Сэмюэл Эндрюс: Мұнай империясының негізін қалаушы және химиялық өнертабыстар иесі

Кіріспе

Сэмюэл Эндрюс (1836–1904) – химик және өнертапқыш. Англияда туған ол Америка Азамат соғысынан бұрын АҚШ-қа көшіп, Огайо штатының Кливленд қаласында қоныстанды. Ол Standard Oil корпоративтік империясының басты алғашқы компаниясы – Rockefeller, Andrews & Flagler мұнай өңдеу фирмасының серіктесі ретінде ең жақсы танымал. 1870 жылы бірінші бөлімше құрылғанда Эндрюс Standard Oil акцияларының 16,67%-ына ие болды. Ол 1874 жылы акцияларын ерте сатты және бай болғанымен, өзге негіздеушілерге қарағанда байлық құру деңгейіне қатыспады.

Өмір және мансап

Эндрюс бұрын Пенсильванияның батысындағы жаңа ашылған мұнай кендерінде өндіріс тәжірибесіне ие болған. 1862 жылы ол екі Кливленд өнімдері саудагеріне – Джон Д. Рокфеллер мен Морис Кларкқа жаңа кәсіпорынның акционерлері болу туралы ұсыныс жасады. Екеуі де Эндрюстің жоспарының әлеуетін байқап, оған инвестиция салды. Осы капиталмен Эндрюс Кливленд қаласының орталығынан шамамен 2,4 километр қашықтықта орналасқан Andrews, Clark & Co. деп аталатын, кейін "Экселсиор Воркс" деп аталған, кішкентай мұнай өңдеу зауытын жобалап, құрылысын бастады. Ида М. Тарбелл, алғашқы зерттеуші журналист және "Стандарттық мұнай тарихы" кітабының авторы, Эндрюсті "механикалық гений" деп сипаттап, оның "жаңа процестер ойлап тапқандығын" және артық өнім шығаруға ұмтылғандығын айтты. Ол мұнайды құрамына қарай бөліп шығаруға арналған фракциялық дистилляция деп аталатын химиялық процестің авторы деп есептеледі. Standard Oil компаниясынан ерте кеткенімен, ол Кливлендтің Евклид даңғылында, "Миллионерлер қатары" деп белгілі болған сарай салып, байлығын көрсетуге тырысты. Эндрюс үйінде королева Викторияны қабылдау армандаған, бірақ бұл арман орындалмады. Сарай тым үлкен болғандықтан, қызметшілер тиімді жұмыс істей алмады. Көп ұзамай ол жабылып, 1923 жылы сүріп тасталды, алдында 25 жыл бойы бос тұрды. Оның жақсы таныс серіктестері – Рокфеллер мен Генри Моррисон Флаглер Эндрюстің техникалық біліктілігін пайдаланған маркетингтік стратегиялар мен схемалармен көзге түсті. Эндрюс Рокфеллердің агрессивті өсу стратегиясымен жиі келіспейтін, сондықтан Рокфеллер оны компаниядан шығарып алуды ұсынды. Эндрюс ұсынысты қабылдап, 1874 жылы барлық акцияларын сатты. Флаглердің әйелінің денсаулығы нашарлағаннан кейін ол Флоридаға көшті, онда Флориданың Шығыс жағалауы теміржолын құрды және Палм-Бич және Майами сияқты көптеген курорттық қалаларды дамытуға көмектесті. Флаглер Флоридада жаңа мансабын бастағанда, Эндрюс Огайо және Нью-Джерсиде қалды. Соңғы ықпалды акционер Генри Хатлстон Роджерс Флаглер сияқты инвестицияларын диверсификациялауды шешіп, теміржол бизнесіне кірісіп, Виргиния теміржолын құрды.

Andrews already had some experience in production in the newly discovered oilfields of western Pennsylvania when, in 1862, he approached two Cleveland produce merchants to become stockholders in a new enterprise. One was John D. Rockefeller, the other Maurice Clark, who saw together the potential in Andrews' plan and invested in the venture. With this capital, Andrews designed and began a small refinery called Andrews, Clark & Co., later christened "Excelsior Works", a mile and a half from downtown Cleveland. Ida M. Tarbell, an early investigative journalist and the author of The History of Standard Oil, described Andrews as "a mechanical genius", who "devised new processes" to create a better product. He is credited with inventing the chemical process called fractional distillation, which is the separation of crude oil into its components. While he left Standard Oil early, he did try to display his wealth by building a mansion on Cleveland's Euclid Avenue, also known as "Millionaire's Row". Andrews dreamed of entertaining Queen Victoria at the home, but that dream never came to fruition. The home was so large that the servants could not function effectively, and it was soon closed and remained vacant for 25 years, until it was eventually bulldozed in 1923. His better known partners, Rockefeller and Henry Morrison Flagler, are credited with the marketing strategies and schemes that capitalized on Andrews' technical expertise. Andrews often disagreed with Rockefeller's aggressive growth, and soon Rockefeller offered to buy Andrews out. Andrews took the offer and sold out all his stock in 1874. Flagler's wife's ill health later turned his attention to Florida, where he founded the Florida East Coast Railway and helped develop many resort communities, most notably the cities of Palm Beach and Miami. While Flagler began a new career in Florida, Andrews remained in Ohio and New Jersey. The last remaining influential shareholder, Henry Huttleston Rogers, decided as Flagler to diversify his investments, he embarked on the railroad business and set up the Virginian Railway.

Өлім

Эндрюс 1904 жылғы 14 сәуірде Нью-Джерси штатының Атлантик-Сити қаласындағы «Брайтон» қонақ үйінде 67 немесе 68 жасында пневмониядан қайтыс болды. Ол осыған дейін жеті күн бұрын ауырған еді. Оның жаназасы Кливленд қаласында өтті, ал денесі уақытша «Уэйд» шіркеуінің қабірлеу бөлмесіне қойылды. Нью-Джерсиде заңды күшіне енген өсиеті бойынша, оның барлық мүлігі әйелі Мэриге берілді. Ол қайтыс болғаннан кейін, қалған мүлігі балаларына тең үлесте бөлінетін болды. Оның әйелі 11 айдан кейін құлақтағы жұқпалы абсцестен көз жұмды. Осы кезде «Лейк-Вью» зиратында Эндрюс отбасына арналған шағын қабір салынды, және Сэмюэл Эндрюс сол жерге жерленді. Мэри Эндрюс оның қасына жерленді. 1907 жылы Эндрюс балалары «Лейк-Вью» зиратында неоклассикалық мавзолей салдырды, оның құны 50 000 доллардан 100 000 долларға дейін болды. Сэмюэл мен Мэри Эндрюс 1907 жылдың қыркүйегінде сол мавзолейге қайта жерленді.