Кіріспе

Португалиялық мәдени және ғылыми мекеме

Калуст Гүлбенкиан қоры (Fundação Calouste Gulbenkian), көбінесе Гүлбенкиан қоры деп аталады, өнерді, қайырымдылықты, ғылымды және білімді дамытуға арналған португалиялық мекеме. Әлемдегі ең ірі қайырымдылық қорларының бірі саналатын Гүлбенкиан қоры 1956 жылдың 18 шілдесінде Португалияда тұратын мұнай магнаты Калуст Саркис Гүлбенкианның өсиеті бойынша құрылған. Гүлбенкиан өзінің барлық мүлкін қор ретінде елге сыйлаған. Армян мұнай магнаты Гүлбенкианның Еуропадағы ең үлкен жеке өнер коллекцияларының бірі қорына қарасты Лиссабондағы Калуст Гүлбенкиан мұражайында сақтаулы. Қор Гүлбенкиан оркестрі, Гүлбенкиан ғылым институты, Гүлбенкиан сыйлықтары және Гүлбенкиан комиссиясы сияқты көптеген мекемелер мен бастамаларды қамтиды.

Ұйым

Лиссабонда (Авенидас Новас азаматтық округі) орналасқан Қорының ғимараты 1969 жылы ашылды және Рюй Атугуя, Педро Сид және Альберто Пессоа есімді сәулетшілермен жобаланды. Кешенге Қор кеңселерінен бөлек, концерт залы, көрме алаңы, конгресс залдары және Мұражай мен өнер кітапханасын орналастыруға арналған ірі ғимарат кіреді. Бұл нысандар Рибейро Телес жобалаған Гулбенкиан паркінде орналасқан. 1983 жылы парктің бір шетіне Заманауи өнер орталығы салынды.

Калуст Гүлбенкян мұражайы

Калуст Гүлбенкян мұражайы (Museu Calouste Gulbenkian) оның соңғы өсиеті мен аманаттарына сәйкес құрылған. Онда оның көбінесе ежелгі және классикалық өнер туындыларынан тұратын коллекциясы, сонымен қатар бірнеше заманауи жұмыстар да бар.

Гүлбенкиан ғылым институты

Институт Гулбенкиан де Сиенса (IGC, ғылым институты) бір ғимаратта емес, Oeiras (Лиссабонның шетінде), Помбаль маркизі сарайының жанындағы жеке кешенінде орналасқан. Институт – биологиялық және биомедициналық зерттеулерді және аспирантураны даярлаудың халықаралық орталығы. 1961 жылы құрылған IGC шағын, тәуелсіз зерттеу топтарынан тұрады, олар өзара әрекеттесуді ынталандыратын, минималды иерархиялық құрылыммен жұмыс істейді. Ғылыми бағдарлама көп салалы: жасуша және даму биологиясы, эволюциялық биология, иммунология, ие-патоген өзара әрекеттесуі, ауру генетикасы, өсімдік биологиясы, нейроғылымдар, теориялық және есептеу биологиясын қамтиды.

Гүлбенкиан оркестрі

Гүлбенкиан оркестрі (Orquestra Gulbenkian) – Лиссабонда орналасқан португалдық симфониялық оркестр. Оркестр негізінен 1228 орындық Grande Auditório (Ұлы аудитория) концерт залында концерттер өткізеді. 1962 жылы 12 музыканттан тұратын Gulbenkian камералық оркестрі (Orquestra de Câmara Gulbenkian) ретінде құрылған, одан кейін кеңейіп, 1971 жылы қазіргі атауын алды.

Гүлбенкиан балеті

Гүлбенкиан балеті – 1965 жылы Қор tarafından Centro Português do Bailado ретінде құрылған португалдық классикалық би тобы. Оның бағдарлама директорлары: Уолтер Гор (1965–1969), Милко Спармбек (1969–1975), Хорхе Салависа (1977–1996), Ирасити Кардосо (1996–2003) және Пауло Рибейро (2003–2005) болды. Жоба 2005 жылы аяқталды.

Гүлбенкі хоры

Гүлбенкиан хоры (порт. Coro Gulbenkian) – 1964 жылы Ольга Виоланте (1964–1969) басқарған Гүлбенкиан камералық хоры (Coro de Câmara Gulbenkian) ретінде Қор құрған музыкалық хор жобасы. Осы уақыттан бері хордың құрамында шамамен 100 мүше болады және оны Мишель Корбоз басқарады.

Филиалдар

Калуст Гүлбенкиан Қорының Ұлыбританияда (Ұлыбритания бөлімшесі) және Парижде (Калуст Гүлбенкиан Мәдениет орталығы) өкілдіктері бар. Қордың Армения қауымдастықтары бөлімі Арменияға және армян диаспорасының жобаларына көмек көрсетуде ерекше және жеке ұзақ мерзімді миссияны жүзеге асырады. Ол инновациялық ынтымақтастық бойынша Еуропалық қорылар желісінің (ЕҚЖ) мүшесі. Ұлыбритания бөлімшесінің мақсаты – түсініктерді өзгерту, қарым-қатынастар құру, әлеуметтік оқшалануды азайту, қоршаған ортаны сақтау және жаңашылдық серіктестіктерді дамыту.

Баспа ісі

Бұл қор өнер, білім және тілдер сияқты түрлі тақырыптар бойынша кітаптар жариялайды.

Партекс

Партекс, португалдық мұнай өндіру компаниясы, 2019 жылдың маусым айында тай компаниясына сатылғанға дейін Калуст Гүлбенкян қорына толыққанды тиесілі болды.

Гүлбенкиан Қоры әрмен қауымдастықтарында

Калуст Гүлбенкян қоры әлемдегі армян қауымдастығында өте белсенді, себебі оның негізін қалаушы Калуст Гүлбенкян армян тегінен шыққан. Қордың Армения қауымдастықтары департаменті бар, оны Размик Паносян басқарады. Қордың Армения қауымдастықтары департаменті әлемнің түкпір-түкпірінде білім алатын армян студенттеріне гранттар мен стипендиялар түрінде қолдау көрсетеді. Қор Арменияда және армян диаспорасының барлық аймақтарында белсенді қызмет етеді. Ол сонымен қатар армян тілін, әсіресе армян диаспорасы кеңінен қолданатын Батыс армян тілін насихаттау және сақтауға, әлемдегі армян мектептерін, армян қоғамдарын, тарихын, мәдениетін, шіркеулерін, бұқаралық ақпарат құралдарын, спортты және т.б. белсенді түрде қолдайды.

Гүлбенкиан комиссиясы

Гүлбенк комиссиясы тоғызыншы ғасырда дамыған әлеуметтік ғылымдар салаларының ұйымдастырылуындағы жетіспеушіліктерді жоюға тырысты, сондай-ақ келесі 50 жылға әлеуметтік-ғылыми зерттеулерге бағыт көрсетуді мақсат етті. Ол Калуст Гүлбенкян қорының негізінде құрылды. 1994 және 1995 жылдары үш мәжіліс өтті.