Кіріспе

1989 жылы Мадоннаның "Ой, әке" әнін американдық әнші Мадонна өзінің төртінші студиялық альбомы "Like a Prayer" (1989) үшін жазды. Ән 1989 жылғы 24 қазанда Sire Records лейблы арқылы альбомның төртінші синглі ретінде жарық көрді. Еуропаның көптеген елдерінде ән 1995 жылғы 24 желтоқсанда "Something to Remember" балладалар жинағына енгенге дейін жеке сингл ретінде шығарылмады. "Ой, әке" әнін Мадонна мен Патрик Леонард бірлесіп жазды және өндірді. Ән Мадоннаның өміріндегі әкесі Тони Чикконе сияқты еркек тұлғалардың беделі туралы. Мадоннаның анасы 1963 жылы қайтыс болғаннан кейін, ал үш жылдан соң әкесі қайта үйленгеннен кейін оның әкесімен қарым-қатынасы нашарлаған. "Like a Prayer" альбомын жасау кезінде Мадонна жеке мәселелеріне байланысты қиын эмоционалдық жағдайда болды, бұл "Ой, әке" әнінде көрініс тапты. Музыкалық тұрғыдан алғанда, "Ой, әке" – барокко поп-баллада. Ән Нью-Йорк қаласының Гармент ауданындағы студияда жазылды. Леонард әртүрлі аккордтық прогрессияларды біріктіріп, әннің негізгі құрылымын жасады, оны Мадонна қалыптастырды, содан кейін мелодияға сәйкес ән сөзін жазды. Ол әнді орындағанда тембрдің контрастын пайдаланды, сонымен қатар әнге скрипка, фортепиано, гитара және барабан сияқты аспаптар қосылды. "Ой, әке" әні сыншылар мен жазушылар тарапынан жағымды пікірлер алды, бірақ коммерциялық жағынан Мадоннаның бұрынғы синглдерінен кем сәтті болды. Ән көптеген елдерде топ-10 тізіміне ілеспеді, Финляндиядан басқа, онда ол алтыншы орынға жетті. Бұл Мадоннаның АҚШ-тағы бес үздік синглдің қатарын 16 рет үзуге әкелді. Әннің музыкалық видеосы Мадоннаның анасының өлімін қабылдау әрекеті болды. Дэвид Финчердің режиссерлігімен қара-ақ түсті түсірілген видеода қарда ойнап жатқан кішкентай қыз бен анасының қайтыс болуы көрсетілген. Ересек Мадонна баланың артынан жүгіріп, оның зорлық көрген әкесінен қашуын көреді. Рецензенттер бұл видеоны "автобиографиялық" деп сипаттады, ал Rolling Stone журналы оны "100 үздік музыкалық видео" тізіміне енгізді. Зерттеушілер Мадоннаның бейнебаянындағы кейіпкерінің бала және ересекке бөлінгенін атап өтті. Бір жазушы бейнебаяндағы анасының жаназасындағы көрінісін, оның еріні тігілгенін, негізгі музыкалық видеолар тарихындағы ең мазасыз көріністердің бірі деп сипаттады. Бұл көрініс Мадоннаның анасының жаназасынан алған естеліктерінен шабыттанды. "Ой, әке" әні 1990 жылы өткен Blond Ambition World Tour гастрольдік бағдарламасында ғана орындалды, онда Мадонна дінін іздеуге тырысатын және оны қорғау үшін күресетін әйел рөлін сомдады.

Өмірбаян

Мадонна бес жаста болғанда, 1963 жылы, оның анасы Мадонна Чикконе (Мадонна оның құрметіне аталған) 30 жасында сүт безінен пайда болған қатерлі ісіктен қайтыс болды. Осыған бірнеше ай бұрын Мадонна анасының мінез-құлқы мен жағдайының өзгере бастағанын байқады, бұрынғыдай үй шаруасымен айналысып, көңіл көрсетпейтін болды, бірақ себебін түсінбеді. Мадонна ақырында өзін және туыстарын бағып-қарауға үйренді, сондай-ақ анасының бейнесін табу үмітімен әкесінің анасына жүгінді. Чикконелер үй шаруасын жасаушыларға ренжіп, сүйікті аналарының орнын басуға келген әркімге қарсы шықты. Әкесі Тони Чикконе де алыстатылып кетуі мүмкін деген қорқыныштан Мадонна оның жанында болмай ұйықтауға тырысты. Анасы қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, әкесі үй шаруасын атқаратын Джоан Густафсонға үйленді. Осы кезде Мадонна ондаған жылдар бойы шешілмей келген әкесіне деген ашу-ызасын білдіре бастады және қарсылыққа толы мінез-құлық танытты.

Сыни қабылдау

[[File:Lucy O'Brien 01. jpg|thumb|Автор Люси О’Брайен «Ой, әке» әнін драмалық, мақтанға толы баллада деп атады, Мадоннаның ән айтуын Кортни Лавқа ұқсатып көрсетті. Осы пікірді бөліскен Мадоннаның «Суға батып кеткен әлемдері» кітабының авторларының бірі Фрея Джарман Ивенс «Ой, әке» әнін әке-қыз қарым-қатынасы туралы қуатты мәлімдеме деп атады. Аллен Метц, «Мадоннаның анықтамалығы» кітабының авторы, әнді «күшті баллада, мұңды аспаптық қосымшасымен» деп сипаттады. О’Брайеннің пікірінше, аспаптар әсем әрі әуенді. Ол Мадоннаның әнін «Кортни Лав стиліндегі қарқынды дауыс» деп сипаттап, Мадоннаның «әнді жеке құштарлықпен орындайтынын» қосты. Кевин Пинни «Остин Американ Стейтсмен» газетінен оны «Like a Prayer» альбомының ең күшті және ең таң қалдырарлық әні деп атады. «Music Week» журналынан Алан Джонс: «Бұл күрделі туынды, оны жақсы көру оңай емес, үнемі ауысып тұратын темп, псевдоклассикалық интерлюдиялар және күшті вокалмен». «The New York Times» газетінің Стивен Холден әннің оркестрлеуін «әсем әрі әуенді» деп жазды, ал Мадоннаның орындалуын «ашулы жеңіс» деп сипаттады. «Allmusic» журналынан Стюарт Мейсон Холденнің пікірін бөлісіп, «Ой, әке» әнін «[Мадоннаның] ең керемет балладасы» деп атады. Ол «хордың жоғары қарай өрлеуі, Мадоннаның ең жоғары регистрін өте тиімді пайдаланатын әуендік үйлесімдермен бірге, әнге темірдей нық қабілет береді, өлеңдердегі өзіне деген аяныш сезімін жояды» деп қосты. Музыка журналисі Дж.Д. Консидин «Rolling Stone» журналына «Like a Prayer» альбомы туралы жазған рецензиясында, әннің «күлкілі» аспаптық қосымшасына қарамастан, кейбір мәтіндерде алаңдататын ауырсыну бар екенін айтты. «The Guardian» газетінің Хэдли Фримен «Ой, әке» әнінің жасырындығын ашатын мәтіні оған әнде ең көп әсер еткенін мәлімдеді. Әнді Дэвид Финчердің фильмдері туралы жазған Марк Браунинг сынға алды, оны Мадоннаның ең нашар жұмыстарының бірі деп атады, себебі өлеңдер поп-музыкаға қарағанда музыкалық театр сияқты естіледі. «Entertainment Weekly» журналынан Чак Арнольд «Мадонна отбасылық мәселелерді қамтыған басқа да әндерді орындаған, бірақ бұдан жақсылары сирек кездеседі» деп жазды, «Ой, әке» әнін әншінің 40-шы ең жақсы синглі деп тізімдеді. «The Guardian» газетінің Джуд Роджерс Мадоннаның 60 жылдығына орай оның синглдерінің тізімінде әнге 28-орын берді: «1989 жылғы осы керемет әнге әсем аспаптар мен күшті пианино қосылған. Өте эмоционалды, ата-аналарды қоздыратын мәтін, бірақ орындалуы керемет». 2018 жылдың тамызында «Billboard» журналы оны әншінің 64-ші ең ұлы синглі деп таныды, «['Ой, әке'] Мадоннаның болашақтағы онжылдықтағы ойлы, баяу темпті музыкасына жол ашты, сонымен қатар Тори Амос және Жюль сияқты 90-шы жылдардағы әнші-күйшілердің фортепианомен орындалатын қуатты балладаларының алғашқы үлгісі болды» деп жазды.