Кіріспе

1836 жылы король Уильям IV-ге жасалған өтініш

1836 жылғы 19 ақпанда жарық көрген және ресми түрде "Ұлыбританияның Ұлы мөрі астындағы Оңтүстік Австралия провинциясын құру және оның шекараларын белгілеу туралы патент хаттары" деп аталған Оңтүстік Австралия провинциясын құру туралы патент хаттары, Оңтүстік Австралия провинциясын құруға ресми мақұлдау алу үшін король Уильям IV-ге ұсынылды. Ол жаңа колонияның шекараларын анықтады, бірақ ең бастысы, 1834 жылғы Оңтүстік Австралия заңынан өзгеше, Оңтүстік Австралияның абориген халқының құқықтарын мойындады. Оны кейде 1836 жылғы патент хаттары деп те атайды.

Тарих

1834 жылғы Оңтүстік Австралия заңы Оңтүстік Австралияда елді мекен құруға қатысты заңдарды қабылдады, бірақ Оңтүстік Австралия провинциясының қалай құрылатыны туралы нақты бағыттарды көрсетпеді, осы мәселені Оңтүстік Австралия отарлау комиссарлары жасаған Патент хаттары шешті. 1834 жылғы заңға енгізілген негізгі өзгеріс – жерді "бос" деп сипаттаған сөздерді өзгерту және Оңтүстік Австралия провинциясының жерлерінде кедергісіз өмір сүруге "Түпкі тұрғындардың" құқықтарын мойындау болды. Дегенмен, заңдарды тек губернатор ғана ұсына алатын, ал императорлық үкіметтің кеңесімен король мақұлдауына немесе қабылдамауына жататын. Кеңес шешімінде "Түпкі тұрғындардың" құқықтары тағы да айқын түрде қорғалды.

Кейінгілер

Алғашқы көшпенділер кемесі "Джон Пири" үш күннен кейін колонияға бағыт алды. 1836 жылдың 28 желтоқсанында Губернатор Хиндмарш Гленелгте жаңа провинцияның жарлығын жариялады.

Аборигендер үшін маңызы

Колонизация барысында жерді иемдену туралы патенттік хаттардағы аборигендердің жерге қатысты құқықтарына ешқандай мән берілмеді: ешқандай келісімге қол қойылған жоқ; отарлаушылар жерді сатып алды, жалға алды және оларға берілді, осылайша жердің түпкі тұрғындары олардан айырылды. 1966 жылы премьер-министр Дон Данстан орындалмаған патенттік хаттар негізінде 1966 жылғы Аборигендер жерлеріне сенім туралы заңды қабылдады, ол аборигендерге өз жерлеріне құқық берді (патенттік хаттардағы құқықтар кейіннен 1838 жылғы Оңтүстік Австралия үкіметі заңында (1 және 2 Виктория тарауы 60) бекітілді). 21-ші ғасырдың басынан бастап зерттеулер осы хаттарды елемеудің құқықтық салдарына бағытталды, және құжат қайтадан пікірталас тудырды. 2014 жылғы «Король мөрі» фильмі патенттік хаттармен берілген құқықтарды мойындау үшін болған күресті көрсетеді.

2018 жылғы Каурна жергіліктi меншiк туралы шарт

2018 жылдың 21 наурызында Каурна ақсақалдары, мемлекеттік үкімет және Ұлттар Достастығы арасындағы туа біту құқығы туралы келісім, бастапқы талап берілгеннен кейін 18 жыл өткен соң, Федералды соттың шешімімен ресми түрде қабылданды. Шешім Каурна халқының меншік құқығында болмаған 17 учаскенің жеріне қатысты туа біту құқығын мойындайды және бұл құқық Gulf St Vincent шығанағынан Mt Lofty тауларына дейін, оңтүстіктегі Myponga Beach жағажайынан солтүстіктегі Redhill-ге дейін, сондай-ақ Аделаида қалалық аймағын қамтиды. Каурна халқы Аделаида жазығының дәстүрлі иелері ретінде мойындалды.