Кіріспе

Гарильяно шайқасы 915 жылы христиан әскерлері мен сарацендер арасында болды. Папа Иоанн X жеке басымен христиан күштерін шайқасқа түсірді. Мақсаты – шамамен 30 жыл бойы Орталық Италия мен Рим маңына қауіп келтірген Гарильяно өзеніндегі араб бекінісін қирату еді.

Өмірбаян

9-ғасырдың екінші жартысында Лационың маңызды нысандарына жасалған бірнеше шабуылдан кейін, Аглабидтер Гарильяно өзенінің жанындағы ежелгі Минтурна қаласының іргесінде колония құрды. Олар мұнда жергілікті христиан князьдерімен (әсіресе Гаетаның гипатисімен) одақ жасап, олардың арасындағы келіспеушілікті пайдаланды. 909 жылы Аглабид әулеті құлатылып, Солтүстік Африка мен Оңтүстік Италиядағы жерлерін бақылауға алған Фатимидтер билікке келді. Алайда, папа Иоанн X осы князьдерді біріктіріп, Фатимидтерді олардың қауіпті бекінісінен ығыстыруға қол жеткізді. Христиан әскерлері папаны ломбард және грек тегінен шыққан Оңтүстік Италияның бірнеше князьдерімен біріктірді, олардың ішінде Салерноның Гуамар II, Гаетаның Иоанн I және оның ұлы Доцибилис, Неапольдің Григорий IV және оның ұлы Иоанн, сондай-ақ Беневенто мен Капуаның Ландульф I болды. Италия королі Беренгар I Сполето мен Маркеден Альберик I, Сполето және Камерино герцогы бастаған қолдау күштерін жіберді. Византия империясы Баридің стратегі Николай Пицингли басқарып, Калабрия мен Апулиядан күшті контингент жіберді. Иоанн X өзі Лацио, Тоскана және Римнің әскерлерін жетекшілік етті.

Шайқас

Алғашқы әрекет солтүстік Лациода болды, онда қарақшылардың шағын топтары күтпеген жерден шабуылға ұшырап, жойылды. Христиандар Виа Кассиядағы Кампо Бакканода және Тиволи мен Виковаро аймағында тағы екі маңызды жеңіске жетті. Осы жеңілістерден кейін Нарни және басқа бекіністерді басып алған мұсылмандар Гарильянодағы Фатимидтердің басты бекінісіне қайта шегінді: бұл бекінілген елді мекен (кайруан) еді, бірақ оның орны әлі күнге дейін нақты анықталған жоқ. Қоршау маусымнан тамызға дейін үш айға созылды. Бекінілген лагерден ығыстырылғаннан кейін Фатимидтер жақын төбелерге бой көшті. Олар Альберик пен Ландульф басқарған көптеген шабуылдарға қарсы тұрды. Бірақ азық-түлік жетіспей, жағдайдың нашарлап бара жатыр екенін сезгендерінен, тамыз айында жағалауға жетіп, Сицилия әмірлігіне қашып кетуге тырысты. Тарихқа сәйкес, олардың барлығы қолға түсіріліп, жазаланды.

Салдары

Беренгар Рим папасының қолдауымен марапатталды және ақырында императорлық атаққа ие болды, ал Альбериктің жеңісті шайқастағы беделі оған Римнің болашақ тарихында ең басты рөл атқаруға мүмкіндік берді. Гаеталық Иоанн I өзінің герцогтігін Гарильяноға дейін кеңейте алды және Византиядан патриций атағын алды, осының нәтижесінде оның отбасы өзін "герцогтар" деп жариялады. Жеңіске жеткеннен кейін, шайқастағы ең маңызды күш болған Византиялықтар Оңтүстік Италияда үстемдік құрды.