Кіріспе

Норвегиялық-американдық актриса (1906–1988)

Грета Ниссен (туған аты Грете Рюст Ниссен; 30 қаңтар 1906 – 15 мамыр 1988) – норвегиялық-американдық кино және сахна актрисасы.

Театр және кино актрисасы

Грет Руст Ниссен Норвегияның Кристиания қаласында (қазіргі Осло) дүниеге келді. Копенгагендегі компания мектебінде оқып жүрген кезінде Корольдік Дания балетімен биледі, 1922 жылы Ұлттық театрда жеке балерина ретінде тұңғыш рет сахнаға шықты. Норвегияда гастрольдік сапарлармен болды және бірнеше даниялық фильмдерде ойнады. Ниссен 1924 жылы Бродвейде балерина ретінде дебют жасады. Ол Мишель Фокиннен балет сабақтарын алған. 1924 жылдың басында ол даниялық балет труппасының құрамында Нью-Йоркке келді, көп ұзамай Джордж С. Кауфманның "Ат үстіндегі тіңке" мюзиклінде үлкен би нөмірін орындауға шақырылды. Оны Paramount Pictures киностудиясының продюсері Джесси Л. Ласки байқап алып, жиырмадан астам фильмде түсуге шақырды. Ол "Саяхатшы" (1925, режиссері Рауль Уолш) фильмінде ойнады. Оның басқа фильмдерінің ішінде "Жоғалған әйел", "Бас көшедегі король", "Махаббат ұрысы", "Елші Билл", "Бақытты әйел" және "Құрметті жеңіл алу" фильмдері бар. Ниссен "Тәңірлердің періштелері" фильміндегі әйел басты рөліне бекітілді, ол бастапқыда нұсқасы дыбыссыз фильм ретінде жоспарланған. Басты түсірілім 1927 жылдың 31 қазанында Голливудтағы Метрополитен студиясында ішкі түсіріліммен басталды. Өндіріс ортасында "Джаз әншісі" фильмінің шығуымен дыбысты киноның жаңа дәуірі келді. Режиссер Говард Хьюз жаңа технологияны жартылай аяқталған фильмге енгізді, бірақ Ниссеннің айқын норвегиялық акценті жаңа дыбыс дәуірінің құрбаны болды. Ол оның еңбегі мен ынтымақтастығы үшін ақы төледі және оны ауыстырды, өйткені оның акценті британдық аристократ рөлін абсурд ететін еді. 1932 жылы ол Уэлдон Хейбернмен "Күдікті куәгер" фильмінде түсті, ол оның бірінші күйеуі болды. Олар 1932 жылдың 30 наурызында Мексиканың Тихуана қаласында неке қиды. 1935 жылдың 19 қазанында Ниссен некелерін жою үшін сотқа жүгінді, "олардың некесі заңсыз және заңды куәгерлер мен тұру талаптары бұзылған" деп мәлімдеді. Неке жою туралы шешім 1936 жылдың 30 сәуірінде шығарылды. 1933 жылы ол Англияға көшіп кетті. Оның кинодағы мансабы 1930 жылдардың ортасында бірнеше британдық фильмдерде ойнағаннан кейін аяқталды. 1937 жылы ол кинодағы актерлік қызметтен толығымен бас тартты.

Сыншылардың қолдауы

1925 жылы New York Times газетінің «Норвегиялық актриса» үнсіз фильміне жазған рецензиясында Ниссен былай сипатталған: Ол қимыл-қозғалысы мен мінез-құлқында нәзік болды, көздерінің үңілісі әрдайым өзгеріп тұрды. Актриса әдемі емес, көңілге қонымды еді. Оның жақ сүйегі мен мұрны біршама іріктелген. Гретаның мінезі тартымды еді және ол камераға түсіріліп жатқанын сезіндірмейтін. Оның терісі ақ, ал шашы сары болды. Әртүрлі кезде шашы біршама «жабайы» көрінетін. Рецензент шашын кішкентай шляпамен жабудың орнына, жазып тастағанда әсерлірек болатынын айтты. Көздерінің сыртқы түрі Сара Бернхардттың көздерімен ұқсас еді. Мордаунт Холл оның актерлік өнері туралы былай деді: «Мисс Ниссен шынайы және жаны шуақты рөл сомдайды, экранда сирек кездесетін ерекшелікпен үлкен жетістікке жетеді».

Кейінгі жылдар және өлім

1941 жылы 1 маусымда ол өнеркәсіпші Стюарт Д. Эккертке (1907–1993) үйленіп, қоғамдық өмірден шықты. Ниссен 1988 жылы 15 мамырда Калифорния штатының Монтесито қаласындағы үйінде Паркинсон ауруынан 82 жасында қайтыс болды. Оның күйеуі, оған әлі де жанкүйерлерден хаттар келіп тұрғанын айтты. Оның бір ұлы, Тор Брюс Ниссен Эккерт, 2005 жылы Грета Ниссеннің үлкен естелік жинағын Норвегияның Оттестад қаласында орналасқан Норвегиялық эмигранттар мұражайына (Norsk Utvandrermuseum) тапсырды.