Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Леопольд Стоковскийдің Модест Муссоргскийдің "Көрмедегі суреттер" атты оркестрлеуі 1939 жылы аяқталды және сол жылдың 17 қарашасында Филадельфия оркестрімен алғаш рет орындалды. Муссоргскийдің 1874 жылғы түпнұсқа композициясы фортепианоға арналған сюита болған, алайда, бұл шығарма көбінесе жасалған оркестрлеулер арқылы танымал болды. Осы аранжировкалардың ең танымал нұсқасын 1922 жылы француз композиторы Морис Равель жасады. Стоковский 1929 жылы "Көрмедегі суреттердің" Равель оркестрлеуін Филадельфиялық тыңдаушыларға ұсынды, бірақ бұл аранжировкаға толық қанағаттанбады, оған көбірек славяндық дыбыс қажет деп ойлады. Оның нұсқасы 10 жылдан кейін аяқталды, Равельдің француздық ықпалынан айтарлықтай ажыратылды. Стоковский "Туильри" және "Лимож" атты екі бөлімін шығармадан алып тастады, себебі олардың тым көп француздық ықпалға ие екенін ойлады және оларды Николай Римский-Корсаков жазған болуы мүмкін деп күдіктенді, өйткені оның 1886 жылғы басылымы Муссоргскийдің шығармасының алғашқы жарияланған нұсқасы болды.
Leopold Stokowski's orchestration of Pictures at an Exhibition by Modest Mussorgsky was completed in 1939 and premiered later that year, on 17 November, by the Philadelphia Orchestra. Mussorgsky's original 1874 composition was a suite for piano, however, the piece has gained most of its fame through the many orchestrations of it that have been produced. The most popular of these arrangements was completed in 1922 by French composer Maurice Ravel. Stokowski introduced the Ravel orchestration of Pictures to Philadelphia audiences in 1929, but was not fully satisfied with the arrangement, feeling it needed a more Slavic sound. His version was finished 10 years later, without much of the French influence he saw in Ravel's. Stokowski omits two movements, "Tuileries" and "Limoges", because he felt they showed too much French influence and had a suspicion they might have been composed by Nikolai Rimsky Korsakov, whose 1886 edition was the first published version of Mussorgsky's work.
I. Саябақ
Стоковскийдің бастапқы "Променады" Равельдің мыс фанфарына қарағанда әлдеқайда сәнді емес; оның орнына, көбінесе төменгі скрипкалар мен ағаштан жасалған үрмелі аспаптарға беріледі, бұл терең, хорға ұқсас дыбыстарды құрайды. Мыс аспаптар соңына жақын ғана қосылады.
Stokowski's opening "Promenade" is less showy than Ravel's brass fanfare; it is instead mainly given to low strings and woodwinds, creating deep, chorale like textures. The brass do not enter until near the end.
II. Гномдар
Бұл ерекше қимылдың түрленетін оркестрлеуі Стоковскийдің "Балда таудағы түн" нұсқасын еске түсіреді. Тынышталған мыс аспаптары мен ксилофон ерекше көзге түседі. Стоковскийдің туындысы Равельдің соққы аспаптарына (соның ішінде қамшыға) қарағанда, есімді ағаш және мыс дыбыстарындан көбірек құралған.
The kaleidoscopic orchestration of this grotesque movement recalls Stokowski's version of Night on Bald Mountain. Muted brasses are featured quite prominently, as is the xylophone. Stokowski's canvas depends more on strange woodwind and brass sounds than Ravel's percussion (including whip).
III. Саякат
Бұл бөлімде Равельдің горнына фагот қосылады, және оның үні сырлы скрипка тремололарымен кезектеседі. Соңы келесі бөлімге біртіндеп өтеді.
A bassoon replaces Ravel's horn in this movement, and alternates with mysterious string tremolos. The end fades into the next section.
IV. Ескі қамал
Бас гобой мен төменгі скрипкалардың сұрыңқалы кіріспесінен кейін, ағылшын мүйізі трубадор әнін орындайды. Ылғалды сырғалар арнайы атмосфераны құрады, сондай-ақ, дорбаның үздіксіз соққысы да осыған көмектеседі.
After a desolate opening of bassoon and low strings, the English horn enters with the troubador's song. Muted strings contribute to the dreamy texture, as does the relentless pulse of the timpani.
В. Бидло
Төменгі струналар өгіз арбасының салмақты жүгін көтереді, ал әуен мүйіздер мен тубамен жеткізіледі. Шыңына жеткенде, күшті барабандық крещендомен қарсы алынады, әуен скрипкаларда, трубаларда, мүйіздерде және тимпандағы өгіз арбасында естіледі. Стоковский мұнда Мусоргскийдің бастапқы партитурасын ұстанады, қозғалысты фортиссимодан бастайды, Равельдің пианиссимосының орнына.
The low strings bear the heavy burden of the ox cart, with the melody carried by horns and tuba. The climax is ushered in by an overwhelming percussion crescendo, the melody in the violins, trumpets, horns and the ox cart in the timpani. Stokowski follows Mussorgsky's original score here by having the movement start fortissimo, instead of Ravel's pianissimo.
VI. Саякат
Бұл бөлімде құпиялы тремололар қайтадан пайда болады, әуеннің көп бөлігі оларға тиесілі. Флейталар келесі бөлімді күтіп, соңында қосылады.
The mysterious string tremolos reappear in this section, having the bulk of the melody. Flutes enter at the end, anticipating the next movement.
VII. Ұяламаған балапандар балеті
Стокский, Равел сияқты, мұнда көбінесе ағаш аспаптарының дыбыстарын қолданады; бірақ екі оркестрлеу де мүлдем бөлек естіледі. Стоковскийдің оркестрлеуі Равельдікідей диссонанстарды жұмсартпайды: керісінше, оларды күшейтеді. Ортаңғы бөлімде қайтадан скрипка тремололары пайда болады, олар сырылдайтын гобоймен кезектесіп тұрады.
Stokowski, like Ravel, uses mainly woodwind textures here; however, the two orchestrations manage to sound completely different. Stokowski's arrangement does not smooth over the dissonances as Ravel's does: it accentuates them. The string tremolos reappear in the middle section, alternating with a squeaking oboe.
VIII. Самуэль Голденберг және Шмуэль
Бұл – Стоковскидің Равельден үлкен ықпал көрген жалғыз бөлімі. Дегенмен, оның өзіне тән бояулары да бар: кедейдің жалбарынысында флейта мен тынық дауыстағы труба кезектеседі, ал мақтаншақ "бай адам" тақырыбының қайта оралуында қорқынышты тромбонның глиссандосы тиімді қолданылған.
This is the only of Stokowski's movements that owes much to Ravel. However, it does have some colors of its own: A flute alternates with the muted trumpet in the poor man's plea, and the return of the pompous "rich man" theme uses ominous trombone glissandos to great effect.
IX. Катакомбалар
Бұл бөлімде Стоковскийдің органшы ретіндегі мұрасы анық байқалады, латунь аспаптарының тобы үлкен аккордтармен бір-бірінің үстіне жиналған. Бұл бөлімде скрипкалардың глиссандосы, бас барабан мен гонгтың қолданылуы сияқты бірнеше құбыжықты эффекттер бар.
Stokowski's heritage as an organist is very apparent in this section, with brass choirs piled on top of one another in gigantic chords. The section contains a number of spooky effects, such as the violins' glissandos and the presence of bass drum and gong.
X. Cum mortis in lingua mortua (Өлген тілінде өліммен бірге)
Бұл бөлімде ішекті аспаптардың тремолосы бұрынғыдан да алаңдата түседі, бірақ оркестрлеу Равельдікіндей қараңғы емес. Көңілді екінші бөлімде жеке скрипка ойнайды, және жиі портманто қолданылады.
The string tremolos return more ominously than ever in this movement, although the orchestration is not as dark as Ravel's. The sentimental second section features a solo violin, with frequent use of portamento.
XI. Құс аяғындағы үйшік (Баба-Яга)
Бұл қозғалыс тағы да Равельдің шығармасынан саналы түрде өзгешеленеді: француздың шығармасы – күшті, қатыгез, соққылы пьеса, ал Стоковскийдің шығармасы – көбірек гротесктік шерцо, өлім биі. Пьесаның басында жетіліктердің үлкен дыбыстары өшірілген мырыштардың ұршықтарымен беріледі. "Гномустағыдай", оркестрдің көрінеу әсерлері қысқа ғана түнгі кошмардағы калейдоскоптай жылдам өтеді – қысылған скрипкалар, ашулы мырыштар, айқайлайтын ағаш аспаптары. Ортаңғы бөлімде Стоковскийдің ең керемет оркестрлік шешімі бар – мүйіздер мен үндетілген трубалардағы тілді қозғалтып ойналатын трельдер мен тремололар; кейіннен төмен қарай хроматикалық гамма үндетілген тромбондарда тілді қозғалтып ойналады. Содан кейін өлім биі қайта оралады, бірақ келесі қозғалыс басталар кезде алысқа тарап кетеді.
This movement again shows a conscious difference from Ravel's: The Frenchman's is a pounding, brutal, percussionistic piece, while Stokowski's is more a grotesque scherzo—a danse macabre. The piece opens with the major sevenths being given out in snarls of muted brass. As in "Gnomus", phantasmagoric effects of orchestration flit briefly by in a nightmarish kaleidoscope—grunting strings, snarling brass, shrieking woodwinds. The middle section features Stokowski's most brilliant orchestral touch in the piece—fluttertongued trills and tremolos on the horns and muted trumpets; later the downward chromatic scale is fluttertongued on the muted trombones. Afterward the danse macabre returns, only to blow away into the distance as the next movement enters.
XII. Киевтің Ұлы қақпасы
Бұл бөлім Стоковскидің оркестрлеуінің екі маңызды ерекшелігін қамтиды: оның алып, органға ұқсас аккордтары (шынында да, орган қолданылады) және гонг пен қоңырау дыбыстарына бейімділігі. Органның ықпалы ашық түрде ашылушы хордан-ақ көрінеді. Хорлық бөлімдерде Стоковский Мусоргскийдің *senza espressivo* (көрсетілмеген тембр) деген белгілеуін назарға алмай, оларды әдемі скрипкалар тобына береді. "Есік" тақырыбының екінші рет орындалуымен бірге қоңырау дыбыстары енгізіледі, ал ортаңғы бөлімнің диссонанстық үнімен гонг дыбыстары естіледі. Равелден өзгеше, Стоковскийдің "Есік" тақырыбының соңғысына дейінгі тоқсандық үштіктері анық естіледі, олар мыс және барабан сияқты фанфар ретінде орындалады. Туынды орган мен оркестр үшін алып аккордтармен және гонгқа күшті соққымен аяқталады.
This movement sums up two important characteristics of Stokowki's orchestration: His giant, organlike chords (it actually uses an organ) and his penchant for gong and bell sounds. The organ influence is obvious from the opening brass chorale. In the chorale sections, Stokowski ignores Mussorgsky's marking senza espressivo (without expression) and gives them to a luscious string choir. Bell sounds enter with the scales that accompany the second occurrence of the "Gate" theme, and gong sounds with the dissonant chiming of the middle section. Unlike Ravel's, Stokowski's quarter note triplets in the penultimate "Gate" statement are audible, played fanfare like in the brass and timpani. The piece ends with giant chords for organ and orchestra and a huge smash on the gong.
Жазбалар
Леопольд Стоковский өзінің аранжировкасын коммерциялық үш рет жазды: (1) Филадельфия оркестрімен RCA Victor (1939); (2) АҚШ Columbia үшін Бүкіл американдық жастар оркестрімен (1941); және (3) Decca үшін Жаңа филармониямен (1965). Екі "тікелей эфирдегі" Стоковскийдің орындауы CD-де жарық көрді: (а) 1962 жылы Филадельфия оркестрімен Pristine Audio лейблінде; және (б) 1963 жылы BBC Symphony (оның Ұлыбританиядағы тұңғыш орындалуы) Music & Arts лейблінде. Басқа жазбаларды Маттиас Бамерт және BBC филармониясы (Chandos); Хосе Серебриер және Борнмут симфониясы (Naxos); Оливер Кнуссен және Кливленд оркестрі (DG); Геннадий Рождественский және КСРО мемлекеттік симфониялық оркестрі (Revelation); Джеймс Седарес және Жаңа Зеландия симфониясы (Koch International); Казуки Ямада және Жапон филармониясы (Exton) жасады. Эрих Кунцель мен Цинциннати Pops тек "Ұлы қақпаны" бөлек жазды, соңында "қосымша" орган бөлігімен, Telarc үшін.
Leopold Stokowski made three commercial recordings of his arrangement: (1) with the Philadelphia Orchestra for RCA Victor (1939); (2) with the All American Youth Orchestra for US Columbia (1941); and (3) with the New Philharmonia for Decca (1965). Two 'live' Stokowski performances have also been released on CD: (a) with the Philadelphia Orchestra in 1962 on Pristine Audio; and (b) with the BBC Symphony from 1963 (its UK Premiere) on Music & Arts. Other recordings have been made by Matthias Bamert and the BBC Philharmonic (Chandos); José Serebrier and the Bournemouth Symphony (Naxos); Oliver Knussen and the Cleveland Orchestra (DG); Gennady Rozhdestvensky and the USSR State Symphony Orchestra (Revelation); James Sedares and the New Zealand Symphony (Koch International); Kazuki Yamada and the Japan Philharmonic (Exton). Erich Kunzel and the Cincinnati Pops recorded just 'The Great Gate' on its own, complete with the 'optional' organ part at the end, for Telarc.