Кіріспе

Тика – Кенияның Киамбу округінде орналасқан өнеркәсіптік қала және сауда орталығы. Ол Найробидің солтүстік-шығысында, Тика және Чания өзендерінің қосылатын жеріне жақын, A2 тас жолында жатыр. Тика қаласы әкімшілік тұрғыдан Киамбу округіне қарасты болғанымен, Бендор иелігі, Мапоромоко, Тика Гринс, Тика Алтын Мұнар, Бахати Ридж және Тика Спорт клубы сияқты тұрғын аудандарды қамтитын Үлкен Тика аймағы Муранга округінің құрамында. Тиканың халқы 2019 жылғы ұлттық санақ бойынша 279 429 адамды құрайды және бүкіл Үлкен Найроби аймағы сияқты қарқынды өсіп келеді. Оның теңіз деңгейінен биіктігі шамамен…

Тикада Атхи өзеніндегі Чания сарқылысы мен Он Төрт сарқылысы, сондай-ақ Тика сарқылысы орналасқан. Оңтүстік-шығысқа қарай Ол Доньо Сабук ұлттық паркі жатыр. Қалада шектеулі жолаушылар қызметі бар теміржол станциясы бар, себебі тек жүк пойыздары ғана қатынайды, алайда ұсынылып отырған жеңіл теміржол жүйесін Тикаға дейін ұзарту жоспарланған. Қала 1994 жылы құрылған Тика округінің Руиру, Гатунду, Гатанга, Тика-Шығыс және Тика-Батыс округтеріне бөлінуінен кейін Тика-Батыс округінің орталығы болды. Бұл 2009 жылы сол кездегі президент Мвай Кибаки тағайындаған Орталық провинцияның Оңтүстік Орталық аймақтық комиссарының (провинция комиссарының орынбасары) орналасқан жері болды, ол Киамбу, Тика және Муранга округтеріне жауапты болды. Алайда, Кенияның жаңа Конституциясы бойынша, 1992 жылға дейін болған 47 округ ғана жартылай тәуелсіз округтер ретінде танылады. Сондықтан Тика қаласы Киамбу округіне, ал Тиканың кейбір тұрғын аудандары Муранга округіне қарасты. Киамбу қаласы округ орталығы болғанымен, Тика қаласы Киамбу округіндегі ең ірі экономикаға ие.

Эльспет Хакслидің "Тиканың Жалын ағаштары (Африкалық балалық шақтың естеліктері)" атты кітабы, кейіннен Эустон Фильмз Темез Телевизиясы үшін бейімдеді. Ол Эдвард дәуірінде "Ақ Таулы аймақта" тұрған ағылшын және шотланд қоныс салушыларының өмірін суреттейді.

Тарих

Тика атауының шығу тегі туралы екі түсінік бар. Бірінің айтуынша, бұл сөз кикую тіліндегі Гутика сөзінен шыққан, яғни "жерлеу" деген мағынаны білдіреді. Қатты құрғақшылық кезінде масаи халқы ірі қара малын сумен қамтамасыз ету үшін әдеттегі жерлерінен шығып, су іздеген. Кикуйу жерінен Тика және Чания екі өзен ағып өтеді, олар кикуйу шаруаларына күнкөріс көзі болып табылады. Екі тайпа да өмір үшін күресіп, қанды шайқаста көптеген жауынгерлер қаза тапты. Көк пост қонақ үйіне жақын орналасқан төбешік, шайқаста қаза тапқан жауынгерлердің жерленген жері деп есептеледі. Тика сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғысына қатысқан жауынгерлерді жерлеу орны ретінде де пайдаланылған. Екінші теория бойынша, бұл атау масаи тіліндегі Сика сөзінен шыққан, яғни "бір нәрсені жиекке сүртіп алу" дегенді білдіреді. Бұған қоса, бұл аймақта акамба тайпасы да қоныстанған, сондықтан ол үш қауымның шекаралық аймағы болған. 19 ғасырдың соңында еуропалықтар мен азиялықтар Тикаға қоныстанды, мектептер, шаруашылықтар, денсаулық сақтау және кәсіпорындар құрды. Тика қаласының негізі қаланғанын еске алу үшін 1900 жылдардың басында британдықтар қаланың орталық бөлігінде бағана пішіндес ескерткіш орнатты. 1924 жылы қалаға мемлекеттік газет арқылы мәртебе берілді. 1963 жылы Кения тәуелсіздік алған кезде Тика муниципалитет деңгейіне көтерілді, ал 1968 жылы алғашқы қала әкімі сайланды. Қаланың тарихи орындарының бірі – Мугумо бақтары, ол ежелгі аңыз бойынша Мгуго ва Кибиро атты көрегеннің пайғамбарлық жасаған алып инжір ағашының құрметіне аталған. Оған сенушілер оның барлық болжамдары орындалғанын айтады. Аңыз бойынша, ағаштың құлауы Кениядағы британдық үкіметтің құлауын білдіреді. Британ үкіметі ағаш құлап кетпеуі үшін оны нығайтқан, бірақ ол екіге бөлініп, 1963 жылы екі кезеңде құлады. Бұл жердің бірінші президент, Мзе Джомо Кениаттаға тиесілі болғаны айтылады.

Медиа станциялары

Тика қаласында радио және телеарналар сияқты бірнеше медиа ұйымдары бар. Сонымен қатар, бірнеше баспа медиасы да кездеседі.

Бидко мұнай өңдеу зауыттары

Bidco Oil Refineries компаниясының штаб-пәтері Тика қаласында орналасқан. Бұл компания Шығыс Африкада 30-дан астам бренді бар жеуге жарамды май, сабын және жуғыш заттар, маргарин және нан пісіру ұнтағын сатудағы көшбасшы. Көптеген брендтер өз салаларында басым нарық үлесіне ие. Олардың танымал брендтеріне (жеуге жарамды майлар) Elianto, Sun Gold, Soya Gold, Olive Gold және Golden Fry; майлар бөлімінде Kimbo, Cowboy және Chipsy; кір жуу сегментінде Power Boy Pro Active сұйық және ұнтақ жуғыш заттар, Gental, Star Series сабындары; жеке күтім сегментінде Pure n Natural Woman және Man; маргариндер – Gold Band және Biddy's, ал Mariandazi нан пісіру ұнтағы жатады. Тикадағы зауыт 2000-нан астам адамды жұмыспен қамтиды.

Del-Monte ананасы

Del Monte – әлемдегі ең ірі жаңа және жаңадан кесілген жеміс-жидек пен көкөністерді өндіруші, сатушы және таратушы компаниялардың бірі, сондай-ақ Еуропа, Таяу Шығыс және Африка аймақтарында дайын жеміс-жидек пен көкөністер, шырындар, сусындар, жеңіл тамақтар мен десерттерді өндіруші және таратушысы болып табылады.

География

Қала орталық жоталарға көтерілуге дейін кең жазықта орналасқан. Батыс және солтүстік шеттерінде Ханья және Тика өзендері бойында шағын аңғарлар бар, олар сарқырамалармен толы және Тиканың солтүстік-батыс шетінде бірігеді. Тика қаласы Кенияның әсем әрі таңғажайып Он Төрт Сарқырамасына да мекенжай болып табылады, ол Найробиден солтүстік-шығысқа қарай 65 шақырым (40 миль) жерде, Тика-Гарисса тас жолынан ауытқуда орналасқан. Он Төрт Сарқырама атақты Атхи өзенінің кең бөлігіндегі 14 жеке сарқырамадан тұрады.

Климат

Тикада жылдың көп бөлігінде күнді климат және жылдық орташа температурасы 19,8 °C құрайтын субтропикалық тау климаты (Köppen: Cwb) басым. Наурыз және сәуір айларындағы ең ыстық кезең ұзақ жаңбырға алып келеді, ал шілде айы ең суық ай болып табылады. "Ұзақ жаңбыр" маусымы наурыз/сәуірден мамыр/маусымға дейін созылады. "Қысқа жаңбыр" маусымы қазаннан қараша/желтоқсанға дейін жалғасады.

Жергілікті билік

2010 жылғы Конституцияға дейін жергілікті басқару құрамында он үш мүшеден тұратын муниципалдық кеңес болған, оған үкіметтік функциялар тағайындалған комитеттерге жүктелген. Қала әкімі сайланған немесе ұсынылған кеңесшілердің арасынан бір жылдық мерзімге таңдалып алынған. Бірақ, жаңа Конституциямен муниципалитет таратылды. Қала қазір Киамбу округінің басқаруында. 2008 жылы қала Диксон, Иллинойс штатымен жаңа экономикалық, мәдени және әлеуметтік мүмкіндіктерді дамыту мақсатында бауырлас қалалар туралы келісімге қол қойды.