде көрсетілді. 3-кезеңде «Блайт» тарихында алғаш рет Премьер-лига командасымен бәсекелесті, Крофт Паркте «Блэкберн Роверсті» қабылдады. Setanta Sports тікелей эфирде көрсеткен ойында «Блайт» 1:0 есебімен жеңілді, жалғыз голды чилилік жылдың үздік ойыншысы Карлос Вильянуэва 59-шы минутта тікелей еркін соққыдан соқты. Жеңіс «Лайт» стадионындағы Солтүстік-Шығыс көршісі «Сандерлендпен» тең матчты қамтамасыз ететін еді. Солтүстік Конференциясындағы мәртебесін сақтау үшін екі сәтті маусымнан кейін 2008–09 маусымы Гарри Даннның Крофт Парктегі екінші кезеңінің аяқталуын білдірді. Оның орнын басу үшін көп уақыт кетпеді, 9 мамырда «Хартлпул Юнайтед», «Дарлингтон» және «Шеффилд Юнайтед» резервтерінің бұрынғы менеджері Мик Тайт Крофт Парктегі екінші басшылық лауазымына кірісті.
Қатысу және құлдырау
2011 жылдың мамыр айында Уитли Бей клубының бас жаттықтырушысының көмекшісі Стив Кагги бас жаттықтырушы болады деп хабарланды. Ол өзінің көмекшісі Гэвин Феллмен бірге сол жазда команда құрамын толығымен жаңартты, Роби Дейл сияқты танымал ойыншыларды босатып жіберді. Жақсы маусымға дайындық кезеңінен кейін туған алғашқы үміттерге қарамастан, алаңдағы ойын өте нашар болды. Дегенмен, Блайт ФА кубогының 1-ші турына өту үшін Дройлсденді өз алаңында 2:1 есебімен жеңіп, 4-ші іріктеу кезеңінің қайталама ойынын өткізді, бірақ кейін қарсыласы Гейтсхедтен 2:0 есебімен жеңіліс көріп қалды. ФК Галифакс Тауннан жеңілгеннен кейін Стив Кагги желтоқсан айында клубтан кетіп, сол айда бұрынғы «Ньюкасл Юнайтед» ойыншысы Томми Кэссиди бас жаттықтырушы болып тағайындалды, бірақ нашар ойын жалғасты. Соңғы нәтижеде, 2012 жылдың 24 наурызында Блайт Спартанс Глостер Ситиге 1:0 есебімен жеңілгеннен кейін тарихында алғаш рет лигадан төменгі дивизионға түсіп қалды. Келесі маусымға дайындық кезеңінде Блайт сапалы ойыншыларын жоғалтты, олардың орны толтырылмады. Маусым қосқан-қоспаған нәтижелермен басталды, ал ФА кубогы мен ФА трофейінен ерте шығып қалғаннан кейін Кэссиди жұмыстан босатылды. Қазан айында уақытша бас жаттықтырушы Пэдди Аткинсон басқарған кезеңде де нашар көрсеткіштер жалғасты, оның ішінде Уорксоп Таунға қарсы өткен ойында 8:1 есебімен жеңіліс тіркелді. 8 наурызда Пэдди Аткинсон отставкасын берді.
Том Уэйд дәуірі
2013 жылдың 12 наурызында тағы бір уақытша басқарушы Том Уэйд маусым соңына дейін қызмет ететіні жарияланды. Сәуір айының басында, қандай да бір жақсарған нәтижелерден кейін, Уэйдке 2013–14 маусымына келісімшарты ұзартылды. Сол жазда Уэйд Роб Нолан мен Диан Холмстің ішіндегі үміткер жастарды «Норт Шилдс» клубынан шақырды. Тамыз айының басында Арран Уэрмут 1500 фунт стерлингке «Бишоп Оклендтен» келісімшартқа отырды. 2014–15 маусымында «Спартан» командасы Нортумберленд аға кубогын жеңіп алды. 2014 жылы «Спартан» командасы бірінші іріктеу кезеңінен үшінші раундқа дейін өтті. Бірінші іріктеу кезеңінде «Блайт» «Дарлингтон 1883» командасымен 0–0 есебімен тең түсті және Робби Дейл голымен және Дэн Магуайрдің дублімен үйінде 3–0 есебімен жеңіске жетті. Содан кейін «Блайт» «Скельмерсдейл Юнайтед» клубына қарсы ойнауға іліккен. Лигадағы нашар көрсеткіштеріне қарамастан, «Блайт» 4–1 есебімен жеңіске жетті. «Жасыл армия» тағы да «Спартан» командасын «Микльвер Спортс» клубында қарсы көру үшін сапарға шықты. 90 минуттық ойыннан кейін, «Крофт Парк» стадионында қайта матч өтеді деп ойлағанда, Джаррет Риверс қосымша уақытта гол соғып, «Спартан» командасын төртінші іріктеу кезеңіне жеткізді. «Лик Таун» клубымен болған матч «Блайт» жанкүйерлері үшін тағы бір ұзақ сапар болды. «Блайт» 4–3 есебімен жеңіске жетті, онда «Лик» клубының Кинси ойыншысы қосымша уақытта пенальтиден мүлт кетті. Бірінші раундта «Блайт» үйінде «Алтриншам» клубымен ойнады. Бұл 2014–15 жылғы ФА кубогындағы олардың алғашқы үйінді матчтары болды. 1763 көрерменнің алдындағы матчта, кейде қай команда екіншісінен екі деңгей жоғары екендігіне күмән келтіретін ойын көрсетілді. Дейл мен Магуайрдің дубльдері жанкүйерлерді қуантты, нәтижесінде «Блайт» 4–1 есебімен жеңіске жетіп, тарихында он төртінші рет екінші раундқа өтті. Екінші раундта «Блайт» Солтүстік жағалау бойымен «Хартлпул Юнайтед» клубына сапар шекті. Екінші лига клубы бірінші таймда ойынды бақылауда ұстады, бірақ Тернбуллдың керемет бос соққысы және Джаррет Риверстің тағы бір 90-шы минуттағы голы ойынды «Блайт» командасының пайдасына бұрды. Бұл есімде қалған жеңіс тікелей эфирде BBC телеарнасында көрсетілді. «Блайт» үйінде «Бирмингем Сити» клубымен ойнады, бұл Стивен Тернбулл тарапынан «анти-климакс» деп сипатталды, өйткені «Спартан» жанкүйерлері Премьер-лига клубына үміттенген. «Бирмингем» үшін екі Никола Жигич мүмкіндігінен кейін «Блайт» матчты өз бақылауына алды және Дейл бірінші таймда екі гол соқты. «Блайт» таймға дейін 2–0 есебімен алда болды және «Спартан» командасының ФА кубогындағы тағы бір сенсациялық жеңіске жету үміті зор болды. Луис Фиго ресми «Блайт Спартанс» Twitter аккаунтын қадағалай бастады. Алайда, «Бирмингем» алты минуттың ішінде үш гол соғып, солтүстік-шығыс командасының төртінші раундқа екінші рет өту үмітін жойды. 2015–16 маусымында, барлық кубок жарыстарында көңіл көншітпейтін ойындарға қарамастан, «Спартан» командасы өз лигасында басымдық танытты. Алайда, тіпті 99 ұпайға жеткеніне қарамастан, олар «Дарлингтон 1883» клубынан жеңіліп, жартылай финалда «Уоркингтон А.Ф.К.» клубынан 4–3 есебімен жеңіліп қалды. Он күннен кейін «Блайт» тағы да 4–3 есебімен жеңілді, бұл жолы Сент-Джеймс Парк стадионындағы Нортумберленд аға кубогының финалында «Норт Шилдс» клубына қарсы. 2016–17 жылғы ФА кубогында «Морпет Таун» клубына қарсы үйінде 4–2 есебімен ауыр жеңіліске ұшырағаннан кейін Уэйд отставкаға кетті. Бұрынғы кәсіби футболшы Алун Армстронг басқарушылық қызметті өз міндетіне алды.
Ұлттық лиганың Солтүстік лигасына көтерілу (2016 қазіргі)
2016 жылдың 22 қыркүйегінде клуб Уэйдтің отставкасынан кейін бұрынғы «Ипсвич Таун» шабуылшысы Алун Армстронгты жаңа бас бапкер етіп тағайындады. Оның бас бапкер ретіндегі алғашқы үш ойыны көңілге қонымсыз болды, бірақ бұл «Блайт» үшін маусым қалай өтетінінің алғашқы көрінісі емес еді, себебі «Спартанс» 2016–17 маусымында үш ойынды қатарынан жеңіліссіз өткізбеді. Олар екі рет 12 ойыннан бірде-бір жеңіліссіз өтті. Біріншісі, 2017 жылдың басынан ақпан айының соңына дейін, «Спартанс» барлық 12 ойында жеңіске жетіп, 44 гол соқты және тек 11 гол жіберді. Бұл тізбекті чемпиондыққа талапкерлер («Спеннимур», соңында екінші орын алып, плей-офф жеңімпазы атанды) тоқтатты. Олар үйде «Халесoуэн Таунға» қарсы өткен ойында лига титулын жеңіп алды. «Блайт» 101 ұпаймен бірінші орынды иеленді, бұл өткен маусымнан екі ұпай артық және екінші орыннан 14 ұпай жоғары. «Evo Stik Northern Premier League» титулы Армстронгтың бас бапкер ретіндегі алғашқы титулы болды, ал бірнеше күннен кейін ол «Нортумберленд аға кубогын» жеңіп алды. Оның финалы өткен жылғы финалдың қайталануы болды, бұл жолы «Спартанс» 3:2 есебімен жеңіске жетті. 2016–17 маусымында клубтың жетістігі «Спартанстың» 2012 жылы төмендегеннен кейін бес жыл өткен соң «Ұлттық лиганың Солтүстік лигасына» қайта оралуын білдірді. 2018 жылдың соңында «Блайт Спартанс» Солтүстік Кореяның «Visit North Korea» туристік компаниясымен демеушілік келісімге қол қойып, әлемдік жаңалықтарға түсті. Бұл қадам елдің адам құқықтарына қатысты жағдайына байланысты кейбір сарапшылардың сынына ұшырады. 2019 жылдың 1 маусымында «Блайт Спартанс» бұрынғы «Ньюкасл Юнайтед» және «Сандерленд» футболшысы Ли Кларкты жаңа бас бапкер етіп тағайындады. Кларктың «Бирмингем Сити» және «Хаддерсфилд Таун» сияқты клубтарды басқарған тәжірибесі бар. Кларктың басшылығымен «Спартанс» маусымның алғашқы төрт лигасы матчында жеңіліске ұшырады, бірақ «Брэдфорд Парк Авенюде» бір ұпай жинады. 2022 жылдың 16 тамызында «Саут-Шилдс» клубының бұрынғы бас бапкері Грэм Фентон екі жылдық келісімшарт бойынша клубтың бірінші командасының бас бапкері болып тағайындалды. Алдыңғы маусымда «Блайтты» «Ұлттық лиганың Солтүстік лигасына» сақтап қалған Фентон 2023 жылдың 28 желтоқсанында жұмыстан босатылды. Уақытша бас бапкер болып тағайындалғаннан кейін, Джон Шоу келесі күні тұрақты бас бапкер болып тағайындалды. 2024 жылдан бастап клуб төрағасы қызметін Ирфан Лиакуат атқарады.
Әйелдер футболы
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде фабрикаларда және доктарда жұмыс істейтін әйелдер футбол ойнады, оның ішінде Спартан командасының түстеріндегі және олардың стадионын пайдаланған команда, олар Блайт Спартан ханымдары ФК және Блайт Спартандары Муниционетс деп әртүрлі аталатын. Белла Рей – жұлдыз ойыншы болды. Команда ешқашан жеңіліске ұшырамады, 30 матч өткізіп, 26-сында жеңіске жетіп, 4-ін тең түсті. Олар 1921 жылға дейін ойнады, содан кейін Англия футбол қауымдастығы (FA) әйелдер футболын тыйым салғаннан кейін таратылды.
2001 жылы Блайт Спартанс әйелдер командасы қайта құрылды, бірақ үлкен жетістікке қарамастан 2009 жылы жабылды. Команда 2008 жылдың мамырында Нортумберленд футбол қауымдастығының әйелдер кубогы финалында Уитли Бэй ханымдарына қарсы 4:2 есебімен жеңіске жетті. Маңызды мәселе – команданың матчтарға қатысуына қаржылық қолдаудың жетіспеуі.
Крофт саябағы
Блайт өз алаңындағы ойындарын Крофт паркінде өткізеді, ол 1 қыркүйек 1909 жылы Беллистер қамалының миссис Кларк арқылы ашылды. Алғашқы матч – «Ньюкасл Юнайтед» командасына қарсы өткен жолдастық ойын, ол 4:2 есебімен жеңіліспен аяқталды. Крофт паркінің 100 жылдығын тойлау үшін Блайт алғашқы қарсыласы болған «Ньюкасл Юнайтед» командасымен кездесті. Алғашқы ойын сияқты, нәтиже 4:2 есебімен «Ньюкасл Юнайтед» жеңісімен аяқталды.
Қайта дамыту
2003 жылы Крофт паркі кең ауқымды жаңартудан өтті, оның барысында күлді террасалардың көп бөлігі тегістеліп, бетон террасалармен алмастырылды. Жаңа дугаттар және мүгедектер арбасымен келушілерге арналған жабық орын да қосылды. Бұрын жасалған жұмыстардың нәтижесінде Негізгі трибунаның отыру деңгейіне қол жеткізуді жақсарту үшін екі жаңа баспалдақ салынды. Бұл баспалдақтар бұрынғы орталық баспалдақтың орнына қойылды, ол ойыннан кейін команда туннеліне жақын жерде көлік кептелісін тудыратын. Осыған дейін де Негізгі трибунадағы ескі ағаш орындықтар Ньюкасл Юнайтедтен әкелінген пластикалық орындықтармен ауыстырылды. 2006-07 маусымының соңында Крофт паркі Солтүстік Конференциясының толық талаптарына сай болу үшін тағы да жаңартылды. Бұл жаңартуларға Блайт портының негізгі трибунасының төбесін кеңейтіп, төменгі қабатын жабу және онда орындықтар орнату кірді. Орындықтардан көрініс бұзылмауы үшін дугаттар трибунаның қабырғасына орналастырылды. Сонымен қатар, Плесси-роуд террасасының үстіне 1200 адамға арналған шатыр орнатылды. Бұл трибунаны қазір Carlsberg компаниясы демеушілік етеді. Крофтвей бағытында үш жаңа турникет те салынды. Екінші кезең 2009 жылы аяқталды, Плесси Ендіндегідей Крофтвей террасасына да қосымша шатыр орнатылды. Ескірген Батыс трибунасы (Крамлингтон Карауандарының демеушілігімен) қызмет ету мерзімін тағы 6 жылға ұзарту үшін қайта жаңартылуда.