Кіріспе
1980 жылы Тынық мұхитының батысында тропикалық циклонның қалыптасу кезеңі 1980 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун маусымы ұзақ мерзімді орташа көрсеткішпен салыстырғанда сәл төмен болды, бірақ бірнеше қарқынды дауылдарды қамтыды. Маусым 1980 жылы жыл бойы жалғасты, бірақ тропикалық циклонның көп бөлігі маусым мен желтоқсан аралығында қалыптасты. Бұл мерзім әдетте Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде тропикалық циклонның көп бөлігі қалыптасатын жылдың уақытын көрсетеді. Осы жылы Батыс Тынық мұхитында барлығы 28 тропикалық депрессия пайда болды, олардың 24-і тропикалық дауылға айналып, Бірлескен тайфун ескерту орталығынан (Joint Typhoon Warning Center) ат алды. Наурыз айынан бастап, желтоқсанға дейін әр ай сайын тропикалық циклон қалыптасты. Аталған 24 дауылдың 15-і тайфун деңгейіне жетті, ал 2-і – супер тайфун деңгейіне. Сонымен қатар, Филиппиннің жауапкершілік аймағына кіретін немесе онда қалыптасатын тропикалық депрессияларға Филиппиннің атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) ат қояды. Бұл бір дауылдың екі аты болуына мүмкіндік береді. Биыл осылай 23 дауылға ат қойылды.
The 1980 Pacific typhoon season was a slightly below average season when compared to the long term average, though it featured several intense storms. It ran year round in 1980, but most tropical cyclones formed between June and December. These dates conventionally delimit the period of each year when most tropical cyclones form in the northwestern Pacific Ocean. A total of 28 tropical depressions formed this year in the Western Pacific, of which 24 became tropical storms and were assigned a name by the Joint Typhoon Warning Center. Beginning in March, tropical cyclones formed in each subsequent month through December. Of the 24 named storms, 15 storms reached typhoon intensity, of which 2 reached super typhoon strength. Additionally, tropical depressions that enter or form in the Philippine area of responsibility are assigned a name by the Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration or PAGASA. This can often result in the same storm having two names. This year, 23 storms were named this way.
Маусымдық жиынтық
Осы жылы Батыс Тынық мұхитында барлығы 28 тропикалық депрессия қалыптасты, олардың 24-і тропикалық дауылға айналды. 28 депрессияның 15-і тайфунға дейін күшейді, олардың 2-і супер тайфун деңгейіне жетті. Осы маусымда Филиппин арқылы жеті тропикалық циклон өтті.
Тропикалық депрессия 01W (Бейринг)
1В наурыз айында Филиппинге соққы тиді.
Кармен атты қатты тропикалық дауыл
4 сәуірде Халықаралық дата сызығының шығысында тропикалық депрессия пайда болды. Сол кезде Бірлескен тайфун ескерту орталығы (JTWC) оны 02W тропикалық депрессиясы деп белгіледі. Ол негізінен солтүстік-батысқа қарай жылжығанда, дата сызығын кесіп өтер алдында тропикалық дауылға айналды, сол кезде JTWC осы дауылды Кармен деп атады. 6 сәуірде ең жоғары тұрақты жел жылдамдығына жеткеннен кейін, Кармен солтүстік-шығысқа бұрылып, 7 сәуірде қайтадан Дата сызығын кесіп, Тынық мұхитының орталық бөлігіне кірді. JTWC кейіннен жауапкершілікті Орталық Тынық мұхитындағы дауылдар орталығына (CPHC) жүктеді. Кармен бастапқы қозғалысын жоғалтып, сол аймақта тоқтап тұрды, соңында 8 сәуірде тропикалық депрессияға дейін әлсіреп қалды. Келесі күні депрессия тарап, қалған төмен қысымды аймақ Батыс Тынық мұхитына қайта оралды.
Дом (Дитанг) тайфуны
Дом Филиппин аралдарына сапар жасады.
Тайфун Элен
Еллен жерге ешқандай әсер етпеді.
Жалынды тропикалық дауыл Форрест (Глоринг)
Форрест Филиппинге соқты.
Грузияда қатты тропикалық дауыл (Эденг)
Грузия Гонконгқа қауіп келтірді.
Қатты тропикалық дауыл Герберт (Хуанинг)
Герберт Гонконгқа да қауіп төндірді және Хайнань провинциясына соққы берді, содан кейін Қытайдың материгіне де жетті.
Ыстық тұңғиық
30 маусымда "Исанг" Филиппинге құрлыққа шықты, содан кейін Оңтүстік Қытай теңізіне өтіп, 2 шілдеде екі күннен кейін тарап кетті.
Айда тайфуны (Люсинг)
Ида Тайваньның оңтүстігінен өтіп, Гонконгтың солтүстігінде Қытай жеріне шықты.
Джо тайфуны (Нитанг)
16 шілдеде экваторлық ойыстан пайда болған "Джо" тайфуны 20 шілдеде шығыс Лузонға шабуылдады. Ол арал үстінде әлсірегенімен, Оңтүстік Қытай теңізінде қайта күшейіп, 100 миль/сағ жылдамдыққа жетті. 22-сі күні "Джо" Хайнань аралына құрлыққа шықты. Сол түні ол Солтүстік Вьетнамға соңғы рет келді және 23-і күні тарап кетті. "Джо" Филиппинде ауыр зақымдар келтіріп, шамамен 19 адамның қаза болуына себеп болды, ал Вьетнамда одан да көп адам қаза тапты. Дәл сандар әлі белгілі емес, өйткені төрт күннен кейін "Ким" тайфуны да келді.
Тропикалық депрессия 10W (Маринг)
10W Филиппинге қауіп келтірді.
Ким (Осанг) тайфуны
Джо тайфуны сияқты, Ким де 19 шілдеде экваторға жақын муссондық ойыстан пайда болды. Ол субтропикалық жота астында батыс-солтүстікке қарай жылдам қозғалды, 21 шілдеде тропикалық дауыл күшіне, ал 23 шілдеде тайфун күшіне жетті. Көзін қалыптастырғаннан кейін Ким тез күшейе бастады және 24 шілде күні түстен кейін ең жоғары деңгейге – супер тайфунға айналды. Бірнеше сағаттан кейін Ким Филиппинге соқты, бірақ осы кезде дауыл едәуір әлсіреген еді. Филиппин бойынша 40 адам қаза тапты, олардың екеуі суға батып, 19 000 адам тікелей зардап шекті. Барлығы 12 000 үй қирады, 5 000 ауыл су тасты. Осы аймақтарға бір апта бұрын Джо дауылдары соққан еді, бірақ Ким екі тайфунның ішіндегі ең зияндысы деп есептелді. Құрлықпен байланыс Кимнің күшін әлсіретті, ал Оңтүстік Қытай теңізіне кірген кезде тайфунның қарқыны төмендеді. Ким солтүстік-батысқа қарай жалғастырды, бірақ бұзылған айналымынан тропикалық дауыл күйінде қалды және 27 шілдеде Гонконгтың солтүстік-шығысына жақын Қытайдың оңтүстігіне соқты, онда зақым аз болды. Кейін сол күні Ким тарап кетті.
Лекс тайфуны
Лекс теңізде болды.
Мардж тайфуны
Мардж теңізде қалды.
Тропикалық депрессия 14W (парринг)
14W қысқа ғасыр болды.
Норрис тайфуны (Реминг)
Норрис Тайваньға келді.
Тайфундық орхидея (Тоянг)
1 қыркүйекте муссондық ойыс тропикалық депрессияны тудырды. Ол солтүстік-батысқа қарай жылжып, 5-і күні тарап кетті. Ескі айналымның шығысында тағы бір тропикалық депрессия пайда болды, ол тез арада басты айналымға айналып, 6-сы күні тропикалық дауылға дейін күшейді. Бағытталғыш ағымдардың жалпы әлсіздігіне байланысты, "Орхидея" өз жолында үш рет айналып, 9-ы күні тайфунға дейін күшейіп, 10-ы күні 95 миль/сағаттық ең жоғары жел жылдамдығына жетті. 11-і күні таңертең дауыл Оңтүстік-Батыс Жапонияға соқты және сол күні Жапон теңізінде экстропикалық жүйеге айналды. "Орхидея" қатты жел мен жаңбырдан елеулі зиян келтірді, нәтижесінде кем дегенде тоғыз адам қаза тауып, 112 адам жоғалып кетті. Сондай-ақ, 10 қыркүйекте 91 655 тонналық ірі жүк тасушы кеме "MV Derbyshire" 9 қыркүйекте өте күшті толқындардың салдарынан 44 экипажбен бірге суға батты. Бұл теңізде жоғалған ең ірі британдық кеме болып табылады.
Перси тайфуны (Ундаң)
Тайфун Перси 18 қыркүйекте Тайваньның оңтүстігіне соқты. Бір күннен кейін, оның айналымы мен төменгі деңгейдегі ауа ағыны күрт бұзылып, 50 миль/сағ жылдамдықтағы тропикалық дауыл Перси Қытайдың оңтүстік-шығысын шарлады және сол түні тарап кетті. Дауыл салдарынан 7 адам қаза тапты, оның өткен жерлерінде орташа деңгейдегі зақымдар тіркелді.
Қатаң тропикалық дауыл Рут
13 қыркүйекте Оңтүстік Қытай теңізінде муссондық депрессия тропикалық депрессияға айналды. Ол бастапқыда оңтүстіске қарай жылжыды, содан кейін батыс-солтүстік бағытқа бұрылып, 13-ші күнінің соңында тропикалық дауылға дейін күшейді. "Рут" 14 және 15 күндері Хайнань аралын кесіп өтті, 15-ші күні кешке тайфунға айналып, 16-шы күні Солтүстік Вьетнамға жетті. Тайфун салдарынан шамамен жарты миллион адам үйсіз қалды, ал Вьетнамда 106 адам қаза тапты немесе із-түзсіз жоғалды.
Сперри тайфуны
Сперри жерге әсер етпеді.
Тельма атты қатты тропикалық дауыл
Тельма тропикалық дауыл күйінде теңізде болды.
Вернон тайфуны
Вернон - құрлыққа жақын келмеген күшті тайфун болды.
Тайфун Уинн (Велпринг)
Уинн осы маусымдағы ең күшті дауыл болды, желдің ең жоғары шапағатына және 890 мбар қысымға жетті. 1-ші санаттағы дауыл ретінде күшейе келе, маусымның ең күшті дауылға айналды. 1980 жылғы 8 қазанның 02:40 UTC-сінен 9 қазанның 02:36 UTC-сіне дейін 23 сағат 56 минут ішінде 975 мбардан 890 мбарға дейін 85 мбарға тереңдеді. Жапонияда 6 рет электр қуаты үзіліп, 10 адам қаза тапты.
Алекс тропикалық дауыл
Алекс судың үстінде түнді өткізді.
Бетти тайфуны (Аринг)
Бети Филиппинге күшті тайфун ретінде келді. Бети Филиппинде 101 адамның қазасына себеп болды.
Тропикалық дауыл Кэри (Йонин)
Кейри Оңтүстік Қытай теңізіне өтті.
Басианг тропикалық депрессиясы
Басианг 13 қарашада Оңтүстік Қытай теңізінде пайда болып, кейін бағытын шашыратып, 16 қарашада Вьетнамға құрлыққа шығып, сол күні тарап кетті.
Дина тайфуны
Дина Солтүстік Мариана аралдарына тікелей шабуыл жасады. Сайпанға елеулі зиян келді.
Эд тропикалық дауыл (Доранг)
14 желтоқсанда Яп аймағында тропикалық бұзылыс алғаш рет байқалды. Бұзылыс 12-15 кт (22-28 км/сағ) жылдамдықпен батысқа қарай жылжыды, конвекциялық белсенділігі мен ұйымдасуы жақсара түсті. Тропикалық циклон қалыптасу туралы ескерту (TCFA) берілді, себебі барлау ұшағы төменгі деңгейде анық циркуляцияны және 1004 мб ең төменгі теңіз деңгейі қысымын анықтады. 15 желтоқсанда бұл бұзылыс Эд тропикалық дауылына айналды. Сосын синоптикалық талдаулар Эдтің дамуға қолайсыз аймаққа қарай жылғалы жатқанын көрсетті. Көп ұзамай, дауылдың конвекциясының басым бөлігі үзіліп кеткеннен кейін, Эдтің орталық нүктесі солтүстіктегі күшті беттік қырқаның ықпалымен оңтүстік-батысқа қарай жылдамдады. 24-і күні Эдтің қалдықтары Солтүстік Минданаоға жеткен кезде тропикалық циклон ретінде таралуы аяқталды.