Кіріспе

Фиджи аралы Матаги (айтылуы ), кейде Матанги деп жазылады, Фиджидің солтүстігіндегі Вануа Леву тобындағы арал, 16°44 Оңтүстік және 179° Батыс координаталарында орналасқан. Бұл Тавеуни аралындағы Тёрстон мүйісінің шығысындағы үш кішкентай жанартаулық аралдың бірі, ал қалғандары – Камеа және Лаукала. 97 гектар (240 акр) көлемдес, аттың ілгегіндей пішіндес арал Тёрстон мүйісінің шығысында жатыр. Бұрын қол жеткізу қиын болған, жеке меншіктегі бұл арал қазір элиттік демалыс орнына айналдырылған. Суға түсуден басқа, балық аулау, желкенмен жүзу, су шаңғысы және сноркелинг сияқты әрекеттерге де қатысуға болады. Матаги мен Тавеуни арасында жылдам қайық қатынасы бар. Аралдың жағажай орманы мен суға батқан жанартау кратері Фиджидің биоәртүрлілік стратегиясы мен іс-қимыл жоспарында көрсетілгендей, оның ұлттық маңызын арттырады.

Тарих

Фиджи аралдарына алғашқы адамдар шамамен 3500 жыл бұрын қоныстанған деп саналады. 1643 жылы голланд теңізшісі Абель Тасман Фиджидің Матаги аралының ішіндегі Солтүстік аралдар тобын ашқан еуропалықтың біріншісі болды. Одан кейін бір ғасыр өткен соң, келесі саяхатшылар «Каннибал аралдары» деп белгілі болған Фиджиге келді. Осы кезеңде Фиджинің жергілікті тайпалары арасындағы қақтығыстар мен соғыстар, сондай-ақ жақын орналасқан Тонга аралдарының Фиджидің шығыс бөлігін басып алу әрекеттері жиі болды. Бұл кездегі алғашқы қоныстанғандардың арасында кеме апаттарына ұшыраған теңізшілер, кит аулаушылар, «Blackbirders», миссионерлер және сандал ағашы, теңіз қияқбасы және тасбақа қабығымен айналысатын саудагерлер болды. 1874 жылы Фиджи басшыларының ұсынылған жерлері қабылданды және Фиджи Британдық тәждің иелігі мен тәуелділігі деп жарияланды. 1878 жылы арал Фредерик Митчеллге тиесілі болды, ол сол кезде Камеа, Лаукала және Матаги аралдарының жартысына иелік етті. Австралиядан келген иммигрант және кәсіпкер Фредерик Митчелл аралды копра фермасы ретінде пайдаланды, ал Камеа аралында мақта плантациясын құрды. Митчелл мырза Левукада болған кезде, Левукадағы Ловони ауылының халқына жасалған алдап-артық іс пен тұтқындалуға куә болды. Ловони халқы адамдық емес жағдайларда ұсталды және Левука қаласының көшелерімен «жабайылар» ретінде көрсетілді. Ловони тұтқындары Овалау аймағындағы бай плантаторларға құлдыққа сатылды. Митчелл мырза сол кезде Левукада болып, құлдар сатып алды, соның бірі оның әйелі болды – Ади Матила Накайвиваның қызы. Олардың үш баласы болды: Флора Митчелл, Фрэнк Митчелл және Элла Митчелл. Фредерик Митчелл қайтыс болғаннан кейін барлық жерлері әйеліне қалды, ал ол қайтыс болғаннан кейін жерлері үш баласына бөлінді. Фрэнк Камеа аралын алды, Флора Джозеф Смитпен үйленгеннен кейін Левукадағы Силананы алды, ал кіші қызы Элла Матаги аралын алды. Элла мен оның күйеуінің балалары болмағандықтан, жер Флораның ұлы Стэнлиге берілді, ол Матагиде өсіп, Элланың күйеуінің атымен Стэнли Смит деп аталды, ол Англиядан келген еді. Смит ағайындары Митчелл ханымдарына үйленді. Біраз жылдар өткен соң Стэнли Смит аралды өзінің ағасы Фредерик Смиттен сатып алды, ол Зилла Уиткомбқа үйленді және олар аралда копра (кокос) плантациясын құрды. Олардың Флора және Пенелопа (Чик деп аталды) есімді екі қызы болды, олар қазіргі уақытта аралдың қамқорлары. Флора Смит шотланд және ирланд тегінен тарайтын төртінші буын Тaveuni плантаторы Ноэль Дугласқа үйленді. 1986 жылы Ноэль мен Флора плантацияны тоқтатып, 240 акрлық Матанги жеке арал курортын ашты.

Климат

Климат жыл бойы жылы және тропикалық, тіпті аралдардың «қыс» айларында да. Фиджидегі орташа температура 25 °C (77 °F), бірақ жазда (желтоқсан және қаңтарда) 30 °C (86 °F) жоғары көтерілуі мүмкін, ал қыста (шілде және тамызда) 18 °C (64 °F) дейін төмендеуі мүмкін. Оңтүстік-шығыстан соғатын сауда желдері әдетте мамырдан қазанға дейін (құрғақ қыс айларында) басым болады. Жел желтоқсан және қаңтар айларында көбінесе шығыстан соғып, жаңбыр әкеледі.