Кіріспе

Ежелгі адам қонысы

Селинунте ( /s//ɛ//l//ᵻ/'/n//uː//n//t//eɪ/ SELinOONtay, seliˈnunte; Σελῑνοῦς ; Selīnūs ;) – Италиядағы Сицилия аралының оңтүстік-батыс жағалауындағы Магна Грецияның бай және кең ауқымды ежелгі грек қаласы. Ол Котон және Модион өзендерінің арасындағы аңғарларда орналасқан. Қазіргі таңда ол Кастельветрано коммунасының құрамында, батыстағы Трисина ди Селинунте және шығыстағы Маринелла ди Селинунте шағын елді мекендері арасында жатыр. Археологиялық қазбалар орнында көптеген зәулім ғибадатханалар сақталған, олардың ең ертесі б.з.д. 550 жылға дейін салынған, ал бесеуі акропольге орналасқан. 409 жылға дейінгі өркендеген кезеңінде қалада құлдарды есептемегенде 30 000-ға жуық тұрғын болған. Б.з.д. 250 жылы қиратылып, тасталып кеткен және ешқашан қайтадан қоныстандырылмаған.

Тарих

Селиннт Сицилиядағы грек колонияларының ең маңыздыларының бірі, аралдың оңтүстік-батыс жағалауында, сол аттас шағын өзеннің сағасында және Гипсас өзенінен (қазіргі Белиз) батысқа қарай 6,5 км жерде орналасқан. Тарихшы Фукидидтің айтуынша, Мегара Гиблея қаласынан келген колонистер, Памилус басшылығымен, Мегара Гиблея негізі қаланғаннан кейін шамамен 100 жыл өткен соң, Грекиядағы Мегара қаласының көмегімен осы жерге қоныстанды. Оның негізі қаланған күні нақты белгіленбеген, өйткені Фукидид оны тек Мегара Гиблеяның негізімен байланыстырады, ол өзі де дәл белгісіз. Бірақ шамамен б.з.д. 628 жылы деп есептеуге болады. Диодор оны 22 жыл бұрын, яғни б.з.д. 650 жылы, ал Иероним одан да ертерек, б.з.д. 654 жылы деп көрсетеді. Фукидидтің көрсеткен мерзімі, бұл ертерек мерзімге қарағанда, ықтималрақ болып көрінеді. Атауы сол жерде көптеп өскен жабайы сельдерейден (σέλινον) шыққан деп саналады. Сондықтан олар монеталарында сельдерей жапырағын символ ретінде пайдаланған. Селиннт – Сицилиядағы грек колонияларының ең батысы болғандықтан, олар тез арада Сицилияның батысындағы финикиялықтармен және аралдың батыс және солтүстік-батысындағы сицилиялықтармен байланысқа түсті. Бастапқыда финикиялықтар олармен қақтығысқан жоқ, бірақ б.з.д. 580 жылы Селинунт тұрғындары грек емес Элим халқының Сегеста қаласымен соғысқа қатысты, олардың аумақтары шектес болған. Кейін Липараны құрған Родос және Книдтен келген эмигранттар тобы Сегестаны қолдап, олардың жеңісіне көмектесті. Бірақ Сегеста мен Селинунт арасындағы даулар мен қақтығыстар жиі болған, және Диодордың Сегестаның Лилибаймен (қазіргі Марсала) б.з.д. 454 жылы соғысқандығы туралы айтуынан кейін, Селинунт тұрғындарының аты айтылған болуы мүмкін. Мазарус өзені, сол кезде Сегестамен шекараны құраған, Селинунттен батысқа қарай шамамен 25 км қашықтықта болды. Кейінірек Селинунт аумағы оның жағалауына дейін жеткені және қаланың сағасында бекініс пен сауда орталығы болғандығы белгілі. Басқа жағынан, Селинунт аумағы Халикус (қазіргі Платани) өзеніне дейін созылып, оның сағасында Миноа немесе кейін Хераклея деп аталған колония құрылды. Осыдан Селинунт үлкен билікке және өркендеуге жеткені көрінеді, бірақ оның тарихы туралы ақпарат өте аз сақталған. Сицилия қалаларының көпшілігі сияқты, ол олигархиядан тиранияға ауысты, және шамамен б.з.д. 510 жылы Пеифагорас есімді деспотқа бағынды, ол Дориейдің серігі Эврилеонның көмегімен құлатылды. Эврилеон өзі біраз уақыт қаламен басқарды, бірақ Селинунт тұрғындары оны тез құлатып, өлтірді. Селинунт тұрғындары Хамилкардың үлкен жорығы кезінде (б.з.д. 480 ж.) карфагендіктерді қолдады, тіпті карфагендік әскерге контингент жіберуге уәде берді, бірақ бұл Химера шайқасында Хамилкар жеңілгеннен кейін ғана орындалды. Селинунт тұрғылары б.з.д. 466 жылы Сиракуздықтарға Трасибулды қууға көмектесіп, Сицилияның басқа қалаларымен бірлесіп әрекет етті. Фукидид Селинунт туралы б.з.д. 416 жылы афиналық экспедициядан бұрын, құрлық және теңіз арқылы соғыс үшін үлкен ресурстарға ие болған, храмдарында көп байлық жинаған күшті және бай қала ретінде айтады. Диодор да карфагендіктердің басып кіруі кезінде оның ұзақ уақыт тыныштықта болғанын және көптеген халқы бар екенін көрсетеді. Селинунт қабырғалары шамамен 2 км² аумақты қоршап тұрды. Афиналықтар Сегестаны құтқару үшін бірден ешқандай шара қабыланбаған, және Сегеста маңында басқа да қақтығыстар тіркелмеген. Афиналық экспедиция алғаш рет Сицилияға келгенде (б.з.д. 415 ж.), Фукидид генерал Никиястың афиналықтарды бірден Селинунтке баруды және Селинунт тұрғындарын орташа талаптармен бас игізуге мәжбүр етуді ұсынғанын айтады, бірақ бұл кеңеске құлақ аспай, экспедиция Сиракузаға бағыт алды. Нәтижесінде Селинунт тұрғындары кейінгі операцияларда аз ғана рөл атқарды. Бірақ олар бірнеше рет Сиракуздықтарға әскер бергендігі айтылады, және Гилиппке көмек көрсету үшін жіберілген үлкен Пелопоннес күші б.з.д. 413 жылы көктемде Селинунтке қонды, оны дауыл Африка жағалауына айдап салды.

Карфагеннің қол астына түседі

Афина қару-жарағының жеңілісі Сегестандықтарды өздерінің қарсыластарының ырысымына қалдырды. Олар Селинунтқа бастапқы даудың себебі болған шекаралық ауданы тапсырды. Бірақ Селинунттықтар бұл үсынысқа қанағаттанбай, оларға қарсы жаулықтарын жалғастырды, соның салдарынан Сегестандықтар Карфагеннен жәрдем сұрады. Біраз ойланғаннан кейін Карфаген шағын күш жіберді, олардың көмегімен Сегестандықтар Селинунттықтарды шайқаста жеңді. Карфагендіктер келесі көктемде (б.з.д. 409) ең төменгі ежелгі есептерге сәйкес, 100 000 адамнан тұратын зор әскерді жіберді, оны Ганнибал Маго (Химерада қаза тапқан Гамилькардың немересі) басқарды. Әскер Лилибаумға қонды да, тікелей Селинунтке бет алды. Қала тұрғындары мұндай күшті күтпеген, сондықтан оған қарсы тұруға дайын болмады. Қаланың қабырғалары көп жерде қираған еді, ал Сиракуза, Акрагас (қазіргі Агридженто) және Гела уәделеген қарулы күштер дайын емес, уақтылы келмеді. Селинунттықтар өздері ғана карфагендіктермен соғысып, қабырғалар бұзылғаннан кейін де әр үйді қорғауға тырысты. Бірақ жаудың көптігінен қарсы тұру мүмкін болмады, он күндік қоршаудан кейін қала алынды, ал қорғаушылардың көп бөлігі өлтірілді. Көзге түскендері бойынша, Селинунт азаматтарының 16 000-ы қаза тапты, 5 000-ы тұтқынға алынды, ал 2 600-ы Эмпедион басшылығымен Акрагасқа қашып кетті. Кейіннен аман қалғандар мен қашқындардың көп бөлігін Сиракузалық Гермократ жинап, қала қабырғаларының ішінде орналастырды. Біраз уақыттан кейін Ганнибал қала қабырғаларын қиратты, бірақ аман қалған тұрғындарына оралып, Карфагеннің қарауындағы елді мекен ретінде қоныстануға рұқсат берді. Селинунт азаматтарының көп бөлігі бұл ұсынысты қабылдады, ол кейіннен Сиракуза тираны Дионисий мен Карфагендіктер арасында б.з.д. 405 жылы жасалған келісіммен бекітілді. Бірақ қала мен оның аумағы б.з.д. 383 жылы жасалған бейбіт келісім бойынша қайтадан Карфагендіктерге берілді. Дионисий оны өлімінен аз бұрын қайта басып алса да, ол көп ұзамай Карфагеннің бақылауына қайта оралды. Б.з.д. 383 жылы жасалған келісімде Сицилиядағы Карфаген үстемдігінің шығыс шекарасы ретінде белгіленген Халикус өзені, уақытша тоқтауларға қарамастан, шекара болып қала берді және б.з.д. 314 жылы Агатоклмен жасалған келісімде қайтадан шекара ретінде бекітілді. Бұл соңғы келісімде Селинунт, Гераклея және Гимера бұрынғыдай Карфагеннің бағыныштылары екендігі нақты айтылды. Алайда, б.з.д. 276 жылы Пиррдің Сицилияға жасаған жорығы кезінде Селинунттықтар Гераклеяны басып алғаннан кейін Пиррге ерікті түрде қосылды. Бірінші Пуникалық соғысқа дейін Селинунт қайтадан Карфагеннің бақылауында болды, ал оның аумағы римдіктер мен карфагендіктер арасындағы әскери операциялардың аренасы болды. Бірақ соғыс аяқталар алдында (шамамен б.з.д. 250 жылы), карфагендіктер кері шегіне бастағанда және қорғану үшін мүмкіндігінше аз жерді қалдырғанда, олар Селинунттің барлық тұрғындарын Лилибаумға көшіріп, қаланы қиратты. Ол қайтадан салынбаған сияқты. Плиний Ескі оның атын (Selinus oppidum) атап өтеді, оның уақытында әлі де қала ретінде болғандай, бірақ Страбон оны жойылған қалалармен анық ажыратады. Птолемей Селин өзенін атаса да, осы аттас қала туралы айтпайды. Thermae Selinuntiae (қазіргі Sciacca), бұл көне қаладан атын алған және римдіктер кезінде жиі қолданылған сияқты, Селинунттен 30 км қашықтықта орналасқан: олар күкіртті бұлақтар, әлі де медициналық қасиеттері үшін жоғары бағаланады және Сицилиядағы көптеген термальдық сулар сияқты Сан Калогероға арналған. Кейінірек олар Aquae Labodes немесе Larodes деп аталды, олар осы атпен Itineraries-те кездеседі.

Акрополь

Акрополь әктас массивінде орналасқан, оңтүстігінде теңізге құлайтын тік жар беті бар, ал солтүстік жағы 140 метрге дейін тарылады. Елді мекен үлкен трапеция пішіндес, солтүстікке қарай террасалармен (шамамен он бір метр биіктікте) кеңейтілген және үлкен тіреу қабырғасымен (сыртқы қабырғасы төртбұрышты тас блоктарынан, ал ішкі қабырғасы шикі тастан – емплектоннан) қоршалған қабырғамен (бірнеше рет қалпына келтіріліп, өзгертілген) қоршалған. Онда бес мұнара және төрт қақпа бар. Солтүстікке қарай акрополь б.з.д. IV ғасырдың басынан бастап қарсы қабырға және мұнаралармен нығайтылған. Акропольге кіреберісте XVI ғасылда Барбариялық қарақшыларды тоқтату үшін ежелгі мұнараның немесе маяқтың қалдықтарының үстіне салынған, «Поллюкс мұнарасы» деп аталатын мұнара орналасқан. Гипподамиялық қала жоспары б.з.д. IV ғасырға (яғни пуникалық билік кезеңіне) жатады және екі негізгі көшемен (9 метр енімен) төрт бөлікке бөлінеді, олар тік бұрышпен қиылысады (солтүстік-оңтүстік жолы 425 метр, ал шығыс-батыс жолы 338 метр). Әр 32 метр сайын оларды кішірек көшелер (5 метр енімен) кесіп өтеді. Акропольдің жотасында көптеген дориялық ғибадатханалардың қалдықтары сақталған. А ғибадатханасы Диоскурларға немесе Аполлонға арналған. Ғибадатхананың оң жағында эллинистік кезеңдегі шағын (8,4 x 4,6 метр) және нашар сақталған В ғибадатханасы орналасқан. Ол төрт бағанадан тұратын простиль портигінен тұрады, оған тоғыз сатылы баспалдақпен көтеріледі, содан кейін пронаос және наос. 1824 жылы полихромды штукатурдың анық іздері көрініп тұрды. Шамамен 250 ж.б.д., Селинунт толығымен тасталып кеткенге дейін салынған, ол 409 ж.б.д. қиратылғаннан кейін қаланың шағын қайта жаңғыруын көрсететін жалғыз діни құрылыс. Оның мақсаты әлі анық емес; бұрын ол Селинунт батпақтарының игілігін күткен Эмпедоклдың герооны деп есептелген, бірақ ғимараттың жасалу мерзіміне байланысты бұл теория енді қолдау таппайды. Бүгінде ол күшейтілген эллинистік пуникалық культ, мүмкін Димитерге немесе Асклепий Эшмунға арналған болуы мүмкін деп саналады. С ғибадатханасы осы аймақтағы ең көнесі, б.з.д. 550 ж. салынған. 1925 ж. солтүстік жағындағы он жеті бағананың он төрті және антаблементтің бір бөлігі қайта орнатылды. Оның перистілі (24 x 63,7 метр) 6 x 17 бағанадан (биіктігі 8,62 метр) тұрады. Кіреберіс сегіз сатылы баспалдақпен ашылады және екінші қатар бағаналары бар портиктен, содан кейін пронаостан тұрады. Одан кейін наос және адтон бір ұзын тар құрылымда (архаикалық ерекшелік) орналасқан. Оның жоспары шығыс төбедегі F ғибадатханасымен ұқсас. Көптеген элементтер кейінірек стандартқа айналған дориялық ғибадатхананың үлгісінен тәжірибелік ізденістер мен ерекшеліктерді көрсетеді: бағаналар төмен және массивті (кейбіреулері тіпті бір тастан жасалған), энтазис жоқ, флейталардың саны әртүрлі, бағанааралық кеңдік өзгереді, бұрыштық бағаналардың диаметрі басқаларынан үлкен және т.б. Ғибадатханадан қызыл, қоңыр және күлгін түсті полихромды терракота фрагменттері, алқабынан жасалған алып саз горгон басы, Персейдің горгонды өлтіруін бейнелейтін үш метопа, Гераклдың Серкоптармен күресі және Аполлонның квадригасының алдыңғы көрінісі табылған, олардың барлығы Палермо археологиялық мұражайында сақталуда. С ғибадатханасы мұрағат ретінде пайдаланылған болуы мүмкін, өйткені мұнда жүздеген мөрлер табылған, ал эпиграфикалық мәліметтерге сәйкес ол Аполлонға немесе Гераклға арналған. Британдық сәулетшілер Сэмюэл Ангел мен Уильям Харрис Сицилияға сапар барысында Селинунтта қазба жұмыстарын жүргізіп, Архаикалық ғибадатханадан мүсінмен безендірілген метопаларға тап болды. Жергілікті Бурбон шенеуніктері оларды тоқтатуға тырысқанымен, олар жұмыстарын жалғастырып, табылғандарын Англияға, Британ мұражайына экспорттауға тырысты. Лорд Элгиннің Афинадағы әрекеттерінің нәтижесінде Ангел мен Харристің жүк тасымалдары Бурбон билігінің күшімен Палермоға ауыстырылды және қазір Палермо археологиялық мұражайында сақталуда. С ғибадатханасының шығысында 20,4 метр ұзындығы және 8 метр ені бар тікбұрышты бас құрбандық тасы орналасқан, оның іргетастары мен кейбір сатылары сақталған. Содан кейін эллинистік агораның аумағы орналасқан. Біраз ары қарай үйлердің қалдықтары бар, ал терраса акропольді қолдап тұрған қабырғаның бір бөлігіне қарап тұратын дориялық портикпен (57 метр ұзындығы және 2,8 метр тереңдігі) шектеледі. Келесі – 540 ж.б.д. салынған D ғибадатханасы. Батыс жағы тікелей солтүстік-оңтүстік көшесіне қарап тұрады. Перистилі 24 метр x 56 метр, 6 x 13 бағанадан тұрады (әрқайсысының биіктігі 7,51 метр). Кіреберіс пронаос ин антис және созылған наостан тұрады, содан кейін адтон. Ол С ғибадатханасынан гөрі стандартталған (бағаналар сәл еңкейген, жіңірек және энтазис бар, портик пронаос ин антиспен сүйенген), бірақ бағанааралық кеңдіктің және бағаналардың диаметрінің, сондай-ақ бағанадағы флейталардың санының әртүрлілігі сияқты кейбір архаикалық ерекшеліктерін сақтайды. С ғибадатханасы сияқты, перистільдің және наостың төсенішінде мақсаты белгісіз көптеген дөңгелек және шаршы ойықтар бар. D ғибадатханасы эпиграфикалық мәліметтерге сәйкес Афинаға арналған. Үлкен сыртқы құрбандық тасы ғибадатхананың осіне перпендикуляр емес, оңтүстік-батыс бұрышының жанында орналасқан, бұл осы жерде бұрын басқа ось бойынша салынған ескі ғибадатхана болғанын көрсетеді. D ғибадатханасының шығысында кішкентай құрбандық тасы, архаикалық құдайының негізінің алдында орналасқан: Y ғибадатханасы, сонымен қатар «Шағын метопалар ғибадатханасы» деп те аталады. Қайта табылган метопалардың биіктігі 84 сантиметр, олар б.з.д. 570 ж. салынған. Олар профильде отырған Сфинксті, Дельфи триадасын (Лето, Аполлон, Артемида) тік алдыңғы көріністе және Европаның ұрлануын бейнелейді. Тағы екі метопа б.з.д. 560 ж. шамасында салынған және Гермократтың қабырғасын салу кезінде қайта пайдаланылған. Олар Димитер мен Коренің (немесе Гелиос пен Селенаның? Аполлонның?) квадригасын және үш әйелдің астық масақтарын ұстаған Элевсин рәсімін көрсетеді (Димитер, Кора және Геката? Тағдыр аналары?). Олар Антонино Салинас аймақтық археологиялық мұражайында сақталуда. С және D ғибадатханаларының арасында V ғасырдың біздің заманымызда салынған Византиялық ауылдың қиратылған қалдықтары орналасқан, олар қайта пайдаланылған тастардан салынған. Кейбір үйлердің С ғибадатханасының бағаналарының құлауынан қирағаны, Селинунт ғибадатханаларының құлауына орта ғасырларда болған жер сілкінісі себеп болғанын көрсетеді. Солтүстікке қарай акрополь қаланың екі бөлігін қамтиды (біреуі негізгі солтүстік-оңтүстік көшесінің батысында, екіншісі шығысында), 409 ж.б.д. Гермократпен қайта салынған. Үйлер қарапайым, қайта пайдаланылған материалдардан салынған. Олардың кейбіреулерінде кесілген кресттер бар, бұл олардың кейін христиан ғимараттары ретінде пайдаланылғанын немесе христиандармен мекенделгенін көрсетеді. Одан әрі солтүстікке қарай, негізгі тұру аймағынан бұрын акропольді қорғау үшін салынған мықты бекіністер орналасқан. Олар көптеген күмбезді өткелдері бар ұзын галереямен (бастапқыда жабық) қатар орналасқан, содан кейін батыс, солтүстік және шығыс жағында үш жартылай дөңгелек мұнаралары бар терең қорғаныс ор қазылған. Солтүстік мұнарасының сыртында (негізінде қару-жарақ сақталған) шығыс-батыс орға қабылдаулар бар. Бекіністердің аз бөлігі ғана ескі қалаға жатады – олардың көп бөлігі Гермократтың қайта құрылысынан және IV және III ғасырларда жасалған кезекті жөндеулерден тұрады. Сәулеттік элементтердің қайта пайдаланылуы 409 ж.б.д. кейбір ғибадатханалардың тағы да тасталып кеткенін көрсетеді.

Мануза төбесі

Қаланың негізгі тұрғын бөлігі Мануцца төбесінде орналасқан, қазіргі заманғы жол аймақтың шекарасын үлкен трапеция нысанында көрсетеді. Бүкіл аудан Гипподамия жоспары бойынша (әуе суреті арқылы қалпына келтірілген), акропольге қарағанда сәл басқа бағытта, 190 x 32 метрлік созылған insulae-лермен жоспарланған, олар бастапқыда қорғаныс қабырғасымен қоршалған. Аймақта жүйелі қазба жұмыстары жүргізілмеген, бірақ жасалған сынама қазбалар Селин қаласының негізі қаланғаннан бастап (б.з.д. VII ғасыр) осы ауданда адамдар тұрғанын растады, демек, бұл қаланың кейінірек кеңеюі емес. Селин б.з.д. 409 жылы қиратылғаннан кейін, қаланың бұл бөлігі қайтадан қоныстандырылмады. Гермократпен қайтарылған босқындар тек қорғануға ыңғайлырақ болған акропольге орналастырылды. 1985 жылы төбеде туфтан жасалған құрылыс табылды, бұл б.з.д. V ғасырға жататын қоғамдық ғимарат болған болуы мүмкін. Б.з.д. VI ғасырға жататын Агора қаланың орталығында орналасқан, айналасында қоғамдық ғимараттар мен тұрғын үйлер салынған. Алдыңғы қазба жұмыстары агорада тек бір археологиялық ескерткішті көрсетті: ортасында бос қабір, бәлкім, қаланың негізін қалаушысының қабірі.

Малофоростың ғибадатханасы орналасқан Гаггера төбесі

Акропольден Модионе өзені арқылы батыс төбеге қарай жол салынған. Гаггера төбесінде 1874 және 1915 жылдар аралығында қазба жұмыстары жүргізілген, құнарлылық құдайы Деметр Малофоросқа арналған ежелгі Селинунт ғибадатханасының қалдықтары бар. Әртүрлі сақталу деңгейіндегі кешен б.з.д. VI ғасырда төбе беткейінде салынған және Маникалунга некрополіне барар жерлеу процессиялары үшін бекет қызметін атқарған болуы мүмкін. Бастапқыда бұл жерде ешқандай құрылыс болмаған және ғибадат ету үшін ашық алаң болған. Кейіннен ғибадатхана мен оны қоршаған биік қабырға (темен) салынғаннан кейін ол киелі орынға айналды. Бұл киелі орын тікбұрышты қоршаудан (60 x 50 метр) тұрады, оған шығыс жағынан тікбұрышты пропилея антисі арқылы (б.з.д. V ғасырда салынған) кіруге болады, алдынан қысқа баспалдақ пен дөңгелек құрылыс орналасқан. Қоршаудың сыртында пропилеялар ұзын портикпен (стоа) жалғасқан, онда зыяратшыларға арналған орындықтар бар, олар түрлі құрбандықтар мен сыйлықтар түрінде өздерінің іздерін қалдырған. Қоршаудың ішінде ортасында құрбандықтардың сүйектері мен басқа да бөліктерінен жасалған күлдің үстінде үлкен құрбандық тасы (16,3 метр ұзындығы x 3,15 метр ені) орналасқан. Ол оңтүстік-батысқа қарай кеңейтілген, ал солтүстік-батыс жағында ерте архаикалық құрбандық тасының қалдықтары көрінеді және құрбандық тасының ғибадатхана жағында шаршы шұңқыр бар. Солтүстіктен бүкіл аймақты кесіп өтетін және жақын маңдағы бұлақтан киелі орынға су жеткізетін арна тасқа қашалған. Арнадан кейін Деметр ғибадатханасы (20,4 x 9,52 метр) мегарон түрінде орналасқан, оның крепидомасы немесе бағаналары жоқ, бірақ алдында нишасы бар пронаос, наос және адйтонмен жабдықталған. Пронаостың солтүстік жағына тіктөртбұрышты қосалқы бөлме жапсырылған. Мегаронның ертерек кезеңі тек іргетастың деңгейінде ғана анықталады. Ғибадатхананың оңтүстігінде шаршы және тіктөртбұрышты құрылыстар орналасқан, олардың мақсаты белгісіз. Ғибадатхананың солтүстігінде, ішкі және сыртқы жағына ашылатын екі бөлмесі бар кейінгі кезеңдегі тағы бір құрылыс, қоршауға екінші кіреберіс болып табылады. Қоршаудың оңтүстік қабырғасы төбе беткейінің шөгуіне қарсы тұру үшін мерзімді түрде нығайтылған. Пропилеялардың оңтүстігінде, қоршаудың қабырғасына бекітілген, Геккатка арналған тағы бір қоршау орналасқан. Бұл алаңқай пішіндес, киелі үй шығыс бұрышында, кіреберісінің жанында, ал оңтүстік бұрышында кішкентай алаңқай бар. Солтүстікке қарай он бес метр жерде Зевс Меилихиосқа (бал тәтті Зевс) және Пасикратияға (Персефона) арналған тағы бір шаршы қоршау (17 x 17 метр) орналасқан, оның көп бөлігі сақталған, бірақ б.з.д. IV ғасырдың соңында салынған әртүрлі құрылыстарды түсіну оңай емес. Ол екі жағынан бағаналардың әртүрлі түрлерімен қоршалған қоршау қабырғасынан (еллиндік портиктің бөлігі), қоршаудың артқы жағында монолитті дориялық бағаналары бар кішкентай простильді ғибадатханадан (5,22 x 3,02 м), бірақ иондық антаблементтен және қоршаудың ортасында тағы екеуінен тұрады. Сыртта, батыс жағында, іздеушілер көптеген кішкентай стелаларды бағыштады, олардың үстінде екі беті (бір еркек және бір әйел) бейнеленген құдайлық жұптың суреттері ойып салынған. Олармен бірге күл мен құрбандықтардың қалдықтары табылды, бұл жергілікті құдайларға грек табынуы мен пуникалық діннің арасындағы байланыстың дәлелі. Малофоростың киелі үйінен (барлығы Палермодағы мұражайда сақталады) өте көп заттар табылды: мифологиялық көріністерді бейнелейтін мүсіндер, б.з.д. VII-V ғасырлардағы терракотадан жасалған 12000-ға жуық сыйлық фигуралары; Деметра мен, мүмкін, Танитті бейнелейтін үлкен бюст пішіндес түтетушілер, коринф керамикасының көп мөлшері (соңғы протокоринф және ерте коринф), қоршаудың кіреберісінде табылған Персефонаны Аид зорлағанын бейнелейтін бас рельеф. Христиандық қалдықтар, әсіресе ХХ монограммасы бар шамдар, біздің заманымыздың үшінші және бесінші ғасырлары аралығында киелі орын аумағында христиандық діни қауымның болғанын дәлелдейді. Гаггера төбесінің биіктігінде Малофоростың киелі үйіне су жеткізетін бұлақ орналасқан. Оның ағысынан елу метр жерде бір кездері ғибадатхана деп саналған ғимарат (осылай аталған Temple M), ол шын мәнінде монументалды фонтан. Ол тікбұрышты пішінде (26,8 метр ұзындығы x 10,85 метр ені x 8 метр биіктігі), шаршы блоктардан салынған және цистерна, бағаналы портикпен қорғалған жабық бассейн және оның алдында төрт баспалдақтан тұратын кіреберіс бар. Ғимарат дориялық стильде және негізінен онда табылған архитектуралық терракотамен VI ғасырдың ортасына жатады. Амазономахиямен метопалардың сынықтары жақын жерде табылғанмен, олар бұл ғимаратқа жатпайды, оның метопалары кішкентай және тегіс болған. Малофоростың киелі үйінен бірнеше жүз метр солтүстік-шығысқа қарай жақында қазба жұмыстары жүргізілген тағы бір мегарон табылды.

Некрополис

Селиннің айналасында некрополь ретінде пайдаланылған кейбір аумақтарды анықтауға болады. Буффа (б.з.д. VII ғасырдың соңы – VI ғасыры): Шығыс төбесінен солтүстікке қарай. Бұл жерде үшбұрышты (25 x 18 x 32 метр) жер қазу, тоқпақтар және жануарлардың қалдықтары (вероятно, құрбандықтардан) бар. Селинунт тұрғындары көршілес өзенге жақын орналасқан батпақты жерлердің салдарынан індетке ұшыраған, бірақ бұл ахуалды Эмпедокл ұсынған дренаж жұмыстары арқылы емделген деп есептеді. Кейбір монеталарда Селин өзен құдайы бейнеленген, ол қаланың денсаулығын нығайтуға септігін тигізді. Лондондық гигиена және тропикалық медицина мектебінің мөрі 466 жылғы Селин монетасының негізінде жасалған. Оның дизайнын мүсінші және медаль иегері Аллан Гэрднер Уон FRBS RMS (1882–1962) жасаған. Онда грек құдайлары – пайғамбарлық, музыка және медицина құдайы Аполлон және оның қарындасы Артемида, аң аулау және тазалық құдайы, сондай-ақ жүкті әйелдерге көмектесуші – атқа жегілген көлікте бейнеленген. Артемида көлікті жүргізіп жатса, оның ағасы, ұлы садақшы Аполлон жебелерін атып жатыр. Мектептің тропикалық салалардағы қызметін көрсету үшін, сонымен қатар Аполлон мен Артемидамен байланысын нығайту үшін жемісті құрма ағашы қосылды: олардың анасы Лето Делос аралында оларды дүниеге келтіргенде, керемет түрде құрма ағашы өсіп, босану кезінде оған көлеңке берді. Аполлонның ұлы Асклепий ежелгі грек медицинасының құдайы болды және көбінесе жыланмен оралған таяқ ұстаған күйде бейнеленді. Бұл емдеу культында жыландар науқастың зақымдалған жерін жалау үшін қолданылды. Асклепийдің қыздары Гигея (денсаулық құдайы) және Панацея (барлық ауруды емдейтін) болды. Асклепийдің таяғы, оның айналасына жылан оралған (медициналық мамандықтардың символы ретінде танылған), мектептің медициналық қызығушылықтарын көрсету үшін мөрдің негізіне орналастырылды. Мөр 1990 жылы Рассел Сеуэлл Дизайн Ассошиэйтс компаниясымен қайта жобаланды және бүгінгі күні мектеп логотипінің құрамында сақталған.

Селиннен табылған өнер және басқа да табылған заттар

Селиннің Ұлы үстелі 1871 жылы G ғибадатханасының адитонында табылды. Онда Селиндегі діни культтердің тізімі жазылған, сондықтан Селиннің әртүрлі ғибадатханаларындағы культтерді анықтауға жасалған барлық әрекеттердің негізі болып табылады. Онда былай делінген: «Селинунттықтар Зевс, Фобос, Геракл, Аполлон, Посейдон, Тиндар, Афина, Деметра, Пасикратейя және басқа да құдайлардың арқасында жеңіске жетті, бірақ ең бастысы – |eus құдайының арқасында. Бейбітшілік орнағаннан кейін, құдайлардың аттары жазылған алтыннан жасалған жұмыс жасалып, Зевс ең жоғары орналастырылып, Аполлон ғибадатханасына қойылуға бұйрық берілді, және оған он алты талант алтын жұмсалуға шешім қабылданды». Селинде табылған бейнелеу өнері өте маңызды, және оның көп бөлігі Антонио Салинас аймақтық археологиялық мұражайында сақталады. Селиннің ерекше архаикалық өнер стилінің ең жақсы мысалдары – метопалар (олардың көпшілігі жоғарыда олардың ғибадатханаларымен байланысты талқыланды). Селиннің эфебі – б.з.б. 470 жылға жататын, қатаң стильде құйылған, су құйып тұрған жас жігітті бейнелейтін қоладан жасалған мүсін. Сиракузаның қошқарынан басқа, ол Грек Сицилиясынан сақталған жалғыз ірі қола жұмысы болып табылады. Ол Кастельветранода сақталады. Бұл жайт Селинунтеге жақын Понте-Галера ауданында, Селинунттықтардың біріндегі некрополінің жанында кездейсоқ орын алды. Оны 1882 жылы екі жас бала жер қазып, Селинунтедегі бай қабірлерден сату үшін алтын заттар табуды үміттене отырып, кездейсоқ тапты. Ол, әдетте, саркофагқа салынып, қауіпті кезеңдерде жасырылған, өйткені ол жерлеу жиынына кірмеген. Пунилік шабуылдар аяқталғаннан кейін иелері оны қайта алып шығарған жоқ, сондықтан ол карфагендіктердің қолынан құтылды. Некропольдерден Proto Corinthian, Corinthian, Rhodian және Attic қара фигуралы вазалардың көп саны табылды, бірақ Селин жақсы керамика өндірмегендіктен, жергілікті керамиканың ерекшелігі жоқ. Малофоростың қасиетті орнынан ең құнды заттар табылды, мысалы, терракотадан жасалған мүсіндер, керамика, құрбандық тұғындары, Персефонаны Аидтың зорлағанын бейнелейтін бас рельефі және христиандық шамдар жоғарыда талқыланды. Бұл заттар Палермо археологиялық мұражайында сақталады, және олардың кейбіреулері көрмеге қойылған.