Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық адмирал. Британдық адмирал (1801–1875)
the British admiral
British admiral (1801–1875)
Адмирал сэр Чарльз Эллиот (15 тамыз 1801 – 9 қыркүйек 1875) – британдық Корольдік теңіз флотының офицері, дипломат және отарлық әкімші. Ол 1841 жылы Қытайдағы британ саудасының толық өкілі және бас инспекторы қызметін атқағанда Гонконгтың алғашқы әкімшісі болды. Гонконгтың британдық колония ретінде құрылуына зор үлес қосты. Дрезден, Саксонияда туған Эллиот 1815 жылы Корольдік теңіз флотына қабылданды және келесі жылы Барбариялық қарақшыларға қарсы Алжирді бомбалау кезінде мичман болып қызмет етті. Шығыс-Индия станциясында төрт жыл қызметтен кейін, 1820 жылы отандық станцияға қосылды. Батыс Африка эскадрильясына қосылып, 1822 жылы лейтенант болды. Батыс Үндістан станциясында қызметтенгеннен кейін, 1828 жылы капитандыққа өрледі. Гаитиде Клара Виндзормен танысып, 1828 жылы үйленді. Теңіз қызметінен кеткеннен кейін Эллиот Сыртқы істер министрлігінде мансапты жолға қойды. 1830–1833 жылдары Гвианадағы құлдардың қорғаушысы болды. 1834 жылы Қытайға бас инспектор лорд Непьердің штабына шебер ретінде жіберілді. 1836–1841 жылдары толық өкіл және бас инспектор болды. 1842–1846 жылдары Техас Республикасындағы уәкілдік және консулдық міндеттерін атқарды. Бермуда (1846–54), Тринидад (1854–56) және Сент-Елена (1863–70) губернаторы болды. 1856 жылы Бат орденінің командирі атанды.
Admiral Sir Charles Elliot (15 August 1801 – 9 September 1875) was a British Royal Navy officer, diplomat, and colonial administrator. He became the first Administrator of Hong Kong in 1841 while serving as both Plenipotentiary and Chief Superintendent of British Trade in China. He was a key founder in the establishment of Hong Kong as a British colony. Born in Dresden, Saxony, Elliot joined the Royal Navy in 1815 and served as a midshipman in the bombardment of Algiers against Barbary pirates the following year. After serving in the East Indies Station for four years, he joined the Home Station in 1820. He joined the West Africa Squadron and became a lieutenant in 1822. After serving in the West Indies Station, he was promoted to captain in 1828. He met Clara Windsor in Haiti and they married in 1828. After retiring from active naval service, Elliot followed a career in the Foreign Office. From 1830 to 1833, he was Protector of Slaves in Guiana. In 1834, he went to China as Master Attendant to the staff of Chief Superintendent Lord Napier. He became Plenipotentiary and Chief Superintendent from 1836 to 1841. From 1842 to 1846, Elliot was chargé d'affaires and consul general in the Republic of Texas. He served as Governor of Bermuda (1846–54), Governor of Trinidad (1854–56), and Governor of Saint Helena (1863–70). He was made a Knight Commander of the Order of the Bath in 1856.
Ерте өмір
Эллиот 1801 жылғы 15 тамызда Дрезденде, Саксонияда Маргарет пен Хью Эллиоттың отбасында дүниеге келді. Ол тоғыз баланың бірі болды. Оның інісі – шотланд дипломаты Гилберт Эллиот, Минтоның 1-ші графы. 1816 жылғы шілдеде ол HMS Minden кемесіне мичман болып қабылданды. Содан кейін төрт жыл бойы Сэр Ричард Кинг басқаруымен Шығыс Үндістан станциясында қызмет етті. 1820 жылы ол бас станцияда лейтенант-командир Джон Ривтің қол астында "Старлинг" кемесінде, ал Джеймс Уитшедтің қол астында "Королева Шарлотта" кемесінде болды. Ол 1833 жылғы құлдықты жою туралы заңға қатысты әкімшілік мәселелер бойынша үкіметке кеңес беру үшін шақырылды. 1834 жылғы қазанда хатшы, 1835 жылғы қаңтарда үшінші, ал 1835 жылғы сәуірде екінші суперинтендант болып тағайындалды. 1836 жылы бас суперинтендант лауазымы жойылды және оның міндеттері жаңадан құрылған комиссия төрағасына берілді. Сыртқы істер министрі Лорд Палмерстон Эллиотты осы лауазымға тағайындады, бірақ Эллиот ресми хат-хабарларында «бас суперинтендант» атауын пайдалануын жалғастырды. 1839 жылғы 16 қарашада Эллиот Палмерстонға опиум саудасы туралы былай деп жазды: «Қытай жағалауындағы осы мәжбүрлі сауданың ұяттылығы мен күнәсінен терең наразылық білдіретін адам мен ғана емеспін. Мен оны өз күшімдегі барлық заңды құралдармен қарсылыққа алып, соңғы жылдары өмір сүрген қоғамдағы жеке жайлылығымды толығымен құрбан еттім». Бірінші опиум соғысы кезінде ол Шығыс Үндістан компаниясының «Немезис» пароходында көптеген шайқастарда болды. Бірақ Палмерстон Эллиотты қайта шақырып алып, оны мойынсұнбаушылықпен айыптап, оның нұсқауларын «қағаз қалдықтары» деп есептеді. Генри Поттингер 1841 жылғы мамырда оның орнына толық өкілетті өкіл болып тағайындалды. 29 шілдеде HMS Phlegeton Гонконгке Эллиотқа жаңалықты жеткізетін жеделхаттармен келді. Поттингер 10 тамызда Макаоға келді және екі күннен кейін Эллиоттың Гонконгпен жасасқан келісімінің күшінде қалатынын жариялады. 24 тамызда Эллиот отбасымен бірге Макаодан Англияға аттанды. «Атлантаға» отырғанда португалдық бекінісі 13 зеңбірекпен салют атты. «Мен қытайларға тым көп көңіл бөлгенім үшін айыпталдым» деген айыпқа жауап ретінде Эллиот 1842 жылғы 25 маусымда Сыртқы істер министрі лорд Абердинге жазды:
Elliot was born in Dresden, Saxony, on 15 August 1801 to Margaret and Hugh Elliot. He was one of nine children. His uncle was Scottish diplomat Gilbert Elliott, 1st Earl of Minto. In July 1816, he became a midshipman on board HMS Minden, He then served in the East Indies Station for four years under Sir Richard King. In 1820, he joined the cutter Starling under Lieutenant Commander John Reeve in the Home Station, and HMS Queen Charlotte under James Whitshed. He was brought home to advise the government of administrative problems relating to the Slavery Abolition Act 1833. He was appointed Secretary in October 1834, Third Superintendent in January 1835, and Second Superintendent in April 1835. In 1836, the office of Chief Superintendent was abolished and its duties were transferred to the newly created Chief of the commission. Foreign Secretary Lord Palmerston appointed Elliot to this post, however Elliot continued to use the title of "Chief Superintendent" in his official correspondence. On 16 November 1839, Elliot wrote to Palmerston regarding the opium trade: "No man entertains a deeper detestation of the disgrace and sin of this forced traffic on the coast of China. I have steadily discountenanced it by all the lawful means in my power, and at the total sacrifice of my private comfort in the society in which I have lived for some years past." During the First Opium War, he was on board the East India Company steamer Nemesis during most of the battles. However, Palmerston recalled Elliot and, accusing him of disobedience and treating his instructions as "waste paper", dismissed him. Henry Pottinger was appointed to replace him as plenipotentiary in May 1841. On 29 July, HMS Phlegeton arrived in Hong Kong with dispatches informing Elliot of the news. Pottinger arrived in Macao on 10 August, and announced two days later that Elliot's arrangements with Hong Kong would remain in place. On 24 August, Elliot left Macao with his family for England. As he embarked on the Atlanta, a Portuguese fort fired a 13 gun salute. Responding to the accusation that "It has been particularly objected to me that I have cared too much for the Chinese", Elliot wrote to Foreign Secretary Lord Aberdeen on 25 June 1842:
Бірақ мен британдық абырой мен нақты британдық мүдделерді сақтау үшін, достық және көмекшіл халықты қорғау үшін және Оңтүстік провинциялардың ірі сауда тобының сенімін қайтару үшін көбірек күш жұмсағанымды айтамын, олармен біздің басты мақсатымыз жақын, әлеуметтік және сауда қатынастарын дамыту болып табылады.
But I submit that it has been caring more for lasting British honour and substantial British interests, to protect friendly and helpful people, and to return the confidence of the great trading population of the Southern Provinces, with which it is our chief purpose to cultivate more intimate, social and commercial relations.
Кейінгі өмірі
1842 жылы 23 тамызда Эллиот Техас Республикасына келді, онда 1846 жылға дейін уәкілдік етуші және бас консул қызметін атқарды. Ол құлдықты жою, еркін сауданы орнату және Техас пен Мексика арасындағы бейбіт келісімге қол жеткізу үшін жұмыс істеді. Тәуелсіз Техас Ұлыбритания үшін тиімді болғандықтан, Эллиот Америка Құрама Штаттарының қосып алуына қарсы күресті. Бірақ техастықтар қосылуға дауыс берді және ол Англияға қайтарылды. Эллиот 1846 жылдан 1854 жылға дейін Бермуда аймағының губернаторы болды. Ол Бермудадағы "Халк" кемелерінде жазалау реформаторы Александр Маконочидің белгі жүйесін енгізуді қолдады. Кейіннен 1854 жылдан 1856 жылға дейін Тринидадтың губернаторы, ал 1863 жылдан 1870 жылға дейін Сент-Еленаның губернаторы қызметін атқарды. Сент-Еленада Эллиот ботаник Джозеф Хукердің Синчона өсімдігін аралдың таулы аймақтарында өсіру жоспарын қолдады. Кьюдегі Корольдік ботаникалық бақтан бағбан жіберілді, ал Диана шыңының жанында Синчона плантациялары тез арада бой көтерді. Қызметтен шыққаннан кейін, ол 1855 жылдың 2 мамырында контр-адмирал, 1862 жылдың 15 қаңтарында вице-адмирал, ал 1865 жылдың 12 қыркүйегінде адмирал шеніне көтерілді. Сэр Генри Тейлордың "Эдвин - сұлу" (1842) пьесасындағы Эрл Атульф кейіпкері Эллиоттың бейнесімен жасалған. Тейлор Эллиотты "Көлбеудегі батырлық" (1845) өлеңінде де еске алған. Эллиот 1856 жылы Бат орденінің кавалер-командоры атанды. Ол Ексмут қаласындағы Сент-Джон шіркеуінің маңындағы зиратқа жерленген. Оның қабіріндегі тозығы жеткен жазуда мына сөздер бар: "Адмирал сэр Чарльз Эллиот ККБ / Есіміне / 1801 жылдың 15 тамызында дүниеге келді / 1875 жылдың 9 қыркүйегінде қайтыс болды / Ұлылардың жаны Алланың қолында".
On 23 August 1842, Elliot arrived in the Republic of Texas, where he was chargé d'affaires and consul general until 1846. He worked for the abolition of slavery, the establishment of free trade, and a peace treaty between Texas and Mexico. Since an independent Texas would be advantageous to the United Kingdom, Elliot campaigned against annexation by the United States. However, the Texans voted for annexation and he was recalled to England. Elliot served as Governor of Bermuda from 1846 to 1854. He supported the implementation of the mark system by penal reformer Alexander Maconochie in the Bermuda hulks. He later served as Governor of Trinidad from 1854 to 1856 and Governor of Saint Helena from 1863 to 1870. In St. Helena, Elliot supported botanist Joseph Hooker's plan to culture the Cinchona plant on mountainous parts of the island. A gardener was sent from the Royal Botanic Gardens, Kew, and Cinchona plantations soon sprang up near Diana's Peak. In the retired list, he was promoted to rear admiral on 2 May 1855, vice admiral on 15 January 1862, and admiral on 12 September 1865. In Sir Henry Taylor's play, Edwin the Fair (1842), the character Earl Athulf was based on Elliot. Taylor also mentioned Elliot in his poem, "Heroism in the Shade" (1845). Elliot was made a Knight Commander of the Most Honourable Order of the Bath in 1856. He is buried in the churchyard of St John in the Wilderness, Exmouth. The weathered headstone inscription to his grave reads in worn lead lettering: "To the memory of / Adm Sir Charles Elliot KCB / Born 15th August 1801 / Died 9th September 1875 / The souls of the righteous are in the hands of God".