Фрэнклин Мозес: Оңтүстік Каролинаның саяхатшысы және «Тонаушы губернаторы» атымен танылған тұлға.

Кіріспе

Американдық заңгер, редактор және саясаткер (1838–1906)

Франклин Израиль Мозес-младший (1 қаңтар 1838 – 11 желтоқсан 1906) – Оңтүстік Каролина штатының заңгері және редакторы, Реконструкция дәуірінде штаттың республикалық саясаткері ретінде белсенділік танытқан. Ол 1868 жылы заң шығарушы органға, ал 1872 жылы губернатор болып сайланды және 1874 жылға дейін қызмет етті. Дұшпандары оны «Жарлықшы губернатор» деп атады. Мозес соғыстан бұрын сепаратист болған, бірақ содан кейін одақ құруға дайын болды. Ол 1868–1872 жылдары штаттық заң шығарушы органда қызмет етті, онда Палата спикері болып сайланды. Ол штаттық университеттің бірігуін қолдады, жаңа әлеуметтік бағдарламалар мен қарттарға зейнетақы төлеуді мемлекеттік қаржыландыруды енгізді, сондай-ақ азат болғандарды ақ нәсілді жартылай әскери көтерілісшілерден қорғауға көмектесетін қара милиция құрды. Губернатор ретінде де, жеке азамат ретінде де афроамерикандықтарды әлеуметтік қабылдағаны ерекшелік тудырды. Мозес жас кезінде ортаңғы әрпі J деп жаңылыстырылып, содан кейін ол жай ғана Франклин Дж. Мозес-младший деп танылды; оның әкесі де «J» әрпін пайдаланды. Оның әкесі, Франклин Дж. Мозес-аға, 20 жылдан астам Оңтүстік Каролина штатының сенаторы болған адвокат еді; 1866 жылы округтік соттың судьясы, ал 1868 жылы штаттық Жоғарғы соттың төрағасы болып сайланды.

Ерте өмір және мансап

Мозес 1838 жылы Оңтүстік Каролина штатының Самтер ауданында адвокат Франклин Дж. Мозес аға мен Джейн Маклеланның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі португал және неміс тегінен шыққан Чарльстон қаласының көрнекті еврей отбасында туып өскен; ал оның шотланд-ирланд анасы методист болған. Мозес епископальдық дінде тәрбиеленді және ешқашан яһуди дінімен байланысы болған жоқ. Дегенмен, оңтүстіктегілер әкесінің тегіне ерекше мән бергендіктен, ол еврей болып кеңінен танылды; оның саяси қарсыластары оған қарсы осы пікірді таратуға тырысты. Ол 1855 жылы Оңтүстік Каролина колледжіне (қазіргі Оңтүстік Каролина университеті) қабылданды, бірақ сол жылы бірінші курс студенті ретінде құрметпен шығарылды. Заңды оқығаннан кейін Мозес Оңтүстік Каролинада заңгер болып жұмыс істеуге рұхсат алды. 1860 жылы ол губернатор Фрэнсис Уилкинсон Пикенстің жеке хатшысы болып тағайындалды, ол сепаратизмді қолдаған. Азамат соғысы басталғанда Мозес Конфедерация армиясында полковник болып кірісті; ол Конфедерацияның әскерге шақыру актілері бойынша тіркеу офицері қызметін атқарды. Мозес 1861 жылы Форт-Самтерден АҚШ туын өзі түсіргенін мәлімдеді.

Саяси мансап

1868 жылы Реконструкция кезінде Мозес республикалық партия тікелей тізімі бойынша штаттық адъютант және бас инспектор лауазымына сайланды. Сонымен қатар, ол Оңтүстік Каролина штатының Чарльстоннан сайланған Өкілдер палатасына өкіл болып сайланды және осы органның спикері болды. Сол жылы оның әкесі Штат Жоғарғы Сотының Бас судьясы болып сайланды. Палата спикері ретінде Мозес штаттық милицияны ұйымдастырды. Бұл 14 мың адамнан тұратын құрама негізінен бостандыққа шыққан құлдардан құралды және ақ офицерлер басқарды. Ол оларды 1870 жылғы сайлауға дейін Ку-Клукс-Клан және басқа ақ көтерілісшілердің қорқытулары мен зорлық-зомбылықтары кезінде афроамерикандық сайлаушыларды қорғау үшін пайдаланды, сондай-ақ Демократиялық партияның жиналыстарын және сайлаушыларды бұзуға тырысудан да тартынбады. Тарихшы Бенджамин Гинзберг атап өткендей, осы кезеңде «сайлау қорытындылары саяси қолдау таралуымен қатар, қарулы күштердің теңгеріміне де байланысты болды». 1869 жылы заң шығарушы орган Мозесті Оңтүстік Каролина университетінің қамқоршылар кеңесіне мүше етіп тағайындағаннан кейін, ол штаттық университеттің бірігуіне қол жеткізуді мақсат еткенін мәлімдеді. Ақ нәсілділер қарсылық көрсетті. Сол жылы республикашыл Фрэнсис Л. Кардозо, соғыстан бұрын еркін туған, аралас нәсілді және Шотландиядан колледж және семинария дипломдары алған; және Бенджамин А. Босман да қамқоршыларға тағайындалды. Олар Университет қамқоршылар кеңесіне тағайындалған алғашқы афроамерикандықтар болды. Мозес афроамерикандық студенттерді қабылдауға ынталандырды және колледж дайындық мектебі мен 5 жылдық, алдын ала бағдарлама құрды, бұл афроамерикандықтардың формальды білім алу мүмкіндігінен айырылуын толықтыруға көмектесті. 1873 жылы республикашыл штат хатшысы Генри Э. Хейн колледжге қабылданған алғашқы афроамерикандық студент болды; ол медицинаны оқыды. Бұл маңызды оқиға ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды; The New York Times соғыстан бұрын еркін туған аралас нәсілді Хейнді «өз ата-бабаларының кез келгенінен де ақ» деп сипаттады (Хейн Оңтүстік Каролинаның ақ нәсілді мемлекет қайраткерінің ұрпағы екені белгілі және басқа ақ нәсілді ата-бабалары болуы мүмкін). Кейбір профессорлық-оқытушылар құрамы оның қабылдануына соншалықты қарсы болды, тіпті қызметтен кетті. Мозес жаңа кадрларды тағайындады. Штаттың жетекші университетіне 1963 жылға дейін афроамерикандық студенттер қайтадан қабылданбады. Губернатор ретінде Мозес мемлекеттік қаражатты ысыраптап жұмсауымен танылды. Ол губернатордың ресми резиденциясы ретінде пайдалану үшін Престон сарайын сатып алуға 40 000 доллар жұмсады. Губернаторлық қызметіндегі екі жылында, 3 500 доллар жалақымен, ол тұрмыстық шығыстарға 40 000 доллар жұмсады, оған ресми қабылдаулар да кірді. Көптеген ақ демократтарды оның қара нәсілді әріптестері мен саясаткерлерін сарайда қабылдауы қатты ашуландырды. 1874 жылы губернатор Мозес Уэйд Хэмптон III-нің одақтастары тарапынан мемлекеттік қаражатты заңсыз пайдаланғаны үшін айыпталып сотқа тартылды. Демократ Хэмптон 1876 жылы губернаторлыққа үміткер болып, демократиялық партиялардың дауыс алаяқтығының дәлелдері мен оның кандидатурасын қолдаған жартылай әскери ақ топтардың бостандыққа шыққандарға қарсы көптеген зорлық-зомбылық шабуылдарынан кейін сайлауда жеңіске жетті. Мозес демократтардың оны тұтқындауына жол бермеу үшін Колумбиядағы милицияның төрт ротасын жөнелтті. Сот Мозесті губернатор болып қызмет еткен кезде соттауға болмайтынын және тек штаттық заң шығарушы органның импичмент арқылы ғана айыптауы мүмкін екенін шешті. (Оның әкесі 1868 жылдан бастап Штат Жоғарғы Сотының Бас судьясы болып қызмет етті). Бұл шешім атқарушы биліктің құзыретін мойындаумен сәйкес келеді. Тарихшы Бенджамин Гинзбергтің 21-ғасырлық өмірбаянында Мозестің афроамерикандықтардың азаматтық құқықтары саласындағы маңызды жетістіктерімен де танылуы керек екені айтылған. Ол Мозесті 20-ғасырда афроамерикандықтар мен яһудилердің одақтастығының алға басушысы деп санайды. Ол Мозестің плантаторлар қоғамының шетінде болғандықтан, жаңадан азат етілгендермен одақтасып, жаңа қоғам құруға тырысқанын айтады.

In 1868, during Reconstruction, Moses was elected to the statewide office of Adjutant and Inspector General on the Republican ticket. In addition, he was elected to the South Carolina House of Representatives from Charleston and advanced to the speaker of that body. His father was elected as Chief Justice of the State Supreme Court the same year. While speaker of the House, Moses organized a statewide militia. This 14,000 man body was composed mostly of freedmen and headed by white officers. He used them to protect black voters during a period of intimidation and violence by the Ku Klux Klan and other white insurgents leading up to the 1870 elections, and was not above trying to disrupt Democratic Party meetings and voters. In this period, as noted by historian Benjamin Ginsberg, 'election outcomes depended as much upon the balance of armed force as upon the distribution of political popularity.' After the legislature appointed Moses as a trustee for the University of South Carolina in 1869, he expressed his goal to integrate the state university. There was concerted white opposition. Also appointed as trustees that year were Republicans Francis L. Cardozo, who was of mixed race, born free before the war, and who had earned college and seminary degrees from Scotland; and Benjamin A. Boseman. They were the first men of color appointed to the University Board of Trustees. Moses encouraged admission of black students, and the college established a preparatory school and 5 year, pre freshman program to help blacks make up for having been closed out of formal education. In 1873 Henry E. Hayne, the Republican secretary of state, was the first black student admitted to the college; he studied medicine. This notable event was covered by national media; The New York Times described the mixed race Hayne, who was born free before the war, "as white as any of his ancestors" (Hayne was known to be a descendant of a white South Carolina statesman and likely had other white ancestors.) Some of the faculty objected so much to the fact of his admission that they resigned. Moses arranged for new hires. No black students were admitted again to the state's flagship university until 1963,

As Governor, Moses became known for extravagant spending of state money. He spent $40,000 to buy the Preston mansion to use as the official governor's residence. During his two years as governor, with a salary of $3,500, he spent $40,000 on living expenses, which included official entertaining. What really rankled many white Democrats was that he officially entertained black colleagues and politicians at the mansion. In 1874, Governor Moses was indicted by allies of Wade Hampton III for misappropriation of state funds. Democrat Hampton would run for governor in 1876 and finally win the election, amidst evidence of vote fraud by Democrats and preceded by numerous violent attacks against freedmen by paramilitary white groups supporting his candidacy. Moses ordered four companies of the militia in Columbia to prevent his arrest by the Democrats. The court ruled that Moses could not be prosecuted while governor and could be charged only through impeachment by the state legislature. (His father had served since 1868 as Chief Justice of the State Supreme Court.) This ruling is generally in keeping with recognition of executive authority. Historian Benjamin Ginsberg's 21st century biography notes that Moses should be known also for his substantial achievements in civil rights goals for African Americans. He considers Moses to be a forerunner of what became an African American and Jewish alliance in the 20th century. He believes that as Moses had been on the margin of planter society, he chose to ally with the newly enfranchised freedmen in trying to create a new society.

Кейінгі өмірі

1874 жылы қызметтен кеткеннен кейін Мозесті Бас Ассамблея аудандық сотқа тағайындады, бірақ республикалық губернатор Чемберлен оның тағайындалуын қабылдамады. Оған партия ішінде көптеген адамдар қарсы болды, себебі ол губернатор болып тұрғанда сыбайлас жемқорлыққа бейімділігімен танымал болған. 1876 жылы демократтар заң шығарушы орган арқылы штат саясатын қайта бақылауға алды және Уэйд Хэмптон III губернатор болып сайланды. Ол штат бойынша 1200 дауысқа жуық аз айырмашылықпен жеңіске жетті, тіпті кең таралған алаяқтықтарға қарамастан. Мысалы, даулы Эджфилд және Лоуренс округтері Хэмптон үшін тіркелген сайлаушылардың жалпы санынан артық дауыс санады. 1877 жылы федералды әскерлер штаттан және Оңтүстіктің басқа бөліктерінен шығарылды, Хэмптонды қолдау туралы келісімге сәйкес, Қайта құру дәуірі аяқталды. Мозестің әйелі Эмма Буфорд Ричардсон 1878 жылы ажырасуға өтініш берді, ал Мозес одан кейін көп ұзамай штаттан кетіп қалды. Оның кейінгі өмірі қиын болды. 1902 жылы соттағы мәлімдемесінде ол Оңтүстікте Қайта құру кезінде морфинге (сол кезде рецептсіз сатылатын) және опиумға тәуелді болғанын айтты. Ол Оңтүстік Каролина билігіне тапсырылды, олар оның қашуына рұқсат бергенін мойындады, тіпті оның камерасының есігі мен түрменің сыртқы есігін ашып, оған: «Біз көз жұмып қарамайтын боламыз» деді. 1885 жылы ол бірнеше рет ұсақ ұрлық және алаяқтық жасағаны үшін айыпталды және Массачусетс штатының түрмесіне үш жылға сотталды. Мозестің көп жасамайтынына сенген губернатор Оливер Эймс оның денсаулығына есірткіге тәуелділігі зиян келтіргендіктен 1887 жылы адвокатты кешірді. 1902 жылы Мозес қайтадан тұтқындалды, 50 долларлық пальто ұрлағаны үшін кінәлі деп танылды және Бостон қалалық соты оны төрт айға бас бостандығынан айырды. Ол соттан мейірімділік тілеп, өзінің кінәсін мойындады, Оңтүстікте Қайта құру кезінде морфин мен опиумға тәуелді болғанын және өмірін түзетуге тырысып жатқанын айтты.

Сусынудан қайтыс болу

1906 жылы 11 желтоқсанда отбасынан шеттеген Мұса газ пешінен улану салдарынан қайтыс болды. Полиция бастапқыда бұл өз-өзіне қол жұмсау ма, әлде жазатайым оқиға ма екенін анықтай алмады. Ол Винтроп қаласына жерленді.

Жеке өмір

Әкесі сияқты, Мұса 1869 жылдың 20 желтоқсанында еврей емес әйел, Эмма Буфорд Ричардсонға (1841–1920) үйленді. Олардың төрт баласы болды: Франклин Дж. III (1860 ж.т.); Мэри Ричардсон (12 қыркүйек 1862 ж.т.); анасының құрметіне Джинни МакЛеллан деп аталған (20 қаңтар 1867 ж.т., 7 ақпан 1938 ж., Сумтер, Оңтүстік Каролина); және Эмма Буфорд Мозес (21 қараша 1872 ж.т.). 1866 жылдың 1 маусымынан 1867 жылдың 26 қыркүйегіне дейін Мұса «Сумтер Ньюс» консервативті газетінің редакторы болды.