Кіріспе

Ирландиялық саясаткер (туған 1965)

Ноэль Грилиш (16 желтоқсан 1965 жылы туған) – 2002 жылғы жалпы сайлаудан бері Галвей батыс сайлау округінің Техта Дала (TD) депутаты болып табылатын ирландиялық тәуелсіз саясаткер.

Саяси мансап

Ол Галвейдің жанындағы Карнмор аймағынан шыққан. Бұрынғысы – Прогрессивті демократтардың депутаты (TD). Грейлиш алғаш рет 1999 жылы сайлауға түсіп, Галвей округі кеңесіне Оранмор сайлау округін өкілдік ету үшін сайланды, ол үшін 1357 бірінші басымдық дауыс жинады. Ол алғаш рет 2002 жылғы жалпы сайлауда 2735 бірінші басымдық дауыспен Дэйл Эйренге сайланды, ұзақ жылдар бойы қызмет еткен депутат Бобби Моллойдың орнын басты. 2007 жылы сайлауға қатысқан екі Прогрессивті демократ депутатының бірі ретінде, ол 2007 жылдың маусымында Прогрессивті демократтар парламенттік партиясының төрағасы болып тағайындалды. 2007 жылдың 25 мамырынан 2009 жылдың 24 наурызына дейін Прогрессивті демократтардың орынбасары болды. 2007 жылдың соңында Грейлиш Фианна Фейлдің жоғары лауазымды саясаткерімен Фианна Фейлге қосылу мүмкіндігін талқылағанын, бірақ Прогрессивті демократтарда қалуды шешкенін мәлімдеді. Ол 2009 жылдың 24 наурызында, сол кездегі партия жетекшісі Сиаран Кэннонның Fine Gael партиясына өту туралы шешімінен кейін, Прогрессивті демократтардың жетекшілігін қабылдады. Грейлиш 2009 жылдың 20 қарашасына дейін партияның уақытша және соңғы жетекшісі болды, одан кейін партия таратылды.

Көшіп келушілерге қарсы риторика

2019 жылдың қыркүйегінде Грилиш пана іздеушілер туралы жасаған пікірлерінен кейін сынға ұшырап, отставкаға кетуді талап етті. Кейбір сарапшылар оның сөздерін нәсілшілдік деп бағалап, барлық африкалық пана іздеушілерді "паразиттер" деп сипаттады. Таоишик Лео Варадкар сұхбат барысында Грилиштің айтқандарын естіген соң: "Егер ол осылай айтса, осы сөздерін қайтарып алып, мәлімдеме жасап, түсіндіруі керек" деді. Оның әріптесі, тәуелсіз депутат Майкл Коллинз радио сұхбатында Грилишті қорғады, онда Ирландия иммигранттардың келуінен "мәдениетін жоғалтып жатыр" деді және Ирландия "алдымен өз халқына көңіл бөлгені жөн, содан кейін бұл мәселе шешілгеннен кейін әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдарға назар аударуға болады" деп ұсынды. Осыдан кейін ол да, Грилиш те ирланд саяси айналымдарында сынға ұшырады. Лейбористтер партиясының жетекшісі Брендан Хоулин оларды "өте қауіпті" деп атады, ал Ирландия президенті Майкл Д. Хиггинс тікелей оларға сілтеме жасамаса да, олардың риторикасын жария түрде қабылдамады, иммигранттар Ирландия халқын алмастырып жатыр дегеннің шындыққа жанаспайтынын, және иммигранттар Ирландия ЖІӨ-сінің үлкен бөлігін құрайтынын айтты. Грилиш 2019 жылдың 12 қарашасында Ирландиядағы иммигранттар елден үлкен сомада ақша жіберіп жатыр деген мәлімдеме жасады, сондай-ақ Нигерияда тұратын иммигранттар Нигериядағы туыстарына 3,5 миллиард евро жіберіп отырғанын айтты. Грилиш бұл соманың қылмыстық жолмен табылған болуы мүмкін екенін ұсынды. Рут Коппингер орнынан тұрып, Грилиштің сөздерін "ұятсыз расизм" деп бағалады. Оның сұрағына жауап ретінде Таоишик Лео Варадкар Грилишті ақшаның қылмыстық жолмен табылғанын дәлелдейтін "барлық дәлелдерді" ұсынуға шақырды, сонымен қатар ирланд эмигранттарының Ирландияға ақша жібергенінің ұзақ тарихын еске салды. Ирландияның Орталық статистика басқармасы 13 қарашада оның статистиканы дұрыс түсінбегенін анықтады, жіберілген соманың тек 17 миллион евро екенін көрсетті. Сонымен қатар, қаржы министрі Пашаль Донохо Грилишті нигериялықтарға неге ерекше назар аударғанын және өзінің көрсеткен сандарының негізін түсіндіруге шақырды. Тұрғын үй министрі Эоган Мерфи Грилиштің айтқандарын ұнатпайтынын білдірді және оның риторикасын "тітіркендіргіш және қауіпті" деп сипаттады.

Орайхаттың гольф қоғамы туралы аңыз

2020 жылдың тамызында Грилиш Оирехтас гольф қоғамы мүшелері COVID-19 пандемиясы кезінде жиналу туралы ирландиялық үкімет белгілеген ережелерді бұзды деген айыптамалар туған кезде Оирехтас гольф қоғамының даулы оқиғасының бірі болды. Грилиш Оирехтас гольф қоғамының капитаны болды және шара оның басшылығымен өтті, шараға шақыру оның жеке қолымен және қоғам президенті Дони Кэссидидің қолымен жасалды. Оқиғаның мән-жайлары жұртшылыққа белгілі болғаннан кейін, Галвей қаласының мэрі Майк Куббард және Галвей округі кеңесінің төрағасы Джеймс Чарти Грилиштің депутаттық мандатын тастауын талап етті. 2021 жылдың ақпан айында Бас прокуратура Грилиштің "Голфгейт" оқиғасындағы рөлі үшін қылмыстық қудалауға тартылатынын мәлімдеді. Мамыр айында Грилишке 22 шілдеде сотқа келуге шақыру қағазы берілді. Сот отырысы 28 қазанға дейін шегерілді. 2022 жылдың 3 ақпанында Грилиш, Кэссиди және олардың бірлескен айыпталушылары барлық айыптан ақталды. Сот қорытындысында: "Олардың барлығы жауапкершілігі бар адамдар еді, егер олар өздерін жайлы сезінбесе және ұйымдастырушылар қауіпсіздік үшін қажетті барлық шараларды қабылдамаса, кешкі асқа бармас еді" делінді. Грилиш нәтижеге өте қуанғанын айтты.