Кіріспе

АҚШ, Нью-Джерси штатының Хадсон округіне жататын қала. Кеарни (ағылш. Kearny) – АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы Хадсон округінің батыс бөлігінде орналасқан қала және Ньюарк қаласының қалалық аймағы. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қаланың халқы 41 999 адамды құрайды.

Кеарни қаласы Азамат соғысының генералы Филипп Кеарнидің құрметіне аталған. Ол 1867 жылғы 8 сәуірде Нью-Джерси заң шығарушы органының шешімімен Гаррисон қалашығының бір бөлігінен қалашық ретінде құрылды. 1895 жылғы 3 шілдеде қалашықтың бір бөлігі Шығыс Ньюарк қаласын құру үшін бөлініп алынды. Кеарни 1899 жылғы 19 қаңтарда екі күн бұрын өткен референдум нәтижесі бойынша қала мәртебесін алды. Қаланың Арлингтон ауданы Массачусетс штатының Лоуренс қаласындағы Арлингтон Миллс зауытының жанындағы Эри темір жолының Арлингтон станциясының атымен аталады.

Колониялық тамырлар

1867 жылы құрылған Кирни қалашығының аумағы 1668 жылғы 4 шілдеде Барбадостың майоры Уильям Сэндфорд алған алғашқы Корольдік гранттың бір бөлігі болды. Майор Сэндфорд оны өзінің туған жерінің құрметіне Жаңа Барбадос мойыны деп атады. Сол заманғы дәстүр бойынша, майор Хакенсак тайпасының басшысы Тантакуаға олардың барлық резервтік құқықтары мен иеліктері үшін 20 фунт стерлинг төледі. Санфордтың туысы, майор Натаниел Кингсленд 1708 жылы мүлікті сатып алып, екі жылдан кейін Гранттың солтүстік-батыс бөлігін капитан Арент Шлайлерге 300 фунт стерлингке сатты. Бұл жаңа сатып алуға қазіргі Кирни, Солтүстік Арлингтон, Линдхерст және Кингсленд кірді. Шлайлер жаңа үйін сатып алғаннан кейін көп ұзамай ерекше жасыл тас табылған. Ол сараптау үшін Англияға жіберілді, онда оның құрамында 80% мыс бар екені анықталды. Мыс кенін ашқаннан кейін ол Англиядан Америкаға алғашқы бу машинасы әкелді, ол терең шахтадан су шығару үшін қолданылды. Машинаның инженеры Джозиа Хорнбловер оны құпия түрде жеткізді. 1772 жылы машина мен шахта өртеніп, бірнеше жыл бойы тоқтап тұрды. Шлайлер сарайы Америка революциялық соғысы кезінде маңызды рөл атқарды. Англияның Лорды Хоу Нью-Йорк портын басып алғанда, Шлайлер сарайының жақын орналасқандығы оның көптеген офицерлерін қызықтырды. Олар көбінесе қазіргі Беллвилл автожолы деп аталатын жолмен саяхаттады, ол 1759 жылы жақын жердегі батпақтардан алынған кедр ағаштарынан салынған.

19 ғасыр

19 ғасырдың ортасында Керни Харрисон қалашығының жоғарғы, немесе солтүстік бөлігі болды. Жоғарғы бөлімнің көрнекті азаматы және тұрғыны генерал Н.М. Халстед, осы саяси жағдайда өзінің бөліміне тиісті мойындау алу мүмкін емес деп санайтын. Ол тәуелсіз қалашық құру үшін белсенді науқан жүргізді. Ол сәттілікке жетті, 1867 жылғы 14 наурызда Нью-Джерси штатының заң шығарушы органы «Керни қалашығын құру туралы акт» қабылдады. Қалаға Азамат соғысындағы Нью-Джерси әскерлерінің қолбасшысы және «Белл Гроув» (немесе «Белгроув») сарайының иесі болған генерал-майор Филипп Кернидің құрметіне ат қойылды. 1867 жылғы 8 сәуірде қалалық шенеуніктердің алғашқы сайлауы өтті. Генерал Н.М. Халстед төраға болып сайланды. Үкіметтің алғашқы ресми орны – Скайлер және Харрисон даңғылдарының солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан ескі Лоди қонақ үйіндегі үш бөлме. 1870-ші жылдардың басында Керни өзінің алғашқы қалалық ғимаратын Керни және Вудленд даңғылдарының бұрышында, қазіргі Нокс пресвитериан шіркеуінің шіркеу залы орналасқан жерде тұрғызды. Бұл ғимарат қала әкімдігі, сот және мектеп ретінде қызмет етті. Қалалық кітапта 1870 жылғы 16 тамызда Кернидің қазіргі мемлекеттік мектеп жүйесін құруға алғашқы қадам жасалғаны жазылған. Алғашқы мектеп 1873 жылы Керни және Вудленд даңғылдарында салынған қалалық ғимаратта орналасқан. Қаланың «Футбол қаласы, АҚШ» деген лақап аты 1870-ші жылдардың ортасында мыңдаған шотланд және ирланд иммигранттары қалаға қоныс аударғаннан кейін пайда болды. Бұған себеп – Кларк Тред Компани және Найрн Линолеум сияқты екі шотланд компаниясының жергілікті екі диірмен мен фабрика ашуы болды. Қаланың өсуі үлкен ғимараттарды қажет еткенде, 1909 жылы Индиана әктасынан салынған қазіргі Керни қалалық ғимараты салынды. 1876 жылы Mile End Thread Mills жұмыс істей бастады, бірнеше жүз операторға жұмыс берді. 1883 жылы Англияның Маршалл зығыр иіру компаниясы Керниде үлкен зауыт құрды, ол «Керең жіп компаниясы» деп аталды. Олардың тәжірибелі зығыр илеушілерге деген қажеттілігі Ұлыбританияның басқа аймақтарынан жұмысшылардың келуіне әкелді. Кернидің қазіргі тұрғындарының негізін сол ерте кездегі тоқыма жұмысшыларының отбасылары құрады. Пуралин өндіріс компаниясы, кейін Арлингтон компаниясы деп аталды, ол E.I. DuPont de Nemours компаниясының еншілес компаниясы болды, Эри темір жолындағы Арлингтон станциясынан шығысқа қарай үлкен жер учаскесін сатып алды, ол темір жолдың солтүстігіне қарай жайылымға дейін созылып кетті. 1887 жылы сэр Майкл Найрн Шотландиядағы Кирккалддиде Найрн линолеум компаниясын құрды, қазір бұл компания Кернидегі Congoleum Nairn компаниясы болып табылады, бұл жергілікті өнеркәсіптік өсуге қосымша серпін берді. Бұл сонымен қатар шотланд-американ халқының өсуіне әкелді, ол 1960-шы жылдары шамамен 21 000 адамды құрады, бұл қала тұрғындарының жартысынан астамын білдірді. 1902 жылы Кеарниде Эри темір жолының жанында орналасқан теңіз және темір жол шамдары мен құрылғыларын өндіретін Lovell-Dressel компаниясы орналасты. Керниде орналасқан басқа өнеркәсіптерге: Swift & Company, Koppers Company, Theobald Industries, Standard Tool & Manufacturing, Wilkata Box Company, Harris Steel Company және L & R Manufacturing кіреді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Керни сауытында жүк кемелері, ал екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери кемелер жасалды.

Кернидің шығармалары

1928 жылғы 15 маусымда Western Electric компаниясы 110 Central Avenue мекенжайындағы екінші өндіріс орнының құрылысын бастады, ол Kearny Works деп аталады. Жылдар өте келе ол кеңейіп, 1930 жылға дейін салынған екінші ірі Western Electric зауытына айналды, алғашқысы Иллинойс штатының Чикаго қаласындағы Hawthorne Works зауыты болды. 1925 жылдан 1986 жылға дейін Western Electric компаниясының Kearny Works зауыты Bell жүйесі үшін түрлі-түрлі аппараттар мен жабдықтарды өндіруде 24 000-ға жуық адамды жұмысқа алды. 1984 жылы AT&T компаниясы оны сатты, сол кезде зауытта жылына 128 миллион доллар табыс тапқан 4 000 қызметкер жұмыс істеді, бұл оны округтың ірі жұмыс берушілерінің біріне айналдырды. AT&T Kearny Works жабылатын кезде Кирни қаласының мэрі болған Генри Хилл өзі 41 жыл бойы осы зауытта өндіріс менеджері болып жұмыс істеді және жабылуға үш жыл бұрын зейнеткерлікке шықты.

Кино және теледидар түсірілімдері

1982 жылы түсірілімдер Керниде, бұрын Conrail компаниясына тиесілі болған, 1977 жылы жабылып қалған теміржол көпірінде өтті. Пасаик өзенінің жанында орналасқан, қолданыстан шыққан бұл көпір NX көпірі деп аталады және ол "Энни" фильміне түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды. Көптеген сахналар көпір ашық күйде болғанда түсірілді. Жергілікті тұрғындар бұл көпірді "Энни көпірі" деп атайды және жабылудан бері одан ешқандай жүк тасымалданып келген жоқ. HBO телесериалы "The Sopranos" сахналары Керниде түсірілді. Олардың бірі, Satriale's дүкені, кейіннен тұрақ салу үшін бұзылды. Қазір Satriale's орнында ирланд пабы орналасқан. Пандемия кезінде аяқталуы кейінге шегерілген "Spinning Gold" фильмінің де сахналары Керниде түсірілді. 2022 жылғы қорқыныш фильмі "Smile" 926 Passaic Avenue мекенжайындағы Jersey Oil орналасқан жерде түсірілді. Фильмнің түсірілімі толығымен Нью-Джерси штатында жүргізілді. Kearny Point-та кино және теледидар индустриясының екі студиясы бар. Керни қаласының әкімі Ал Сантос: "Біздің мақсатымыз – Kearny Point-ты кино және теледидар өндірісінің орталығына айналдыру. Бұл инвестиция жаңа жұмыс орындарын ашып, қаламыздың экономикалық өркендеуіне ықпал етеді" деді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы АҚШ халық санағында қалада 40 684 адам, 13 462 шаруашылық және 9 921 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 4 636,5 адамды (1790,2/км²) құрады. Тұрғын үйлердің орташа тығыздығы бір шаршы мильге 1616 үйден тұратын 14 180 тұрғын үй бірлігі болды. Жыныстық құрамы: 73,57% (29 933) ақ тұлға, 5,37% (2 186) қара немесе афроамерикалық, 0,40% (163) жергілікті американдықтар, 4,41% (1 793) азиялықтар, 0,08% (32) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 12,53% (5 099) басқа ұлттардан және 3,63% (1 478) екі немесе одан көп ұлт өкілдері. Кез келген ұлтқа жататын испандықтар мен латын американдықтары халықтың 39,95% құрады (16 253 адам).

Өнер және мәдениет

Керни қалалық кітапханасы – Нью-Джерси штатындағы сақталған Карнеги кітапханаларының бірі. Кітапхананың үшінші қабатында қала тарихы мен мәдениетіне арналған көрмелер ұйымдастырылатын музей орналасқан, сондай-ақ қаланың атымен байланысты заттардың жинағы бар. 2023 жылы қала 1,5 миллион долларға бұрынғы шіркеуді сатып алып, оны мәдени орталыққа айналдыруды көздеп отыр.

Жергілікті билік

Кирни Нью-Джерси штатының қалалық басқару нысаны бойынша басқарылады. Бұл мемлекет бойынша осы басқару түрін қолданатын тоғыз муниципалитеттен бірі (барлығы 564 муниципалитет ішінде). Басқарушы орган – мэр және қалалық кеңес, олар қарашадағы жалпы сайлауда партиялық негізде сайланады. Мэр сайлаушылармен тікелей төрт жылдық мерзімге сайланады. Сегіз мүшеден тұратын қалалық кеңес те сайлаушылармен төрт жылдық мерзімге сайланады, бірақ сайлаулар кезең-кезеңімен өтеді: әрбір төрт округтен екі орынның біреуі екі жыл қатарынан сайлауға түседі, ал содан кейін екі жыл сайлау болмайды. Мэр мен кеңес заң шығару функцияларын атқарады, мэр вето құқығына ие. Күнделікті басқару ісі қала әкімшісінің жауапкершілігінде болады, оның міндеттері жергілікті ережелермен белгіленеді және ол мэр мен кеңес қабылдаған саясатты іске асырады. Кирни қаласының қазіргі мэрі – тәуелсіз кандидат Кэрол Джин Дойл, ол 2025 жылдың 31 желтоқсанына дейінгі мерзімге сайланды. Қалалық кеңестің мүшелері: Ренато да Силва (D, 2025; 3-ші округ, мерзімі толмағандықтан сайланды), Мэритрин Де Кастро (D, 2025; 1-ші округ), Эйлин Эккель (D, 2026; 3-ші округ), Джеральд Дж. Фицето (D, 2025; 4-ші округ), Ричард П. Конопка (D, 2025; 2-ші округ), Денис Солано (D, 2026; 2-ші округ, мерзімі толмағандықтан сайланды), Статис Теодоропулос (D, 2026; 4-ші округ) және Джордж Запата (D, 2026; 1-ші округ). 2023 жылдың 11 шілдесінде өткен кеңес отырысында Питер Сантана (2-ші округтен сайланған кеңесші) 2023 жылдың қараша айында өткізілетін арнайы сайлауға дейін мэр міндетін атқаруға тағайындалды. Аль Сантос, 2000 жылдың 1 қаңтарынан бері мэр болып келген, сол күні Нью-Джерси Сенатының Сот комитеті оны Хадсон округінің Жоғарғы сотының судьясы етіп бекіткеннен кейін лауазымынан кетті. 2023 жылдың қарашасында өткен жалпы сайлауда тәуелсіз кандидат Кэрол Джин Дойл демократ Питер Сантана мен республикашыл Сидней Феррейраны жеңіп, қаланың алғашқы әйел мэрі атанды. 2023 жылдың желтоқсанында Ренато да Силва Дойл мэр болып тағайындалғаннан кейін бос қалған 2025 жылы мерзімі аяқталатын 3-ші округтің орынын толтыруға тағайындалды. 2019 жылдың ақпан айында қалалық кеңес Джеральд Фицетоны Майкл Д. Лэнди 2018 жылдың желтоқсанында лауазымынан кеткеннен кейін басқарған 2021 жылдың желтоқсанында мерзімі аяқталатын 2-ші округтің орынын толтыруға тағайындады. 2019 жылдың қарашасында Фицето қалған мерзімді аяқтау үшін сайланды. 2017 жылдың 7 қаңтарында 2-ші округтен сайланған кеңесші Джонатан Джордано қайтыс болды, соның салдарынан қалалық кеңесте бос орын туды. 2017 жылдың ақпан айында Питер Сантана 2018 жылдың желтоқсанында аяқталатын Джорданоның орнын толтыру үшін бірауыздан таңдалды; Сантана 2017 жылдың қарашасында өткен жалпы сайлауға дейін уақытша міндетін атқарды, содан кейін сайлаушылар оны мерзімнің қалған бөлігін аяқтауға сайлады. 2015 жылдың ақпан айында қалалық кеңес демократиялық муниципалитет комитеті таңдаған Мэритрин Де Кастроны 2017 жылдың желтоқсанында аяқталатын бос 1-ші округтің орынын толтыруға таңдады, бұл орынды бұрынғы мүшесі Алекса Арс өткен айда қалдырған еді. Қарашадағы жалпы сайлауда Де Кастро мерзімнің қалған бөлігін аяқтау үшін сайланды.

Саясат

2011 жылдың наурызында Керни қаласында барлығы 16 348 тіркелген сайлаушы болды, олардың 7030-ы (43,0%) – демократтар, 1922-і (11,8%) – республикашылар, ал 7390-ы (45,2%) – партияға қосылмағандар болып тіркелген. Тағы 6 сайлаушы басқа партияларға тіркелген. 2012 жылғы президенттік сайлауда демократ Барак Обама 68,9% дауыс (7579 дауыс) жинап, республикашыл Митт Ромниден (29,9%, 3293 дауыс) және басқа кандидаттардан (1,2%, 129 дауыс) озып шықты. Қаланың 17 601 тіркелген сайлаушысының арасында 11 076 бюллетень тасталды (75 бюллетень жарамсыз деп танылды), сайлауға қатысу деңгейі 62,9% құрады. 2008 жылғы президенттік сайлауда демократ Барак Обама 60,4% дауыс (6953 дауыс) жинап, республикашыл Джон Маккейнді (37,9%, 4365 дауыс) және басқа кандидаттарды (1,1%, 121 дауыс) басып өтті. Қаланың 18 057 тіркелген сайлаушысының арасында 11 508 бюллетень тасталды, сайлауға қатысу деңгейі 63,7% болды. 2004 жылғы президенттік сайлауда демократ Джон Керри дауыстардың 57,0%-ын (6363 бюллетень) алып, республикашыл Джордж Буштан (41,7%, 4650 дауыс) және басқа кандидаттардан (0,5%, 87 дауыс) жоғары нәтиже көрсетті. Қаланың 16 633 тіркелген сайлаушысының арасында 11 154 бюллетень тасталды, сайлауға қатысу көрсеткіші 67,1% құрады. 2013 жылғы губернаторлық сайлауда демократ Барбара Буоно 49,5% дауыс (2667 дауыс) жинап, республикашыл Крис Кристиден (48,8%, 2634 дауыс) және басқа кандидаттардан (1,7%, 92 дауыс) озып шықты. Қаланың 18 001 тіркелген сайлаушысы берген 5597 бюллетеньнің ішінде (204 бюллетень жарамсыз деп танылды) сайлауға қатысу 31,1% болды. 2009 жылғы губернаторлық сайлауда демократ Джон Корзин 52,9% дауыс (3838 бюллетень) жинап, республикашыл Крис Кристиден (38,5%, 2790 дауыс), тәуелсіз Крис Даггеттен (5,4%, 390 дауыс) және басқа кандидаттардан (1,1%, 80 дауыс) басып өтті. Қаланың 16 417 тіркелген сайлаушысының арасында 7249 бюллетень тасталды, сайлауға қатысу деңгейі 44,2% құрады.

Шарт мектептері

Кирниге сонымен қатар Хадсон өнер және ғылым чартерлік мектебі кіреді, бұл iLearn мектептері желісінің құрамындағы чартерлік мектеп, оның негізгі орталығы Элмвуд Парк қаласында орналасқан. HASCS екі кампусты қамтиды: бастауыш және орта мектеп. Бастауыш мектеп 131 Мидленд даңғылында (бұрынғы Mater Dei академиясы) орналасқан, ал орта мектеп 114 Честнат көшесінде (бұрынғы Маунт Кармел Гильдиясының жоғары мектебі) орналасқан. HASCS Elementary мектебі K-3 сыныптардағы оқушыларды, ал HASCS Middle мектебі 4-8 сыныптардағы оқушыларды оқытады. Екі мектепте барлығы 815 оқушы білім алады.

Жолдар мен автомобиль жолдары

2010 жылы қалада барлығы 70,89 миль (114 км) жол желісі болды, оның 50,75 милі (82 км) муниципалитет тарапынан, 7,30 милі (12 км) Хадсон округі, 7,73 милі (12 км) Нью-Джерси көлік департаменті және 5,11 милі (8 км) Нью-Джерси автокөлік магистралі басқармасы күтіп бағынды. Бірнеше жолдар қала аумағынан өтіп, қиылысады. Беллвилл саябағы (7-жол) қаланың солтүстік шекарасын Солтүстік Арлингтонмен құрайды және Пасаик өзені арқылы Ратгерс көшесіндегі көпірмен Бельвиллге өтеді. Кирни даңғылы қаладан өтіп, Ридж-роудқа жалғасады, ол 17-жолдың бастамасы болып табылады. АҚШ 1/9-жолы (Пуласки Skyway) және АҚШ 1/9 жүк тасымалы да қаладан өтеді. Эссекс тас жолы (280-таралық жол) қаладан өтіп, 15W шығу орнындағы ақы төлеу қақпасында 95-таралық жолмен (Нью-Джерсидің шығыс және батыс тармақтары) аяқталады.

Қоғамдық көліктер

NJ Transit Манхэттеннің орталық бөлігіндегі Порттық автобус терминалына және Нью-Джерсидің басқа да қалаларына автобус қызметін ұсынады. Ньюаркқа автобус қызметі 1, 30, 40 және 76 маршруттары арқылы қолжетімді. Кирниге бұрын Эри темір жолының Ньюарк тармағы (кейін Эри Лаккаванна және содан кейін Конрейлдің Ньюарк өнеркәсіп тармағы) және оның Гринвуд көлі бөлімі (кейін Эри Лаккаваннаның Гринвуд көлі – Буонтон желісі; және Конрейл мен Нью-Джерси транзитінің Буонтон желісі) пойыздары қызмет көрсеткен. Олар қазіргі тасталып кеткен Арлингтон станциясында тоқтаған. Ньюарк тармағының жолаушылар тасымалы 1966 жылдың қазан айында тоқтатылды. Бірақ жүк тасымалы 2005 жылға дейін жалғасты, содан кейін соңғы тасымалдаушы Spar Tech PolyCom жабылды. Дегенмен, Ньюарк жағындағы жүк тасымалы әлі де жалғасуда. Нью-Джерси транзиті 2002 жылы Монтклер қосылысы ашылғанда Буонтон желісі қызметін тоқтатты. 1970 жылдардың басында пойыздар осы бағыт бойындағы екінші станцияда, Батыс Арлингтон деп аталатында да тоқтаған. Бұл станция қазіргі тасталып кеткен WR Draw жылжымалы көпірінің шығысында орналасқан. 1967 жылдың 30 сәуіріне дейін Оңтүстік Кирнидегі станцияға Нью-Джерсидің Неварк және Нью-Йорк темір жолының Орталық темір жолы Пасаик өзені арқылы PD Draw көпірі арқылы қызмет көрсеткен. Бұл станция үлкен Western Electric зауытының және аймақтағы басқа да өнеркәсіп кәсіпорындарының қызметкерлері үшін танымал болған. Бұл қызметтің соңғы жылдары Оңтүстік Кирни мен Ньюарк қаласының орталығындағы CNJ Брод-стрит станциясы арасындағы екі бағыттағы сағаттардағы пойыздар, сондай-ақ Оңтүстік Кирни мен Плейнфилд арасындағы бір сағаттық қатынас болған. Бұл пойыз Элизабетпорт және CNJ магистралі арқылы жүрген. Кирниде сонымен қатар NJ Transit теміржол операцияларының негізгі техникалық қызмет көрсету орталығы – Медоус техникалық кешені орналасқан. Жолаушылар рейстері бар ең жақын әуежай – Ньюарк Либерти халықаралық әуежайы, ол Ньюарк және Элизабет қалаларында 6,5 миль (10 км) қашықтықта орналасқан.