IBAN – халықаралық банк шотының нөмірі. Шетелдік төлемдерді жеңілдету, қателерді азайту үшін қолданылады. ISO 13616 стандарты. Қазақстанда да қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сандық-әріптік код, кез келген қатысушы елдегі банк шотын бірегей түрде анықтайды.
Alphanumeric code that uniquely identifies a bank account in any participating country
Халықаралық банктік шот нөмірі (IBAN) – ұлттық шекаралар арқылы банктік шоттарды анықтаудың халықаралық келісілген жүйесі, транскрипция қателерінің азаюымен шекарааралық операцияларды байланыс және өңдеуді жеңілдетуге арналған. IBAN қаржы институтындағы клиенттің шотын бірегей түрде анықтайды. Ол бастапқыда Еуропалық банктік стандарттар комитеті (ECBS) тарапынан қабылданды және 1997 жылдан бері Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) жанындағы ISO 13616 халықаралық стандарты ретінде бекітілді. Қазіргі нұсқасы – ISO 13616:2020, ол ресми тіркеуші ретінде Дүниежүзілік банкаралық қаржылық телекоммуникация қоғамын (SWIFT) көрсетеді. Бастапқыда Еуропалық Одақ ішіндегі төлемдерді жеңілдету үшін әзірленген, ол Еуропа елдерінің көпшілігі және әлемнің басқа аймақтарындағы көптеген елдерде, әсіресе Таяу Шығыс және Кариб бассейнінде енгізілді. 2023 жылдың шілдесіне қарай 86 ел IBAN нөмірлеу жүйесін қолданып келеді. 1997 жылы осы қиындықтарды еңсеру үшін Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) ISO 13616:1997 стандартын жариялады. Бұл ұсыныста Еуропалық банктік стандарттар комитетінің (ECBS) пікірінше, іске асыру мүмкін емес икемділік болды, сондықтан олар стандарттың «жетілдірілген» нұсқасын жасады, ол басқалармен қатар тек үлкен әріптерді қабылдады және әр ел үшін IBAN-нің белгілі бір ұзындығын талап етті. ISO 13616 2:2007 «ISO 13616 1 стандартына сәйкес келетін IBAN форматтарын тіркеуге жауапты тіркеуші орган (RA) және ISO 13616 стандартына сәйкес IBAN форматтарын тіркеу процедураларын» сипаттайды. ISO 13616 2:2007 бойынша IBAN-нің ресми тіркеушісі – SWIFT. IBAN шоттарды анықтау үшін жеткілікті икемді, бірақ тұрақты форматты қамтиды және транскрипция қателерінен сақтау үшін растау ақпаратын ұсынады. Ол бір банкіден екінші банкке төлемді жіберу үшін қажетті барлық маршруттық ақпаратты қамтиды; онда ел коды, бөлімше кодтары (Ұлыбритания мен Ирландияда сорт кодтары деп аталады) және шот нөмірлері сияқты негізгі банк шоттарының мәліметтері бар, сондай-ақ бірыңғай стандартты процедура бойынша бастапқыда тексеруге болатын бақылау цифрлары бар. IBAN қолданылған жағдайларда, трансұлттық ақша аударымдарындағы қателер жалпы төлемдердің 0,1%-дан төмен деңгейге дейін төмендеді.
The International Bank Account Number (IBAN) is an internationally agreed upon system of identifying bank accounts across national borders to facilitate the communication and processing of cross border transactions with a reduced risk of transcription errors. An IBAN uniquely identifies the account of a customer at a financial institution. It was originally adopted by the European Committee for Banking Standards (ECBS) and since 1997 as the international standard ISO 13616 under the International Organization for Standardization (ISO). The current version is ISO 13616:2020, which indicates the Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) as the formal registrar. Initially developed to facilitate payments within the European Union, it has been implemented by most European countries and numerous countries in other parts of the world, mainly in the Middle East and the Caribbean. By July 2023, 86 countries were using the IBAN numbering system. In 1997, to overcome these difficulties, the International Organization for Standardization (ISO) published ISO 13616:1997. This proposal had a degree of flexibility that the European Committee for Banking Standards (ECBS) believed would make it unworkable, and they produced a "slimmed down" version of the standard which, amongst other things, permitted only upper case letters and required that the IBAN for each country have a fixed length. ISO 13616 2:2007 describes "the Registration Authority (RA) responsible for the registry of IBAN formats that are compliant with ISO 13616 1 [and] the procedures for registering ISO 13616 compliant IBAN formats". The official IBAN registrar under ISO 13616 2:2007 is SWIFT. IBAN imposes a flexible but regular format sufficient for account identification and contains validation information to avoid errors of transcription. It carries all the routing information needed to get a payment from one bank to another wherever it may be; it contains key bank account details such as country code, branch codes (known as sort codes in the UK and Ireland) and account numbers, and it contains check digits which can be validated at source according to a single standard procedure. Where used, IBANs have reduced trans national money transfer errors to under 0.1% of total payments
ЕЭА және аумақтар
Еуропаның көптеген елдерінің банктері IBAN форматы мен ұлттық деңгейде танылған идентификаторларды қолдана отырып, шот нөмірлерін жариялайды, бұл Еуропалық экономикалық аймақта міндетті талап. Ұлыбританияның теңізден тыс аумақтарындағы банк ісінің күнделікті басқаруы аумақтан аумаққа өзгеше. Кейбіреулері, мысалы, Оңтүстік Джорджия және Оңтүстік Сандвич аралдары, банктік жүйенің болуын қажет ететіндей жеткілікті халыққа ие емес, ал басқалары, мысалы, Бермуд аралдары, дамыған қаржы секторына ие. IBAN-ды қолдану жергілікті үкіметтің құзырында болады. Бұрын Еуропалық Одақтың құрамында болған Гибралтар IBAN-ды міндетті түрде пайдалануға тиіс, ал Британдық Виргин аралдары оны өздері таңдады. 2013 жылға дейін басқа Ұлыбританияның теңізден тыс аумақтары IBAN-ды пайдалануды қаламады. 2010 жылдың 16 желтоқсанында Еуропалық комиссия IBAN қолдауын 2013 жылға дейін ішкі несиелік аударымдар үшін және 2014 жылға дейін ішкі тікелей төлемдер үшін міндетті ететін ережелерді жариялады (тиісінше 12 және 24 айлық кезеңдік мерзімдермен). Кейбір елдер IBAN-ға ауысып, дәстүрлі банк шоттары жүйесін алмастырды. Бұл Швейцарияны да қамтыды, онда IBAN 2006 жылғы 1 қаңтарда ұлттық несиелік аударымдар үшін енгізілді және 2010 жылғы 1 қаңтардан бастап ескі банк шоттарының нөмірлерін қолдау міндетті емес болды. 2011 жылғы 20 желтоқсандағы меморандум негізінде, ЕО Парламенті 2012 жылғы 14 ақпанда IBAN-ды қабылдаудың міндетті мерзімдерін бекітті. 2014 жылғы 1 ақпанда барлық ұлттық несиелік аударымдар және тікелей төлем жүйелері жойылып, IBAN негізіндегі жүйемен алмастырылды. Осындай алғашқы каталог 2013 жылдың маусым айында банктік код каталогының ("Bankleitzahlendatei") түрі ретінде жарияланды.
The banks of most countries in Europe publish account numbers using both the IBAN format and the nationally recognised identifiers, this being mandatory within the European Economic Area. Day to day administration of banking in British Overseas Territories varies from territory to territory; some, such as South Georgia and the South Sandwich Islands, have too small a population to warrant a banking system while others, such as Bermuda, have a thriving financial sector. The use of the IBAN is up to the local government—Gibraltar, formerly part of the European Union is required to use the IBAN, and the British Virgin Islands have chosen to do so. as of 2013, no other British Overseas Territories have chosen to use the IBAN. On 16 December 2010, the European Commission published regulations that made IBAN support mandatory for domestic credit transfer by 2013 and for domestic direct debit by 2014 (with a 12 and 24 months transition period respectively). Some countries had already replaced their traditional bank account scheme by IBAN. This included Switzerland where IBAN was introduced for national credit transfer on 1 January 2006 and the support for the old bank account numbers was not required from 1 January 2010. Based on a 20 December 2011 memorandum, the EU parliament resolved the mandatory dates for the adoption of the IBAN on 14 February 2012. On 1 February 2014, all national systems for credit transfer and direct debit were abolished and replaced by an IBAN based system. The first such catalogue was published in June 2013 as a variant of the old bank code catalog ("Bankleitzahlendatei").
ЕЭА-ға жатпайтын
Еуропалық емес көптеген елдердің банктері, соның ішінде Таяу Шығыс, Солтүстік Африка және Кариб теңізіндегі көптеген мемлекеттер шоттарды анықтау үшін IBAN форматын қолданысқа енгізді. Украинада бұл практика 2019 жылдың 1 қарашасында аяқталды, барлық украиндық банктер IBAN стандартына толық көшкеннен кейін. Банктің алушының банктік шот нөмірінің дұрыстығын тексеру дәрежесі жіберуші банк бағдарламалық құралының конфигурациясына байланысты. Көптеген ірі бағдарламалық пакеттер банктік шотты тексеруді стандартты функция ретінде ұсынады. Еуропадан тыс кейбір банктер IBAN-ды танымауы мүмкін, бірақ уақыт өте келе бұл жағдайдың өзгеріп, азаятыны күтілуде. Еуропалық емес банктер әдетте Еуропадағы шоттар үшін IBAN-ды қабылдайды, бірақ олар IBAN-ды басқа шетелдік шот нөмірлерінен ерекше қарамайды. Атап айтқанда, аударымды жібермес бұрын IBAN-ның дұрыстығын тексермеуі мүмкін. АҚШ банктері АҚШ шоттары үшін IBAN-ды қолданбайды және ABA маршруттық транзит нөмірлерін пайдаланады. АҚШ банктері IBAN стандартын қабылдаса, бұл, әдетте, АҚШ қаржы қызметтері стандарттарын әзірлейтін ANSI ASC X9 ұйымының бастамасымен жүзеге асырылуы мүмкін. Осы мақсатта X9 кіші комитеті ретінде X9B20 жұмыс тобы құрылды, ол АҚШ банктік шоттары үшін IBAN құрылымын жасаумен айналысады. Канадалық қаржы институттары IBAN-ды қабылдаған жоқ және ішкі аударымдар үшін Payments Canada, ал халықаралық аударымдар үшін SWIFT жүйесі берген маршрут нөмірлерін пайдаланады. Канадада ірі банктердің IBAN-ды пайдалануын талап ететін мемлекеттік немесе жеке сектордың ресми ережесі жоқ. Австралия мен Жаңа Зеландия IBAN-ды қолданбайды. Олар ішкі аударымдар үшін Bank State Branch кодтарын, ал халықаралық аударымдар үшін SWIFT жүйесін пайдаланады.
Banks in numerous non European countries including most states of the Middle East, North Africa and the Caribbean have implemented the IBAN format for account identification. This practice in Ukraine ended on 1 November 2019 when all Ukrainian banks had fully switched to the IBAN standard. The degree to which a bank verifies the validity of a recipient's bank account number depends on the configuration of the transmitting bank's software—many major software packages supply bank account validation as a standard function. Some banks outside Europe may not recognize IBAN, though this is expected to diminish with time. Non European banks usually accept IBANs for accounts in Europe, although they might not treat IBANs differently from other foreign bank account numbers. In particular, they might not check the IBAN's validity prior to sending the transfer. Banks in the United States do not use IBAN as account numbers for U. S. accounts and use ABA routing transit numbers. Any adoption of the IBAN standard by U. S. banks would likely be initiated by ANSI ASC X9, the U. S. financial services standards development organization: a working group (X9B20) was established as an X9 subcommittee to generate an IBAN construction for U. S. bank accounts. Canadian financial institutions have not adopted IBAN and use routing numbers issued by Payments Canada for domestic transfers, and SWIFT for international transfers. There is no formal governmental or private sector regulatory requirement in Canada for the major banks to use IBAN. Australia and New Zealand do not use IBAN. They use Bank State Branch codes for domestic transfers and SWIFT for international transfers.