Кіріспе

1981 жылы Тынық мұхитының батысында тропикалық циклон қалыптасу кезеңі 1981 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун маусымы орташа көрсеткіштен сәл жоғары болды, нәтижесінде 29 тропикалық дауыл, 13 тайфун және екі аса күшті тайфун пайда болды. Маусым 1981 жыл бойына созылды, бірақ тропикалық циклонның көпшілігі әдетте мамыр және қазан айлары аралығында дамиды. Маусымның алғашқы аталған дауылы – Фреда, 12 наурызда пайда болды, ал соңғы дауыл – Ли, 29 желтоқсанда тарады. Бұл маусымда тропикалық циклон Гонконгтағы жауын-шашынның барлық көлемінің тек 12 пайызын құрады, бұл 1972 жылдан бері протекторат үшін ең төменгі көрсеткіш. Бұл мақаланың ауқымы 100°E және 180-ші меридиан аралығындағы экватордың солтүстігіндегі Тынық мұхитымен шектеледі. Солтүстік-батыс Тынық мұхитында тропикалық циклонға атау беретін екі жекелеген агенттік бар, бұл кейде бір циклонның екі атауы болуына әкелуі мүмкін. Бірлескен тайфун ескерту орталығы (JTWC) тропикалық циклонның бассейндердегі кез келген жердегі 1 минуттық тұрақты жел жылдамдығы кемінде 65 км/сағ (40 миль/сағ) болған жағдайда оған атау береді, ал Филиппин атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) 135°E және 115°E аралығындағы және 5°N–25°N аралығындағы өз жауапкершілік аймағында тропикалық депрессия ретінде пайда болатын немесе сол аймаққа кіретін тропикалық циклонға атау береді, JTWC бұл циклонға бұрыннан атау берген болса да. Жапония метеорологиялық агенттігі (JMA) де бүкіл бассейнды бақылайды және 10 минуттық тұрақты жел шкаласын пайдаланады. Сонымен қатар, JTWC жүйе тропикалық депрессияға күшейген кезде "W" әрпімен нөмірлейді.

Маусым қорытындысы

Маусым Фредадан басталды, ол 1959 жылдан бері аймақтағы төртінші наурыз айындағы тайфун болды. Жүйе 17 наурызда тарап қалғанға дейін Уэйк аралының батысынан өтті. Геральд сәуірдің ортасында жоғары атмосфералық қысымның төмендеген аймағына жақын қалыптасты және Гуамның шығысында қайта бұрылып, аралға ауыр жаңбыр әкелді. Холли сәуірдің соңында тропикалық Тынық мұхитының ортасында пайда болып, 7 мамырда құрлықтан алыс тарады. АЙК Оңтүстік Қытай теңізінде пайда болған алғашқы жүйе болды, маусымның екінші аптасында өмір сүрді, кейін Тайвань арқылы қайта бұрылып, экстратропикалық циклонға айналды. Июнь маусымның үшінші аптасында пайда болып, Жапонияға тропикалық емес циклон ретінде жақындамас бұрын Тайваньнан шығысқа қарай қозғалды. Келли 1 шілдеде Филиппин арқылы өтіп, 4 шілдеде Вьетнамға кірді. Линн 7 шілдеде Қытайға жету үшін Филиппиннің солтүстік жағына қарай қозғалды. Маури шілде айының үшінші және төртінші апталарында Тайвань, Қытай және Вьетнам маңында қалдық төмен қысым ретінде қозғалды. Нина Мауридің солтүстік-шығыс шетінде қалыптасты, сондай-ақ 23 шілдеде, Мауриден үш күн өткен соң, Қытай құрлығына көшіп барды. Огден шілде айының соңында Жапонияға көшіп барып, тамыз айының басында Кореяға жақындады. 11-ші тропикалық депрессия 2 тамызда Азияның шығысында тарап, тропикалық батыс Тынық мұхитында пайда болды. Филис 3 және 4 тамызда Жапонияның оңтүстік-шығысында қалыптасты және қалды. Рой 3 мен 9 тамыз аралығында Оңтүстік Қытай теңізінде қозғалды. Сюзан тамыздың екінші аптасында ашық батыс Тынық мұхиты арқылы солтүстік-батысқа қарай қозғалды. Тад өмірлік циклы бойы солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай қозғалып, 23 тамызда Жапония арқылы өтті. Ванесса тамыздың ортасында ашық батыс Тынық мұхиты арқылы солтүстік-шығысқа қарай қозғалды. Уоррен тамыздың үшінші аптасында Хайнань аралы мен Солтүстік Вьетнам арқылы батысқа қарай солтүстік-батысқа қарай қозғалды. Агнес 1 қыркүйекте тарап кеткенге дейін Қытайдың шығысына өте жақын келді. Билл қыркүйектің бірінші аптасында Жапонияның оңтүстік-шығысына қайта бұрылды. Қыркүйектің үшінші аптасында Клара батысқа қарай, Лусонға жақын солтүстік-батысқа қарай және Қытай құрлығына қарай қозғалды. Дойл қыркүйектің үшінші аптасында Тынық мұхитының орталық бөлігінен өтті. Эльси қазан айының басында Жапонияның оңтүстігіне қайта бұрылды. Фабиан қазанның екінші аптасында батысқа қарай Филиппин арқылы Вьетнамға қарай қозғалды. Гей 21 және 22 қазанда Жапония жағалауында қайта пайда болды. 11 қарашада тропикалық депрессия батыстан солтүстік-батысқа қарай Вьетнамға қарай жылжыды. Хазен 23 қарашада Орталық Филиппин арқылы Қытайға қарай жылжыды. Ирма қараша айының соңында Филиппиннің солтүстігіне, содан кейін Тайваньның оңтүстігіне қарай қозғалды. Джефф қараша айының соңында Азияның шығысына қайта бұрылды. Кит желтоқсанның ортасында батысқа қарай Филиппинге қарай ығысты. Ли Филиппиннің орталық бөлігінен өтіп, 28 желтоқсанда Оңтүстік Қытай теңізінде тарады.

Тропикалық буын

Атрингтың ғұмыры қысқа болды.

Фреда тайфуны

Фреда 1981 жылы Батыс Тынық мұхитында пайда болған алғашқы тропикалық циклон және 1959 жылдан бері наурыз айында тіркелген төртінші тайфун болды. Бастапқы бұзылыс бірнеше күн бойы Гилберт аралдарының жанында дерлік қозғалмай тұрды, содан кейін солтүстік-батысқа қарай итеріліп, бірте-бірте күшейді. 11 наурыз күні таңертең тропикалық депрессия деп жарияланды. Келесі бірнеше күн бойы субтропикалық жотаның шетімен баяу дамыды. 14 наурызда күшею қарқыны артып, Фреда тайфунға айналды. Уэйк аралының батысынан максималды тұрақты жел жылдамдығымен өтіп, аралда тайфунға дейін желдің күштілігі сезілді және толқындар көтерілді. Тайфун солтүстік-шығысқа қарай жылжыған сайын әлсіреп, 17 наурызға қарай басқа экстратропикалық циклонға сіңірілді.

Қатты тропикалық дауыл

Бұл циклон 12 сәуірде Понапеден оңтүстік-шығысқа қарай орта және жоғарғы деңгейдегі циклонға жауап ретінде қалыптасты. Жоғарғы деңгейдегі жүйеге жақын жерде найзағайлар пайда болды және спутниктік суреттерде шығу үлгісі байқалды, бірақ 15 сәуірге дейін жер бетіндегі айналым пайда болған жоқ. Сол түні жүйе тропикалық депрессияға айналды. 17 сәуір күні түскіге дейін тұрақты күшейіп, сол кезде шығысында жаңа жоғарғы қысымдық белдеу пайда болып, оңтүстік тік желдің жылдамдығын өзгертті. 18 сәуірдің соңында дауыл Гуамның шығысында орналасқан кезде әлсіреу басталды. Аралда орташадан ауыр жаңбыр жауды, оның мөлшері 25-50 мм аралығында өлшенді. Гуамды басып өткеннен кейін, қалған найзағай белсенділігі таралып, төменгі деңгейдегі айналма қозғалыс солтүстік-батысқа жылжыды. 19 сәуірде циклон Уэстерлидегі негізгі белдеуге жақындаған жүйеге сіңірілді. Тайфунға байланысты $9 миллиондық зиян (1981 жылғы АҚШ доллары) келтірілді.

Джефф тропикалық даулы (Бинанг)

18 қарашада ерекше беттік айналым қалыптасты. Джефф 23 қарашада Ирмадан кейін және Гуамға қарай жылжу кезінде тропикалық дауылға айналды. Ол субтропикалық қыраттағы бұзылыстан өтіп, Жапонияның оңтүстігінде желдің тік градиентінің күшеюі салдарынан 26 қарашада салқын сулар үстінде ыдырады.

Тайфун жинағы (Кадиан)

Желтоқсан айы үшін күшті және ұзақ сақталған тропикалық циклон, жүйенің бастапқы төменгі деңгейлі орталығы 4 желтоқсанда Понапеден оңтүстік-батысқа қарай қалыптасты. 7 желтоқсанға дейін ол Труктің оңтүстік-батысына қарай жылжыды, бірақ одан әрі дамымады. 10 желтоқсан таңында оның құрылымы жақсарып, келесі түстен кейін тропикалық депрессия пайда болды. 11 желтоқсанның кешкі уақытында ол тропикалық дауылға айналды. Баяу жылжылатын жүйе, "Кит" солтүстік-батыстан батысқа қарай бағытталды, Гуамның оңтүстігінен өтіп, одан әрі дамымай қалды. Екі күн бойы қарқындылығы қайта жандана бастады және 16 желтоқсанда ең жоғары деңгейге жетті. Дауыл екінші рет баяу жылдамдықпен солтүстікке қарай бұрылып, содан кейін солтүстік-шығыстан соққан пассат желдерінің әсерінен батысқа қарай қозғалысын жаңартты. Жоғарғы тропосферадағы ағын арнасы ретінде әрекет еткен солтүстікке қарайғы су ағыны оның қарқындылығын қайта жандандырды. "Кит" 17 желтоқсан кешкісінде ең жоғары қарқындылығына жетті, бірақ содан кейін жоғарыдан соққан батыс желдері циклонның күшін әлсіретті. 20 желтоқсанда жер бетіндегі айналым оның орталық конвекциясынан оңтүстікке қарай көріне бастады. Содан кейін "Кит" төменгі деңгейдегі ағынмен оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай, стратокумул қабаттары ретінде бағытталды. 21 желтоқсанда "Кит" тағы да тропикалық депрессияға айналды және түстен кейін тропикалық циклон деп санауға жарамай қалды. 22 желтоқсанның кешкі уақытында төменгі деңгейдегі бұлт айналымы Минданаоға жетіп, тарап кетті.

Ли тайфуны (Динаң)

21 желтоқсанда "Кит" батыс Филиппин теңізінде әлсіреген кезде, Трук аймағының батысында ауа райының қолайсыз аймағы қалыптасты. Бұрын "Китке" бұрылған күшті солтүстік желдері муссондық ойыстың бір бөлігін жапты, және дауылдық айналымның шамасы конвекцияны қамтыды. Даму жалғасты, ал 22 желтоқсанның түстен кейін жүйе тропикалық депрессия деп жіктелді. Сол түні тропикалық дауыл мәртебесіне ие болды. Батыс-солтүстік бағытта жылжып, "Ли" 23 желтоқсанда тайфунға айналды және 24 желтоқсанда ең жоғары қарқынына жетті. "Ли" Филиппин арқылы өтіп бара жатқанда күшін жоғалта бастады, ал 25 желтоқсанға (Рождество күні) қарай циклон қайтадан тропикалық дауылға айналды. 28 желтоқсанда циклонның барлық конвекциясы орташадан күшті батыс желдің тік қиылысының әсерінен айналым орталығынан шығысқа қарай алыстатылды. Солтүстікке бұрылып, "Ли" Гонконгтың оңтүстігінде тропикалық циклон ретінде тарады. Бұл циклон 188 адамның өмірін қиды.

Зейнеткерлік

Белгісіз, бірақ бұзылуларға байланысты болуы мүмкін, «Хазен» деген ат қолданудан алынып, кейіннен 1985 жылғы маусымда алғаш рет пайда болған «Хал» атты атаумен ауыстырылды.