Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық генетик (1941 жылы туған)
American geneticist (born 1941)
Чарльз Питер ДеЛизи (1941 жылдың 9 желтоқсанында туған) – американдық биомедициналық ғалым және Бостон университетінің ғылым және инженерия профессоры. Ол Адам геномы жобасының бастамасына зор үлес қосканымен, сондай-ақ математикалық және есептеу иммунологиясы, жасуша биофизикасы, геномика және нуклеин қышқылының құрылысы мен функциясына зерттеу үлесімен танымал. Соңғы қызметтері математикалық қаржы және климаттың өзгеруіне қатысты.
Charles Peter DeLisi (born December 9, 1941) is an American biomedical scientist and the Metcalf Professor of Science and Engineering at Boston University. He is noted for major contributions to the initiation of the Human Genome Project, and for research contributions to mathematical and computational immunology, cell biophysics, genomics and nucleic acid structure and function. Recent activities include mathematical finance and climate change.
Ерте өмір және білім
ДеЛизи Бронксте дүниеге келді, Нью-Йорктің Сити колледжін (CCNY) тарих бакалавры дәрежесімен бітірді (1963), ал Нью-Йорк университетінен (NYU) физика ғылымдарының докторы (Ph.D.) ғылыми дәрежесін алды (1965-1969).
DeLisi was born in the Bronx, graduated from City College of New York (CCNY) with a Bachelor of Arts degree in history (1963), and received his Ph. D. in physics (1965 1969) from New York University (NYU).
Мансап және зерттеу
1969 жылы ол Йель университетінің химия кафедрасында Ұлттық денсаулық сақтау институтының (NIH) докторантурадан кейінгі ғылыми қызметкері ретінде Дональд Кротерс лабораториясына қосылды. 1972 жылы Лос-Аламос ұлттық зертханасының теориялық бөлімінде ғылыми қызметкер болып тағайындалды, онда ол бірнеше жыл бұрын математикалық иммунологияда жаңа зерттеулерді бастаған теориялық физик Джордж Беллмен бірлесіп жұмыс істеді. ДеЛизи кейіннен Ұлттық қатерлі ісіктер институтының аға ғалымы (1975–1982) және Теориялық иммунология бөлімінің негізін қалаушысы (1982–1985) болып тағайындалды, онда ол және оның әріптестері функционалдық болжамдар үшін машиналық оқыту бағдарламаларымен толық интеграцияланған алғашқы ақуыз және ДНК тізбегінің дерекқорын құрды. Мақсат – гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы ғалымдарға қаржыландырудың 3,5%-ын бөліп, жоба аяқталғаннан кейін пайда болатын жаңа технологияларды дамыту және қолдану туралы шешімдерді анықтайтын этика жүйесін әзірлеу болды. Адам геномы жобасының медициналық және ғылыми жетістіктерінен басқа, ол және оның нәтижелері жасуша биологиясын зерттеуге зор әсер етті. Компьютерлік ғалымдар, әсіресе, осы тақырыпты өзгертіп, 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басындағы ғылымның әлеуметтануын зерттеуге көп материал беретін жаңалықтар жасады. Есептеу және математикалық әдістер қазір жасуша биологиясының дамуы үшін маңызды деп есептеледі, бұл өзгеріс тіпті ең консервативті университеттерді биологиялық білім берудің жаңа әдістерін әзірлеуге мәжбүр етеді. Адам геномы жобасы DOE-нің денсаулық сақтау, қоршаған орта және энергия бағдарламаларын жылдам өзгертуге мүмкіндік берді, соның салдарынан денсаулық сақтау және қоршаған ортаны зерттеу кеңсесінің маңыздылығы арта түсті. Адам геномы жобасының маңыздылығын еске алу үшін, DOE Мэриленд штатындағы Германтаун қаласындағы F 202 бөлмесінің сыртына қола тақта орнатты. Тақтаға мына жазу қашалған:
In 1969, he joined Donald Crothers’ laboratory as a National Institutes of Health (NIH) postdoctoral research fellow in the department of chemistry at Yale University. In 1972, he was appointed a theoretical division staff scientist at Los Alamos National Laboratory, where he collaborated with George Bell, a theoretical physicist who a few years earlier had begun pioneering research in mathematical immunology. DeLisi was subsequently appointed senior scientist (1975–1982) at the National Cancer Institute, NIH, and founding head of the Section on Theoretical Immunology (1982–1985), where he and his collaborators established one of the earliest protein and DNA sequence databases fully integrated with machine learning programs for functional inference The goal was to reserve 3 5% of the funding for scholars of the humanities and social sciences to develop a system of ethics that would inform decisions about the development and deployment of the radically new technologies destined to emerge from the completion of the Project. In addition to the medical and scientific advances engendered by the Human Genome Project, it and its progeny have had a profound effect on research of cell biology. Computer scientists, in particular, transformed the topic and created a record of discovery destined to provide much material for studying the sociology of late 20th and early 21st century science. Computational and mathematical methods are now considered as important to progress in cell biology, a change that is forcing even the most conservative universities to develop new methods of biological education. The Human Genome Project enabled a rapid transformation of DOE's health, environmental and energy programs, increasing considerably the importance of the Office of Health and Environmental Research. Commemorating the significance of the Human Genome Project, the DOE installed a bronze plaque outside room F 202 at its Germantown, Maryland facility. The plaque is imprinted:
Осы бөлмеден Адам геномы жобасы 1985 жылдан 1987 жылға дейін денсаулық сақтау және қоршаған ортаны зерттеу жөніндегі Энергетикалық зерттеулер директорының орынбасары доктор Чарльз ДеЛизидің көрегенділігі мен нығайлылығы арқылы қарапайым идеядан революциялық ғылыми бағдарламаға айналды.
From this room the Human Genome Project evolved from a mere concept to a revolutionary research program through the vision and determination of Dr. Charles DeLisi, Associate Director of Energy Research for Health and Environmental Research, 1985 to 1987.|author=|title=|source=
1987 жылы ДеЛизи Нью-Йоркке оралып, Mount Sinai медицина мектебінде профессор және кафедра меңгерушісі болып жұмыс істеді.
In 1987, DeLisi returned to New York as a professor and department chairperson at the Mount Sinai School of Medicine.
Бостон университетіндегі жылдары
1990 жылы ДеЛизи Бостон университетінің (БУ) Инженерлік колледжінің деканы болып тағайындалды. Оның басшылығымен колледж жетекші ғылыми-зерттеу орталығына айналып, биотехнология, фотоника және өндіріс инженериясы орталықтарын қоса алғанда, бірнеше жаңа бағыттар ашылды. Сонымен қатар, биомедициналық инженерия (BME) бөлімі молекулалық және жасушалық инженерияны қосып, осы салаға жаңа көзқарас ұсынды және синтетикалық биология саласындағы маңызды зерттеулерге үлес қосты. 1999 жылы ДеЛизи елдегі алғашқы биоинформатика бойынша Ph.D. бағдарламасын құрып, он жылдан астам оның төрағасы болды. 2000 жылы, 10 жыл декан қызметін атқарғаннан кейін, ДеЛизи толық уақытты профессорлық қызметке декан-эмеритус және Меткалф профессоры ретінде оралды. Инженерлік колледж деканаты орналасқан ғимараттың вестибюлі оның құрметіне аталған, сондай-ақ Инженерлік колледжінің жыл сайынғы марапаттау лекциясы оның есімімен аталады. ДеЛизи Америка ғылымды дамыту қауымдастығының (AAAS) және Америка медициналық және биологиялық инженерия институтының (AIMBE) мүшесі. 1999 жылы ол CCNY Таунсенд Харрис медалімен марапатталды, 2011 жылы Италияның Палермо қаласындағы Маринео қаласының құрметті азаматы болып сайланды, ал 2019 жылы Informa клиникалық және зерттеу саласындағы өмірлік жетістіктері үшін сыйлықты иеленді.
In 1990 DeLisi joined Boston University (BU) as dean of the College of Engineering. Under his watch the College grew into a leading research institution, adding among other things Centers for Biotechnology, Photonics and Manufacturing Engineering. In addition, the Biomedical Engineering (BME) department added a new dimension to the field, namely molecular and cellular engineering, and was the home of the seminal research in synthetic biology. In 1999 DeLisi initiated the nation's first Ph. D. program in bioinformatics and served as chairperson for more than a decade. In 2000, after 10 years as dean, DeLisi resumed a full time faculty position as dean emeritus and Metcalf Professor. The lobby of the building that houses the College of Engineering Dean's Office is named in his honor, as is an annual College of Engineering award lecture. DeLisi is a Fellow of the American Association for the Advancement of Science (AAAS) and of the American Institute for Medical and Biological Engineering (AIMBE). In 1999 he was awarded the CCNY Townsend Harris Medal, in 2011 he was elected an honorary citizen of Marineo, Palermo, Italy, and in 2019 he was recipient of the Informa Clinical and research excellence lifetime achievement award.