Кіріспе

1,1,1,2,3,3,3 Гептафторпропан, сондай-ақ гептафторпропан, HFC 227ea (ISO атауы), HFC 227 немесе FM 200, әрі апафлуран (INN) – түссіз, иіссіз газ тәрізді галокарбон, көбінесе газды өрт сөндіру агенті ретінде қолданылады.

Химия

Оның химиялық формуласы CF₃CHF₂ немесе CHF₃. Қайнау температурасы −16,4 °C, сондықтан бөлме температурасында газ күйінде болады. Суда аз еруге қабілетті (260 мг/л).

Қолдану

HFC 227ea деректерді өңдеу және телекоммуникациялық жабдықтарды қорғайтын өрт сөндіру жүйелерінде, сондай-ақ көптеген тұтанғыш сұйықтықтар мен газдардың өртін сөндіруде қолданылады. HFC 227ea таза зат ретінде жіктеледі және NFPA 2001 – Таза заттармен өрт сөндіру жүйелері стандартымен реттеледі. Өртті тиімді сөндіру үшін, сөндірілетін қауіптің түріне байланысты, HFC 227ea заттарының 6,25%-тан 9%-ға дейінгі концентрациясы енгізілуі қажет. Оның жүрекке сезімталдық тудырмайтын ең жоғары қауіпсіз деңгейі (NOAEL) 9% құрайды. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі адамдар бар жайларда 9% көлемдік концентрацияға, немесе шектеулі уақытқа 10,5%-ға дейін рұқсат береді. Көптеген өрт сөндіру жүйелері 6,25-9% концентрацияны қамтамасыз ету үшін жобаланған. HFC 227ea өрт сөндіруші заты, озон қабатын бұзбайтын Halon 1301-ге алғашқы алмастырғыш болды. Бұған қоса, HFC 227ea құрылғыны қолданғаннан кейін құнды жабдықтарда қалдық қалдырмайды. HFC 227ea құрамында хлор немесе бром атомдары жоқ, сондықтан озон қабатына зиян келтірмейді. Оның атмосферадағы қызмет ету мерзімі шамамен 31-42 жылды құрайды. Ол қалдықтар мен майлы жабындарды қалдырмайды және зақымдалған кеңістікті желдету арқылы жоюға болады. Аэрозольді итергіш ретінде HFC 227ea фармацевтикалық дозаланған ингаляторларда, мысалы, астмаға қарсы дәрілерді таратуға арналған ингаляторларда қолданылады.

Қауіпсіздік

Жоғары температурада гептафторпропан ыдырайды және фторсутек түзеді. Ыдырау кезінде өткір, иіссіз жағымсыз иіс пайда болады, ол қауіпті деңгейден әлдеқайда төмен концентрацияда да сезілуі мүмкін. Басқа ыдырау өнімдеріне карбонил фториді, көміртек оксиді және көмірқышқыл газы жатады. HFC 227ea жүйесі өрт сөндіру үшін іске қосылған бөлмеге қайта кірмес бұрын атмосфераны тексеру қажет. Гептафторпропанға қышқылды байланыстыратын қоспа қосылғанда фторсутек мөлшері азаяды. Сұйық HFC 227ea-мен тікелей жанасу салдарынан қырып ұстау мүмкін.

Климаттың өзгеруіне байланысты ескертулер

Гептафторпропан (HFC 227ea) климаттың өзгеруіне себеп болады. Оның 100 жылдық әсер ету потенциалы (AEP) 3220-ға тең. Жоғары AEP деңгейіне байланысты, HFC 227ea Монреаль протоколының бақыланатын заттар тізіміне (2016 жылғы Кигали попраушасы, 2019 жылдың қаңтарынан күшіне енді) қосылды. Еуроодақ ережелеріне сәйкес, 2014 жылдан бері HFC 227ea-ны мұздату спрейлері немесе шаңды тазартатын спрейлер сияқты баллондық спрейлерде өндіруге, импорттауға және сатуға тыйым салынды, себебі бұл қолданыстар үшін AEP 150-ден асып түседі.