Кіріспе

Сан-Себастьян (порт. São Sebastião) – Бразилияның оңтүстік-шығыс жағалауында, Сан-Паулу штатында орналасқан муниципалитет. 2020 жылы халық саны 90 328 адамды құрады, тығыздығы 185 адам/км² және ауданы 403 км². Көктем тропигі солтүстікке қарай 25 км қашықтықта жатыр. Муниципалитет 1636 жылдан бері бар және Санто-Амароның бұрынғы мұрагерлік капитандығының бір бөлігі болған. Ілхабела архипелагының муниципалитеті қаланың шығыс жағалауында орналасқан; архипелагтың ең ірі аралы да Сан-Себастьян деп аталады. Қала мен аралдың арасында 30 километрлік ұзындығы және айнымалы ені бар (ең қысқа жері 2 км) Сан-Себастьян каналы орналасқан. Каналда Petrobrás компаниясының еншілес кәсіпорны – Transpetro компаниясына тиесілі мұнай терминалы бар. Қала өз жағажайларымен әйгілі, бұл оны, әсіресе Сан-Паулу штатынан келгендер үшін танымал туристік орынға айналдырады. Бертиогамен шекараға жақын жерде FUNAI басқаратын шағын гуарани ауылы бар.

Тарих

Португалдықтар алғаш келгенге дейін солтүстікте тупинамбалар, ал оңтүстікте тупиникиндер тұрған. Екі тайпаны да қала орталығынан оңтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан Бойчуканга тау жотасы (Serra de Boiçucanga) бөліп тұрды. Екі тайпа да бір-бірін ұнатпады. Француздар Бразилияға Гуанабара шығанағы арқылы келгенде және португалдармен қақтығысқа түскенде, тупиникиндер португалдармен, ал тупинамбалар француздармен бірікті. Бұл шайқасты Ханс Штаден өз көзімен көрді және баяндады. Муниципалитетке 1502 жылғы 20 қаңтарда қала мен Ильябела арасындағы арна арқылы өтіп кеткен Америку Веспучи экспедициясының құрметіне Сент-Себастьян деген ат қойылды. Бразилия тұқымдық капитанияларға бөлінгеннен кейін, алғашқы португалдықтар Диого де Унате, Диого Диас, Жоао де Абреу, Гонсало Педросо және Франсиско де Эскобар Ортис болды. Сан-Себастьян Санто-Амаро капитаниясының құрамына кірді. Аймақ алғашқыда ауыл шаруашылығы және балық аулау ауылы ретінде дамыды. Ауыл шаруашылығының арқасында ауыл маңызды қант құмысы өндірушісіне айналды, кейіннен 1636 жылғы 16 наурызда ауылдың мәртебесіне ие болуына көмектесті. Бұл мәртебеге ие болу үшін ауыл Сент-Себастьян құрметіне шіркеу салмауы керек болды. Осыдан кейін бірнеше жыл өткен соң, Сан-Себастьянның солтүстігінде Сан-Франсиску-да-Прая (Сан-Франциск жағажайы) деген тағы бір ауыл пайда болды. 1840 жылы ауыл тәуелсіздікке қадам жасады: олар оны фрегезияға айналдыруды сұрады. Өтініш сол жылы қабылданды, бірақ 1859 жылы фрегезия таратылып, Сан-Себастьянға қайта қосылды. Қала экономикасы қант қамысы, кофе, темекі және балық аулау өндірісіне негізделді. Жергілікті порт 17-18 ғасырларда Минас-Жерайс штатынан алтын тиеу үшін кеңінен қолданылды. Оны қарақшылар мен контрабандистер де пайдаланды. 1888 жылы құлдық жойылғанда және Сан-Паулу мен үлкен Сантос портын байланыстыратын теміржол ашылғанда, қала экономикасы дағдарысқа ұшырап, халық саны азайды. Осы сәттен бастап қала өзін-өзі қамтамасыз ету үшін ауыл шаруашылығына және қолөнер балық аулауға (Pesca Artesanal) көшті. Бұл балық аулаудан бастап тұтынуға дейін толығымен қолмен жасалатын балық аулау түрі (яғни, ешқандай машина қолданылмайды және онымен айналысатын адамдардың көпшілігі өмір сүру үшін осымен айналысады). 1960 жылға дейін көп өзгерген жоқ. Алайда, сол онжылдықта Петробрас жаңа қызметкерлер мен инвестицияларды тартқан мұнай терминалын салды. Қала халқының саны кеңірек және жылдам өсті. Қала орталығы дамып келе жатқанда, Бразилияның басқа аймақтарынан көшіп келген жұмысшылар Сера-ду-Мардың жанында үйлерін салып, Тополандия ауылын құрды, онда қазір төменгі таптағы отбасылар тұрады. Сан-Себастьян 1980 жылдардың соңында Рио-Сантос тас жолы (Сантостан Рио-де-Жанейроға жалғастыратын BR 101 бөлігі) аяқталғаннан кейін туристік орынға айналды. Жерлердің көпшілігі демалыс және мереке күндерін жағалауда өткізу үшін үй иеленгісі келген ауылдық немесе паулистана отбасыларына сатылды. Кейсарлардың көпшілігі (балық аулаумен айналысатын адамдар) туризммен айналыса бастады, бірақ олардың бір бөлігі әлі де балық аулаудан табыс табады. Осы уақытқа дейін туризм қала экономикасында маңызды рөл атқарады. Алайда, қала өскен сайын, әрбір ғимаратқа тиісті су және кәріз құбырлары салынбады, бұл қаланың кейбір бөліктерінде қалалық инфрақұрылымның жетіспеуіне әкелді. 2010 жылдың қараша айында қаланың ағынды суының 50% - ден азы дұрыс тазартылды. Алайда, Сан-Паулу штатының үкіметінің "Онда Лимпа" (Таза толқын) жобасынан кейін, 2012 жылдың қаңтарында кәріз құбырларына қосылған үйлердің үлесі 94% - ға жетті. Сонымен қатар, заңсыз тұрғын үйлер үлкен проблемаға айналды, өйткені Мата Атлантика аймақтарында көбірек үйлер салынып жатыр, олар сақтау шектеулеріне жатады және құмды көшкінге ұшырау қаупі жоғары. "Мұздатылған" аймақтарда, яғни жаңа үйлер салуға рұқсат етілмейтін жерлерде 11,045 үй салынған. 2012 жылдың наурыз айында Сан-Себастьян қаласының вице-мэрі Вагнер Тейшейра (PV) қала жағажайындағы Пареда аралының жанында Алқатрезес архипелагында заңсыз балық аулап жүрген кезде ұсталды. Ол жеке қайығында бес адаммен бірге болды және қозғалтқышының отыны бітіп кеткенше тоқтамады, тіпті жағалау күзеті сиренамен оның артынан қуғанда да. Порттағы жұмысшылардың саны қазіргі 450-ден 4500-ге дейін өсуі күтілуде, олардың 2/3-і жергілікті тұрғындарды жұмысқа алуы керек. Таулы жердің көп бөлігі мен аралдар Атлант орманды алқаппен жабылған. Муниципалитет екі ауданнан тұрады: Сан-Себастьян ауданы (Distrito de São Sebastião) және Марезиас ауданы (Distrito de Maresias).

Аралдар мен аралшалар

Қаланың жағалауы бойында көптеген аралдар мен кішкентай аралшалар орналасқан, олардың бәрі ежелгі жанартау қызметінің нәтижесінде пайда болған. Ең ірісі және ең танымал аралы – Ильха-де-Сан-Себастьян (Сан-Себастьян аралы), ол Ильхабела қауымдастығының құрамына кіреді.

Токи-Токи аралдары

Солтүстіктен оңтүстікке қарай қарағанда, Токе Токе Гранде аралы Ілхабеладан кейін орналасқан және осы аттас жағажайдың алдында жатыр. Онда жағажай да, адамдар да жоқ, бірақ ол су астында жүзуге (дайвингке) танымал. Жақын орналасқан Токе Токе Пекено аралы кішкентай, ал Сантьяго жағажайынан қарағанда теңіз тасбақасына ұқсайды.

Гатос аралы

Ilha dos Gatos (Мысық аралы, Понта-да-Балеядан (Қытық мүйіс) 1,8 км қашықтықта орналасқан, Камбури және Балея жағажайлары арасындағы төбеде жатыр). Бұл арал жалпы қолданысқа ашық. Дәстүр бойынша, бұл арал бір кезде Рокфеллер отбасының мүшесіне тиесілі болған, ал оның жоталарындағы қираған ғимараттар Рокфеллердің өзі салғысы келген сарайдың қалдықтары екені айтылады, бірақ Бразилия үкіметі оған рұқсат бермеген. Бұл арал еркін суға түсуге (фридайвинг) өте қолайлы. Мысық аралын қоршаған суларда көптеген балықтар бар, сондай-ақ қыс айларында киттер де жиі келіп жүзеді. Cycloramphus faustoi және Ololygon alcatraz деген екі түрлі бақа, сондай-ақ Bothrops alcatraz түріндегі уытты жылан тек Алькатраз аралында ғана кездеседі.

Айлас ретінде

Атына қарамастан (аралдар дегенді білдіреді), Ас-Ильхас шындығында бір ғана аралдан құралған. Ол басқа аралдардан өзгешелігімен көзге түседі, себебі оған жақын орналасқан Barra do Saí және Juqueí жағажайларынан (шамамен 2,4 км қашықтықта) туристер жиі келіп демалатын жағажай бар.

Кувес аралы

Ilha das Couves (Кабаж аралы, жағалаудан 2,4 км (1,5 миль) және Ас Ильхастан оңтүстікке қарай 600 м (1920 фут) қашықтықта орналасқан) Бара-ду-Сахиден балықшылар кооперативіне қарасты қайықтар арқылы қол жетімді. Жергілікті бастамалар тұрақты өмір салтына бағытталған экологиялық туризмді оқыту орталығын құруға бағытталған. Аралдың үстінде сонымен қатар қираған ғимараттар бар: 2008 жылы шағын қонақ үй құрылысы басталған, бірақ Бразилия Әскери-теңіз күштері оны пайдалануға тыйым салды.

Джукеидің алдындағы аталмаған арал

Жукей жағажайының алдында кішкентай, аты жоқ шағын аралша бар. Ол жыл сайынғы "Волта до Парсел" ашық су жүзу жарысының бөлігі болып табылады, ол жарыс жағажайдан басталып, спортшыларды аралдың айналасын жүзіп өтуге және қайтадан Жукейде аяқталуға мүмкіндік береді.

Маракужа аралы

Ilha do Maracujá (Тәубе жемісі аралы) – Жюрея мен Борасея арасындағы Брава жабайы жағалауының алдында орналасқан шағын арал. Оны серфингшілер жиі мекендейді.

Экономика

2005 жылдан бастап қаланың ЖІӨ-сі 1 107 595 000 Реал, ал жан басына шаққандағы ЖІӨ-сі 15 138 Реалды құрады.

Қызықты жерлер

36 жағажайдан басқа (төменде тізімделген), қалада Igreja Matriz de São Sebastião, Museu de Arte Sacra (Киелі өнер мұражайы), Convento da Nossa Senhora do Amparo және Convento Franciscano сияқты көруге болатын бірнеше орын бар. Қала орталығы екі бөлікке бөлінеді. Бір бөлігі Igreja Matriz төңірегінде орналасқан және отарлық дәуірден қалған үйлерге толы, олардың көпшілігі барлар, қонақүйлер мен мейрамханалар болып табылады. Екінші бөлігі теңіз жағалауында орналасқан және түнгі ойын-сауық орталықтарының көп бөлігі сол жерде шоғырланған. Мұнда көптеген барлар мен мұз үйшіктері, қолөнер жәрмеңкесі және 7000 м² ауданындағы Бразилиядағы ең ірі скейтпарк орналасқан үлкен демалыс алаңы бар.

Көлік

Қалаға кірудің жалғыз жолы – BR 101 тас жолы, қаланың орталық бөлігінде Avenue Dr. Manoel Hipólito do Rego деп, ал қаланың қалған бөлігінде Prestes Maia тас жолы деп аталады. Солтүстіктен Карагуататуба қаласынан немесе оңтүстіктен Бертиога қаласынан келуге болады. Бұл тас жол – қаланың ең маңызды көлік артериясы, ол қаланы солтүстіктен оңтүстікке байланыстырады және бойымен үнемі автобус қатынайды. Қалада велосипедтер де жиі қолданылады.