Кіріспе

Ирландиялық саясаткер (1953 жылы туған)
актер

Ричард Брутон (15 наурыз 1953 жылы туған) – ирландиялық Fine Gael саясаткері, 2016 жылдан бері Дублин шығанағының солтүстігіндегі Teachta Dála (TD), ал бұрын 1982 жылдан 2016 жылға дейін Дублин Солтүстік Орталық сайлау округінің депутаты болды. 2020 жылдың шілдесінен 2023 жылдың қыркүйегіне дейін Fine Gael парламенттік партиясының төрағасы қызметін атқарды. Бұрын 2018 жылдан 2020 жылға дейін Коммуникациялар, климаттық шаралар және қоршаған орта министрі, 2016 жылдан 2018 жылға дейін Білім және дағдылар министрі, 2011 жылдан 2016 жылға дейін Жұмыс, кәсіпкерлік және инновациялар министрі, 2002 жылдан 2010 жылға дейін Fine Gael партиясының орынбасары, 1994 жылдан 1997 жылға дейін Кәсіпкерлік және жұмыспен қамту министрі, ал 1986 жылдан 1987 жылға дейін Энергетика мәселелері жөніндегі мемлекеттік министр болып қызмет еткен. 1981 жылдан 1982 жылға дейін Ауыл шаруашылығы жөніндегі сенатор болды.

Ерте өмір және жеке өмірі

Брутон 1953 жылы Дублинде дүниеге келді, бірақ Мит графтығындағы Дунбойн қаласында өсті. Ол Джозеф пен Дорис Брутонның ұлы. Оксфордта экономика саласындағы философия магистрі (MPhil) дәрежесін алды, оның диссертациясы Ирландияның мемлекеттік қарызы тақырыбына арналған еді. Ол кәсіби зерттеуші экономист. Университетті бітіргеннен кейін Экономикалық және әлеуметтік зерттеулер институтында жұмыс істеді. Содан кейін ол екі жыл P. J. Carroll темекі компаниясында жұмыс істеді, ал соңғы жеке сектордағы жұмысы CRH компаниясында болды.

Саяси мансабының алғашқы жылдары: 1979-1992

Брутон 1979 жылы Мит округі кеңесіне сайланды және 1981 жылы Сенат Эйрене ауыл шаруашылығы панелінің сенаторы ретінде сайланды. Бастапқыда оппозицияда болған Брутон 1986 жылдың қыркүйегінде Эдвард Коллинстің қызметтен босатылуынан кейін Энергетика министрлігінің мемлекеттік министрі болып тағайындалды. 1987 жылдан кейін оппозицияда жүргенде, Брутон Энергетика, Табиғи ресурстар, Денсаулық сақтау, Кәсіпкерлік және Жұмыспен қамту, сондай-ақ Саясат директоры сияқты бірнеше маңызды лауазымдарда қызмет етті. Ол сонымен қатар 1990 жылы ағасы Джон Брутонның партия төрағалығына сәтті үміткерлігін ұйымдастырушы болды.

Кәсіпкерлік және жұмыспен қамту министрі: 1994-1997

1992 жылғы жалпы сайлаудан кейін Фианна Файл және Еңбек партиясы коалициялық үкімет құрды, ол 1994 жылы ыдырады. Брутон содан кейін Fine Gael, Еңбек партиясы және Демократиялық солшылдар арасындағы «Радуга» коалициясын келіссөздер арқылы құруға көмектесті. Сол үкіметте оның інісі Джон Брутон Таоишик болды. Брутон Кәсіпкерлік және жұмыспен қамту министрі қызметіне тағайындалды.

Оппозицияға қайта оралу: 1997-2011

1997 жылы оппозицияға қайта оралған Брутон 2000 жылы жүргізілген қайта құру кезінде саясат және баспасөз директоры болып тағайындалғанға дейін білім және ғылым салаларындағы оппозиция өкілі қызметін атқарды. 2002 жылы партия төрағалығына сайлауда Енда Кенниге ұтылғаннан кейін Брутон партияның алдыңғы қатарында қалды және вице-төраға болып тағайындалды, сондай-ақ қаржы жөніндегі бас сөзші болды. 2010 жылы өткен сәтсіз көшбасшылыққа таласқаннан кейін ол Кәсіпкерлік, сауда және инновация жөніндегі бас сөзші лауазымына төмендетілді.

Дублин қалалық кеңесі: 1999-2003

1999 жылы ол Артан жергілікті сайлау округінен Дублин қалалық кеңесіне сайланды. Ол Енда Кенниге жеңіліп қалды, бірақ Fine Gael партиясының орынбасары және қаржы жөніндегі өкілі болып тағайындалды, және 2010 жылға дейін осы қызметтерді атқарып тұрды.

Басшы орынбасары және қаржы жөніндегі өкілі: 2002-2010

Брутон 2002 жылы Қаржы жөніндегі өкіл болып тағайындалды. Осы қызметінде ол үкіметтің экономикалық саясатын тұрақты түрде сынап келді. Атап айтқанда, ол үкіметтің жылжымайтын мүлік секторына артық тәуелділігі туралы ескертті және құрылыс секторының өсуі экономиканы осы салдарлардан уақытша қорғап тұрғанын, бірақ үкімет бәсекеге қабілеттіліктің төмендеуі мен экспорттық нарық үлесінің жоғалуын назардан тыс қалдырып отырғанын айтты. 2006 жылы ол Дэйлде үкіметтің "өзінің кірісін қамтамасыз ету үшін құрылыс секторына тәуелділігін екі есеге арттырғанын" мәлімдеді. Үкімет жұмсайтын әрбір салық евросының 25 пайызы құрылыс секторынан түседі. Біз күшті емес, керісінше, осал жағдайдамыз. Брутон еңбекақыны теңестіру жүйесі бойынша сыйлықтардың төленуіне қатысты алаңдаушылық білдірді. 2003 жылы Fine Gael атынан ол еңбекақыны теңестіру жүйесінің қалған кезеңдеріне төлемдерді маңызды реформалар пакеті іске асырылғанша тоқтату туралы ұсыныс жасады, осылайша 1,3 миллиард евролық еңбекақыны теңестіру жүйесінің құны мемлекеттік қызметтердің тиісті жақсаруымен үйлесімді болады.

Fine Gael партиясының көшбасшылық сынағы: 2010

2010 жылдың 14 маусымында Брутон өзінің көшбасшысы Энда Кеннимен қаржы жөніндегі орынбасары және бас сөйлеуші лауазымынан босатылды, өйткені ол әріптестеріне Кенниге қарсы көшбасшылыққа талас жасайтынын хабарлаған болатын. Кенни Брутонмен бірнеше рет сөйлескенін, оның өзіне сенімі жоғалғанын айтты. Кейінірек Кенни бұқаралық ақпарат құралдарына: «Ричардтың шешімі мені оны барлық жауапкершіліктен босатудан басқа амал қалдырмады» деді. Ол сондай-ақ: «Аты-жөні аталмаған бірнеше адамдар анонимді пікірлері арқылы Fine Gael партиясына зор зиян келтірді, нәтижесінде бұл пікірлер жаңалықтар күнтәртібіне үстемдік етті» деді. Содан кейін ол қаржы портфеліне жауаптылықты Киран О'Доннеллге жүктеді. Брутон жұмыстан босатылар алдында оны қолдаған алғашқы депутат – Лоут округінен Фергус О'Дауд болды. Алдыңғы қатардағы тағы тоғыз мүше Кеннидің басшылығына сенімсіздіктерін білдірді. Олардың ішінде Лео Варадкар, Саймон Ковени, Брайан Хейс және Оливия Митчелл болды. 2010 жылдың 17 маусымында парламенттік партияның отырысы өтіп, 70 депутат дауыс берді. Дауыс беру нәтижесінде парламенттік партия Енда Кенниге сенім білдірді. Брутон Кеннидің алдыңғы қатардағы құрамында қызмет ететінін жоққа шығарды, бірақ бұрын оны екіжүзділік деп атаған еді. 2010 жылдың 1 шілдесінде Кенни оны Кәсіпкерлік, сауда және инновация жөніндегі бас сөйлеуші етіп тағайындады.

Жұмыспен қамту, кәсіпкерлік және инновация министрі: 2011-2016

Брутонды жаңа Таоишик Энда Кенни 2011 жылдың 9 наурызында Жұмыс, Кәсіпкерлік және Инновациялар министрі етіп тағайындады. Брутон 2012 жылы «Жұмыс орындары үшін» алғашқы жылдық іс-қимыл жоспарын іске қосты. Жоспардың басты мақсаты 2016 жылға дейін 100 000 жаңа жұмыс орнын құру еді. 2015 жылдың мамырында Брутон 100 000 қосымша жаңа жұмыс орнын құру жөніндегі мақсатты екі жыл ертерек орындағанын хабарлады. Іс-қимыл жоспары нақты мақсаттарды қоюға және қажетті шаралар орындалғанша оларға назар аударуға негізделген. 2014 жылдың басындағы «The Irish Times» газетінде Стивен Коллинз мақұлдап, «Жұмыс министрі Ричард Брутон бағдарламадағы жүздеген міндеттемелерді қадам-қадаммен орындап жатыр» деп жазды, ал бір жылдан кейін «Жұмыс министрі Ричард Брутон басшылығымен жүзеге асырылатын» жылдық жоспарды «Коалицияның мерзіміндегі ең сәтті жетістіктердің бірі» деп сипаттады. «Irish Independent» газетінің редакциондық мақаласында Брутонның соңғы үш жылда «Жұмыс орындары үшін» іс-қимыл жоспарын әзірлеу және түрлі мемлекеттік ведомстволарда іске асыруы лайықты мақтауға ие екені айтылды. Экономикалық Ынтымақтастық және Даму Ұйымының (ЭЫДҰ) «Жұмыс орындары үшін» іс-қимыл жоспарына жасаған сараптамасы, оның Ирландияның мемлекеттік басқаруында екі маңызды өзгеріске әкелгенін көрсетті. Біріншісі – жоғары деңгейде саяси қолдау және бақылаумен жүзеге асырылатын, біртұтас мемлекеттік саясат. ЭЫДҰ атап өткен тағы бір маңызды жаңалық – тройка бағдарламасына ұқсас, қатаң тоқсандық бақылау және есеп беру жүйесі. 2012 жылдың 17 мамырында Еуропалық фискалдық келісімге қатысты референдум алдында үкіметті қолдау науқаны жүргізіп жатқанда, Брутон тікелей эфирде ирланд халқы «Жоқ» деп дауыс берсе, екінші референдум болуы мүмкін екенін мойындады.

Білім және біліктілік министрі: 2016-2018

2016 жылғы жалпы сайлаудан кейін үкімет құрылуы кешікті. 2016 жылдың 9 мамырында жаңа үкімет құру бойынша келіссөздер аяқталған соң, Энда Кенни Брутонды Білім және дағдылар министрі етіп тағайындады. Брутон 2016 жылдың қыркүйегінде білім беру саласындағы алғашқы іс-қимыл жоспарын ұсынды. Жоспардың басты мақсаты – 2026 жылға қарай Ирландияның білім беру және оқыту жүйесін Еуропадағы ең жақсы жүйеге айналдыру. Лео Варадкар Таоиш болып сайланғаннан кейін Брутон 2017 жылдың 14 маусымында Білім және дағдылар министрі қызметіне қайта тағайындалды.

Байланыс, климаттық іс-қимыл және қоршаған орта министрі: 20182020

Ұлттық кең жолақты жоспарға байланысты туындаған даулардың нәтижесінде министр Денис Ноттен үкіметтен кеткен соң, Брутон 2018 жылдың 11 қазанында Байланыс, климаттық шаралар және қоршаған орта министрі болды. Ол 2020 жылдың ақпан айында өткен жалпы сайлауда қайта сайланды, бірақ 33-ші Дайл Үкіметі құрамына кірмеді. 2020 жылдың 22 шілдесінде Брутон Fine Gael парламенттік партиясының төрағасы болып сайланды. Ол 2023 жылдың қыркүйегіне дейін төрағалық қызметін атқарды, содан кейін оның орнына Алан Диллон келді. 2023 жылдың 5 қыркүйегінде ол келесі жалпы сайлауға түспейтінін хабарлады.