Кіріспе

Колонияаралық крикет матчтары — 1901 жылы федерация құрылғанға дейін Австралияның әртүрлі колониялары арасында өткізілген бірінші сыныпты крикет матчтары еді. Федерациядан кейін олар штаттар аралық матчтар деп аталды. 1880 жылдарға қарай, колонияаралық матчтар тұрақты түрде өткізіле бастады, көбінесе қатыгез бәсекелестікпен. Англиядан келген кәсіби командалармен өткізілген матчтар да халықтың қызығушылығын тудырды.

Бастауы

1850 жылдың наурыз айында Мельбурн крикет клубы Лансестон крикет клубына Порт-Филлип ауданының (келесі жылы Виктория болып құрылатын) және Ван-Дименс Лэндің (1856 жылы Тасмания болып құрылатын) өкілді крикетшілері арасында матч өткізуге шақыру жолдады. Лансестон келісім білдірді, бірақ ол уақытында жетпеді, сондықтан келесі 1850-51 маусымы үшін жаңа шақыру жіберілді және қабылданды. Осы уақытта Англияда Порт-Филлип ауданының Жаңа Оңтүстік Уэльстен бөлінуіне қатысты ұзақ күткен заң қабылданды, бұл Порт-Филлип ауданының суперинтенданты Чарльз Ла Тробты 1850 жылдың қарашасынан бастап мерекелер жариялауға итермеледі. Осы заң және 1851 жылдың 1 шілдесінде Жаңа Оңтүстік Уэльсте қабылданған қосымша заң Виктория колониясын құрды, ал Ла Троб кейіннен оның бірінші вице-губернаторы болды. Ұзақ күткен крикет матчы сол кездегі Виктория колониясындағы қуанышты көңіл-күйдің маңызды бөлігі деп есептелді. Матч 1851 жылдың 11 ақпанында Лаунсестон жарыс жолында (кейін Солтүстік Тасмания крикет қауымдастығының алаңына айналған) басталды. Бірінші допты (төменнен лақтырылып) Лансестондық Уильям Хенти Порт-Филлиптің Дункан Куперіне лақтырды. Бұл матчты жергілікті команда үш қақпа айырмасымен жеңіп алғанын шамамен 2500 адам көрді. Келесі ақпанда тоғыз тасманиялық Мельбурнге кемемен келді және Мельбурндағы үш лансестондықпен бірге Ярра өзенінің оң жағалауындағы Эмеральд Хилл стадионында (сол кезде Мельбурн крикет клубының үй алаңы) өткен қайталама матчқа қатысты. Викториялықтар бұл матчты 61 ұпаймен жеңіске жеткізді. 1851 жылы Викторияда алтынның табылуына байланысты алаңдаулар болғандықтан, шешуші матч 1854 жылдың наурызына дейін өткізілмеді. МКК 1853 жылдың қыркүйегінде қазіргі Мельбурн крикет алаңына көшті.

Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты

1855 жылы барлық қарсыластарға 500 фунт стерлингтік сыйлық қойып, шақыру жасағаннан кейін, Виктория 1856 жылғы наурыз айында жаңадан ашылған Мельбурн крикет алаңында Жаңа Оңтүстік Уэльс командасына қарсы алғашқы ірі ойын өткізді. Алғашқыда сыйлық үшін ойнау жоспарланған, бірақ Жаңа Оңтүстік Уэльс командасы бұл ұсыныстан бас тартты, себебі олар өздерінің ставкаға сай болатынына көз жеткізе алмады. Бұл төмен нәтижелі матч болды, оның бірінші күнін 5000 адам тамашалады, соның ішінде жергілікті команданың күтпеген сәтте құлауы да болды – олар бірінші иннингте 63 ұпайға тоқтады. Жаңа Оңтүстік Уэльс бірінші иннингте 76 ұпай жинады, ал Виктория одан кейін бар болғаны 28 ұпай ғана жинады. Жаңа Оңтүстік Уэльс қажетті 16 ұпайды жинау үшін жеті ойыншыны жоғалтты. Матч төрешілердің шешімінен кейін туған даумен де ерекшеленді, Виктория осы шешімді жеңіп алды. Жаңа Оңтүстік Уэльс командасы, қонақ команда ретінде, соққы беру немесе доп тастау құқығына ие екенін талап етті. Виктория ақырында мойынсұнып, соққы беруге жіберілді.

Ағылшын тіліндегі экскурсиялар

1861 жылғы наурыз айында алғашқы ағылшын командасы Австралияға саяхат жасады, олардың көп бөлігі Суррей ойыншыларынан құралды. Осы сапардан кейін 1863-64 жылдары Джордж Парр бастаған, әуесқой Э.М. Грейс қатысқан тағы бір сапар ұйымдастырылды. 1876-77 жылдары Джеймс Лиллиуайт Австралияға кәсіби команда әкелді, ол 1877 жылдың 15-16 қаңтарында Сиднейдегі Альберт Граундта Жаңа Оңтүстік Уэльспен екі күндік матч өткізді. Одан кейін 1877 жылдың 15 наурызында МКГ-да басталган, уақыт шегі жоқ матч Австралия мен Англия арасындағы алғашқы тестілік матч ретінде танылды. Осы сапарлардағы көрермендер саны колониялар арасындағы матчтарға ұқсас болды, бұл жергілікті жарысқа қолдау көрсетілгенін және колониялар арасындағы бәсекелестік болғанын көрсетеді. Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Виктория және Виктория мен Тасмания арасындағы тұрақты матчтар 1875 жылға дейін жалғасты, әр маусымда кемінде бір матч өткізілді. 1877-78 жылдары Оңтүстік Австралия Тасманиямен алғаш рет жаңадан құрылған Аделаида Овалда матч өткізді, онда екі күн ішінде 1870 көрермен Оңтүстік Австралияның бір иннингпен 13 ұпаймен жеңіске жеткенін көрді. Келесі маусымда 1879 жылғы Сиднейдегі жарыс оқиғасы болды, онда лорд Харристің ағылшын командасы Сиднейдегі крикет алаңында Жаңа Оңтүстік Уэльспен ойнағанда жанкүйерлер алаңға еніп кірді. Оқиғаның себебі, кем дегенде, Виктория мен Жаңа Оңтүстік Уэльс арасындағы бәсекелестікке байланысты, өйткені Виктория ағылшын командасына төреші ұсынған және оның жергілікті командаға қарсы жасаған теріс шешімі көрермендерді ашуландырды.

Шеффилд қалқаны

1891-1892 жылдары Шеффилд графы Австралияда В. Г. Грейс басқаратын ағылшын командасын ұйымдастырушы ретінде болды. Турға Мельбурн, Сидней және Аделаида қалаларында өткен үш тест матчы кірді. Тур аяқталғаннан кейін Шеффилд Австралиядағы колонияаралық крикет турнирі үшін 150 фунт стерлинг көмектесті. Оның кеткеннен кейін Оңтүстік Австралия, Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарының ұйымдастыру комитеттері арасында осы қаржыны қалай жұмсау керек деген пікірталас болды, соның ішінде ақшаны үш колония комитеттері арасында бөлісу туралы ұсыныс та жан-жақты қарастырылды. Бұл ұсыныстан бас тартты. Нәтижесінде, жаңа турнир ұйымдастырылып, оның демеушісінің құрметіне Шеффилд қалқаны деп аталды. Бұл турнир 1892-93 маусымында Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория және Оңтүстік Австралия штаттарының қатысуымен басталды. Сол маусымда Квинсленд және Батыс Австралия штаттары да колонияаралық матчтарға қосылды, бірақ олар қалқан жарысына көп уақыт өткен соң ғана қабылданды. 4500 адам Квинслендтің Брисбендегі Экзибишн Граундта Жаңа Оңтүстік Уэльске қарсы өткен алғашқы колонияаралық матчында 14 ұпаймен жеңіске жеткенін және Батыс Австралияның Аделаидада Оңтүстік Австралияға қарсы алғашқы колонияаралық матчын тамашалады. Батыс Австралиялықтар Аделаидада Оңтүстік Австралиядан 10 қақпамен жеңіліп, MCG-де Викторияға бір ойынмен және 243 ұпаймен ұтылды. Шеффилд қалқаны жарысы басқа колонияаралық матчтармен бірге өткізілді, себебі Тасмания, Квинсленд және Батыс Австралия штаттары 20-ғасырдың басына дейін Шеффилд қалқаны жарысына қосылмады. Екі колония арасындағы матчтармен қатар, жиі бірлескен командалық матчтар (сондай-ақ бірінші сыныпты матчтар ретінде қарастырылды) өтті, мысалы, Темекі шегушілер – Темекі шекпеушілер, Австралиялық XI – Біріккен XI және Жаңа Оңтүстік Уэльс және Виктория – Австралиялық XI. Екінші қалқан жарысынан бастап, 1893/94 жылдары қалқан командаларының әрқайсысы маусым бойы екі рет, өз алаңында және қарсыласының алаңында ойнады. Бұл формат бүгінге дейін сақталып келеді, бірақ алты командамен маусымда 31 матч, оның ішінде финалдық матчтар да бар.

Виктория

Мельбурн крикет клубы (MCC) 1838 жылы, колония құрылғаннан кейін үш жылдың ішінде құрылды. Алғашқы Виктория командалары дерлік MCC командаларынан құралды. 1858 жылы жетекші клубтар колониялар арасындағы матчтарды ұйымдастыру және басқару үшін Викториялық колонияаралық крикет комитетін құрды.

Жаңа Оңтүстік Уэльс

1826 жылы Австралия крикет клубы құрылды. Жаңа Оңтүстік Уэльс және Виктория арасындағы алғашқы матч 1856 жылғы 26 наурызда Сиднейдегі Сыртқы аймақта өтті.