Кіріспе

Итальян түбегіндегі жартылай аңызға толы елді мекен. Оенотриандар немесе Энотриандар (Οἴνωτρες) – Паэстумнан Оңтүстік Калабрияға дейінгі аймақты мекендеген ежелгі итальян халқы. Б.з.д. VI ғасырында олар басқа итальян тайпаларының құрамына сіңіп кетті.

Тарих

Оенотриялықтар Лигуриядан Сицилияға дейін Тиррен теңізі аймағын (лигуриялық / сикандық қабаты) мекендеген, протолатын тілінен өзгеше, өте көне этнолингвистикалық топтың оңтүстік тармағы деп саналады. Олар көбінесе пеласгилерге жатқызылады. Антонинус Либералис пен Гелланик айтуынша, олардың келуі шамамен 1260 ж.б.с. Сицилияға элимдіктердің қоныс аударуына себеп болды. Б.з.б. 1 ғасырындағы көне авторлар Оенотрияның атауы Грекияның Пелопоннес аймағындағы Аркадиядан келген Ликаонның ең кіші ұлы Оенотростың құрметіне берілгенін мәлімдейді. Дегенмен, б.з.б. 6 немесе 5 ғасырға жататын ежелгі Оенотрияның Тортора елді мекеніндегі жазулар олардың италық тілінде сөйлегенін көрсетеді. Вергилий (б.з.б. 70-21) оларды отарлаушылар ретінде еске алады, олардың ұрпақтары бүгінде өз жерлерін Италия деп атайды. Плиний Ескі (23-79 ж.с.) «Велияның қарсы бетінде Понтия мен Исакия орналасқан, екеуі де Оенотридтер деп белгілі, бұл Италияның бұрын Оенотриялықтардың меншігінде болғанын көрсетеді» деп жазады. Гректердің Метапонт сияқты тұрақты алғашқы колонияларын құруы Оенотриялықтарды ішкі аймаққа ығыстырып, грек колонияларымен атыспаластық соғысқа алып келді, олар оларды бірнеше рет тонады. Б.з.б. 5 ғасырынан бастап Оенотриялықтар лукандықтардың қысымымен тарихтан жоғалып кетті.

Этимология

Этноним "энотрианның" ықтимал шығу тегі – грек тіліндегі (οἶνος) сөзі, себебі энотриандар жүзімдіктерге толы аумақта қоныстанған, ал "Энотрия" немесе "Энотрия" (Οἰνωτρία) атауы бүкіл Оңтүстік Италияны білдірген. Хесихий (οἴνωτρον) деген сөзді айтады, ол жүзімді тіреуге арналған қазық.

Тіл

1991 жылы Калабриядағы Тортора ежелгі энотриялық елді мекенінде б.з.д. 6-шы немесе 5-ші ғасырға жататын жазулар табылды, олар энотриялықтар италия тіліне жататын тілде сөйлегенін көрсетті.