Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1966 жылғы Тынық мұхитының тайфун маусымы өте белсенді болды, көптеген тропикалық циклон Қытай, Жапония және Филиппин елдерінде ауыр зардаптарға әкелді. Барлығы ресми немесе бейресми түрде 49 тропикалық депрессия жарияланды, олардың 30-ы ресми түрде ат қойылған дауылға айналды; олардың 20-сы тайфун статусына жетті, ал 3-і жел жылдамдығы кем дегенде… болғандықтан, супертайфунға дейін күшейді. Жыл бойындағы дауылдар кем дегенде 997 адамның қаза болуына және 377,6 миллион долларлық зиянға себеп болды; алайда, олардың салдарының толық тізімі жоқ. 1988 жылға дейінгі барлау кезеңінде Батыс Солтүстік Тынық мұхитындағы желдің бағалары үлкен қателіктерге ұшырауы жиі кездесетін жайт екені қабылданған. Көптеген жағдайларда, технологияның жеткіліксіздігі және тропикалық циклонның механизмдерін қазіргідей толық түсінбеу салдарынан қарқындылығы шамадан тыс жоғары бағаланды. Сонымен қатар, желдің болжамын алу әдістемелері ондаған жылдар бойы өзгеріп, 1966 жылғыдан бүгінгі күнге дейін айтарлықтай өзгеше. 2006 жылы Колорадо штатының атмосфераны зерттеу институты және АҚШ Әскери-теңіз зерттеу зертханасы 1966 жылдан 1987 жылға дейінгі тайфундарды бірлесіп қайта талдап, осы қателіктердің кейбірін түзетуге тырысты. Осы зерттеудің нәтижесінде 1966 жылғы көптеген дауылдардың күші төмендетілді; алайда, зерттеу нәтижелері ресми деректер базасына енгізілген жоқ. Саффер-Симпсон дауылдық жел шкаласы бойынша 3-ші санатқа немесе одан жоғары санаттағы ірі тайфундардың саны сегізден алтыға дейін азайтылды, соның ішінде 5-ші санаттағы тайфун да алынып тасталды. Батыс Тынық мұхиты бассейні Тынық мұхитының экватордан солтүстікке және Халықаралық күндік сызықтан батысқа орналасқан бөлігін қамтиды. Күн сызығының шығысында және экватордың солтүстігінде пайда болатын дауылдар жұмыр дауылдар деп аталады; 1966 жылғы Тынық мұхитындағы жұмыр дауылдар маусымы туралы мәліметтерге қараңыз. Батыс Тынық мұхитының барлық бассейнінде пайда болған тропикалық дауылдарға Бірлескен тайфун ескерту орталығы (JTWC) ат қойды. Жапонияның метеорологиялық агенттігі (JMA) де бассейндегі жүйелерді бақылады; алайда ол 1968 жылға дейін аймақтық мамандандырылған метеорологиялық орталық ретінде мойындалмады. Филиппиннің жауапкершілік аймағына кіретін немесе онда пайда болатын тропикалық депрессияларға Филиппиннің атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) ат қояды, бұл бір дауылдың екі аты болуы мүмкін; мұндай жағдайларда екі атау да төменде келтірілген, PAGASA атауы жақшада көрсетілген.
The 1966 Pacific typhoon season was an active season, with many tropical cyclones having severe impacts in China, Japan, and the Philippines. Overall, there were 49 tropical depressions declared officially or unofficially, of which 30 officially became named storms; of those, 20 reached typhoon status, while 3 further became super typhoons by having winds of at least Throughout the year, storms were responsible for at least 997 fatalities and $377.6 million in damage; however, a complete record of their effects is unavailable. It is widely accepted that wind estimates in the Western North Pacific during the reconnaissance era prior to 1988 are subject to great error. In many cases, intensities were grossly overestimated due to a combination inadequate technology and a lesser understanding of the mechanics behind tropical cyclones as compared to the present day. Additionally, methodologies for obtaining wind estimates have changed over the decades and is not the same today as in 1966. A joint reanalysis of typhoons from 1966 to 1987 was conducted by the Cooperative Institute for Research in the Atmosphere at Colorado State University and the United States Naval Research Laboratory in 2006 to correct some of these errors. Many storms in 1966 received strength reductions as a result of this study; however, the results of the research have not been implemented into the official database. Notably the number of major typhoons, Category 3 equivalent or higher on the Saffir–Simpson hurricane wind scale, was reduced from eight to six, including the removal of a Category 5. The western Pacific basin covers the Pacific Ocean, north of the equator and west of the International Date Line. Storms that form east of the date line and north of the equator are called hurricanes; see 1966 Pacific hurricane season. Tropical Storms formed in the entire west Pacific basin were assigned a name by the Joint Typhoon Warning Center (JTWC). The Japan Meteorological Agency (JMA) also monitored systems in the basin; however, it was not recognized as the Regional Specialized Meteorological Center until 1968. Tropical depressions that enter or form in the Philippine area of responsibility are assigned a name by the Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA), which can result in the same storm having two names; in these cases both storm names are given below, with the PAGASA name in parentheses.
Ирма тайфуны (Кларинг)
15 мамырда шығыс Самарды сағатына 115 миль жылдамдықпен "Ирма" тайфуны шапты. Арал үстінде күші әлсірегенімен, Сибуян теңізінде сағатына 140 миль жылдамдықпен қайта күшейіп, 17-сі күні Миндороға жетті. Тропикалық дауылға айналғаннан кейін "Ирма" солтүстікке бұрылып, 19-ы күні сағатына 95 миль жылдамдықпен батыс Лузонға соқты. Солтүстік-шығысқа қарай жылдамдығы артып, 22-сі күні экстратропикалық дауылға айналды. Экстратропикалық қалдықтары 23 мамырда Жапонияның шығысында кенеттен баяулап, солтүстік-шығысқа қарай жылдам қозғалды. Осы уақытта ол уақытша солтүстікке бұрылып, беймәлім қозғалыс жасады. 26 мамырға қарай жүйе жалпы шығыс бағытына қарай жылжып, 29 мамырда Халықаралық дата сызығының жанында тарап кетті. Филиппиннің көптеген аймақтарында ауыр зақымдар тіркелді, Лейте аралы "Ирманың" салдарынан ең көп зардап шекті. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, Таклобан қаласында 2,5 миллион долларлық зиян келді. 17 мамырда 740 тонналық "Пионер Себу" кемесі портта қалу туралы ескертулерді назарға алмағаннан кейін, Малапаскуа аралының жағалауындағы Висаян теңізінде дауылдың ортасына түсті. Ішінде 262 адам болған кеме тайфун кезінде дауылды теңізді басып өтуге тырысқанда рифке соқты. Кеме суға батып бара жатқандықтан, капитанның бұйрығымен жолаушылар кемені тастап кетуге кірісті, ал кеменің апатқа ұшырағаны туралы хабар радист арқылы таратылды. Содан кейін үлкен толқын кеменің бүйініне соғып, оны құлатып, толығымен суға батырды. Жолаушылар мен экипаждың 122-сі, соның ішінде капитан Флоро Яп кемемен бірге суға кетті, ал 140 адам қашып құтыла алды. Ауданнан тек бес дене табылды, ал қалғандары "кемелердің зираты" деп аталатын аймақта кемемен бірге жоғалды деп есептеледі. "Банка Алекс" сауда кемесі де Себу жағалауында 80 адаммен бірге суға батып кетті; 60 адам кейіннен құтқарылды, ал 20 адамның тағдыры белгісіз.
115 mph Typhoon Irma hit the eastern Samar on May 15. It weakened over the island, but re intensified rapidly to a 140 mph typhoon in the Sibuyan Sea before hitting Mindoro on the 17th. After weakening to a tropical storm, Irma turned northward to hit western Luzon as a 95 mph typhoon on the 19th. It accelerated to the northeast, and became extratropical on the 22nd. The extratropical remnant raced northeast before abruptly slowing on May 23 well to the east of Japan. During that time, it temporarily turned north while moving erratically. The system later acquired a general eastward track by May 26 and accelerated once more before dissipating near the International Date Line on May 29. Severe damage took place across the Philippines, with Leyte suffering the brunt of Irma's impact. Preliminary reports indicated that Tacloban incurred $2.5 million in damage. On May 17, the 740 ton vessel Pioneer Cebu sailed directly into the storm over the Visayan Sea off the coast of Malapascua Island after ignoring warnings to remain at port. Carrying 262 people, the ship struck a reef while battling rough seas in the typhoon. Passengers began abandoning the sinking vessel soon thereafter under the captain's orders while message about the ship's sinking was relayed by the radio operator. A large wave then struck the ship on its side, capsizing and submerging it entirely. Of the passengers and crew, 122 went down with the ship, including captain Floro Yap, while 140 managed to escape. Only five bodies were recovered in the area while the rest were presumed to be lost with the ship in an area referred to as the "graveyard of ships." A trading vessel, the Banca Alex, also sank off the coast of Cebu with 80 people aboard; 60 were later rescued while 20 others were never found.
Джуди тайфуны (Дэлинг)
Оңтүстік Тайвань "Джуди" дауылдың соққысын басынан кешірді, аймақтағы желдің күші сағатына жетті. Аралдағы жаңбырдың ең көп мөлшері құрады. Арал бойынша барлығы 18 адам қаза тауып, 14 адам жарақат алды. 1000-нан астам үй зақымданды, оның ішінде 363 үй толыққанды қирады. Тайваньның оңтүстігінде банан егініне ауыр зиян келді, екі провинция 70 пайыздық шығынға ұшырады. Егінге келген жалпы залал 25 миллион долларды құрады. Барлық зиян 373,5 миллион NT$ (жаңа тайван доллары) жетті.
Southern Taiwan bore the brunt of Judy's impact, with gusts in the region reaching Rainfall on the island peaked at A total of 18 people died while 14 were injured across the island. More than 1,000 homes sustained damage, of which 363 homes were destroyed. The banana crop suffered extensive damage in southern Taiwan, with two provinces reporting 70 percent lost. Total losses to the crop reached $25 million. Total damage amounted to NT$373.5 million.
Супер тайфун жинағы (Эманг)
Супер тайфун Кит болып табылатын алғашқы бұзылыс 20 маусымда Микронезия Федеративтік Штаттарындағы Чуук штатының жанында анықталды. Сол күні JMA жүйені тропикалық депрессия деп белгіледі, жүйе батысқа қарай тұрақты түрде жылжыды. 22 маусымда барлау нәтижелерінен кейін JTWC да осы классификацияны қабылдады. Келесі күні таңертең депрессия желдің күшті соғуын күшейтіп, "Кит" тропикалық дауілі деп аталды. Солтүстік-батысқа бұрылып, Кит кең көзді және 23 маусымның соңында тайфун статусына жетті. Осы уақыт аралығында Киттің көзі кішірейді. Шамамен осы кезде JTWC Киттің ең жоғары жел жылдамдығына жеткенін бағалады; алайда, бұл желдердің шамасы артық болуы мүмкін. Бірақ JMA жүйе шығысқа бұрылып, 3 шілдеде Халықаралық Дата Сызығының жанында Тынық мұхитының солтүстігінде жылдамдығын арттырып, жоғалып кеткенін мәлімдеді. 128 000-нан астам үй су тасқынынан зардап шекті, оның 433-і құлап түсті. "Белдеуге дейін" су Токио метрополитенін де тоқтатты, нәтижесінде шамамен 2 миллион адам қиын жағдайда қалды. Ел бойынша 64 адам қаза тауып, тағы 19 адам жоғалып кетті. Тайфуннан кейін Уцуномия маңындағы зақымдалған суару туннелін жөндеу кезінде 25 жұмысшы портативті генератордан көміртек монооксидімен уланып қайтыс болды.
The incipient disturbance that became Super Typhoon Kit was first identified on June 20 near Chuuk State in the Federated States of Micronesia. The JMA designated that system as a tropical depression that day as the system moved steadily westward. The JTWC followed suit with this classification on June 22 following an investigation by reconnaissance. Early the next day, the depression acquired gale force winds and was dubbed Tropical Storm Kit. Turning to the northwest, Kit developed a wide eye and reached typhoon status late on June 23. During this time, Kit's eye contracted to Around this time, the JTWC estimated Kit to have attained peak winds of ; however, these winds are likely an overestimate. However, the JMA states that the system turned eastward and accelerated over the north Pacific before losing its identity on July 3 near the International Date Line. More than 128,000 homes were affected by flooding, of which 433 collapsed. "Hip deep" waters also shut down Tokyo's subway system, stranding an estimated 2 million people. Throughout the country, 64 people died while a further 19 were listed missing. In the aftermath of the typhoon, 25 workers died from carbon monoxide poisoning from a portable generator while repairing a damaged irrigation tunnel near Utsunomiya.
Лола тропикалық дауыл (Гадинг)
8 шілдеде Шығыс Висаялар маңында тропикалық депрессия пайда болды және батыс-солтүстік бағытқа қарай жылжыды. 11 шілдеде Лузонды кесіп өткеннен кейін, жүйе Оңтүстік Қытай теңізіне шықты және күшеюге басталды. 12 шілдеде тропикалық дауылға айналған "Лола" Гонконгке қарай солтүстік-батысқа жылжыды. Келесі күні жүйе ең жоғары қарқынына жетті, содан кейін 14 шілдеде Гуанчжоу үстінде тез тарап кетті.
A tropical depression formed near the Eastern Visayas on July 8 and tracked west northwest. After crossing Luzon on July 11, the system emerged over the South China Sea and began strengthening. Reaching tropical storm intensity on July 12, Lola tracked northwest toward Hong Kong. The system attained its peak intensity the following day with winds of and a pressure of before rapidly dissipating over Guangzhou on July 14.
Рита тайфуны
7 тамызда Almería Lykes кемесі Ритаға кіріп, ең жоғары тұрақты жел жылдамдығы және ең төменгі қысымды хабарлады. Осы байқауға қарамастан, Рита сол кезде жел жылдамдығы бар тропикалық дауыл ретінде қарастырылады.
On August 7, the vessel Almería Lykes sailed into Rita and reported peak sustained winds of and a minimum pressure of Despite this observation, Rita is still considered a tropical storm with winds at that time.
Тайфун Тесс
Тайфун Тесс Тайвань аймағында мол жаңбыр жаудырды, Алисхан 18 сағат ішінде рекордты жаңбыр мөлшерін – жауын-шашын алды. Жаңбырдың күшіне қарамастан, зақым шеккендердің саны салыстырмалы түрде аз болды және бір адам ғана қаза тапты. Жалпы шығын 11,9 миллион жаңа тайуан долларына бағаланды, нәтижесінде 19 үй толығымен қирады, ал тағы 9 үй зақымдалды.
Typhoon Tess produced tremendous rainfall across Taiwan, with Alishan receiving of rain, including in just 18 hours. In contrast to the magnitude of the rain, damage was fairly limited and only one person was killed. Total losses reached NT$11.9 million with 19 homes destroyed and 9 others damaged.
Сюзан (Оянг) қатты тропикалық дауыл
JTWC мәліметінше, Сьюзан 16 тамызда Тайваньның шығысында Тайфун Тесске сіңіп кетті. Дегенмен, JMA жүйенің тропикалық депрессия ретінде солтүстікке қарай қозғалып, 18 тамызда Кюсю маңында тарағанын көрсетеді. Осыған байланысты, 17 тамызда Шығыс Қытай теңізінде пайда болған деп есептелген тропикалық депрессияның он үшінші нөмірі, шындығында Сьюзанның жалғасы болды.
According to the JTWC, Susan was absorbed by the nearby Typhoon Tess on August 16 while east of Taiwan. However, the JMA indicates that the system continued northward as a tropical depression and ultimately dissipated near Kyushu on August 18. As such, the operationally analyzed Tropical Depression Thirteen, which supposedly formed over the East China Sea on August 17, was actually a continuation of Susan.
Виола тайфуны
Виола құрлыққа жеткенше әлсірегендіктен, Жапонияда аз ғана зиян келтірді. Теңізде үш кеме толқындардың күшті болуынан айналып құлады.
Owing to the weakening before landfall, Viola caused only minor damage in Japan. Offshore, three vessels capsized amid rough seas.
Кати тайфуны
6 қазанда Маршалл аралдарындағы Кваджалейн атоллінің жанында тропикалық депрессия анықталды. Көбінесе солтүстік-шығысқа қарай жылжыса да, келесі бірнеше күнде оның күшеюі байқалмады. 9 қазанда жүйе «Кэти» тропикалық дауылы деп жіктелді. Содан кейін оның қозғалысы тоқтап, келесі үш күн бойы сағат тілімен кішкентай шеңбер жасады. 9 қазанның соңында Кэти тез күшейіп тайфунға айналды, осыған байланысты кең көз пайда болды. 10 қазанда желдің күші ең жоғары деңгейге жетті, бірақ кейін сәл әлсіреген. 13 қазанда солтүстік-шығысқа бұрылып, Кэти қайтадан күшейе бастады және келесі күні 947 мбар (hPa) қысыммен ең жоғары күшіне жетті.
On October 6, a tropical depression was identified near Kwajalein Atoll in the Marshall Islands. Tracking generally north northeast, little development occurred over the following several days. On October 9, the system was classified as Tropical Storm Kathy. Its motion subsequently stalled and the system executed a small clockwise loop over the following three days. Kathy quickly intensified into a typhoon late on October 9, marked by the formation of a wide eye. The system reached an initial peak with winds of on October 10 before weakening slightly. Turning northeast on October 13, Kathy began reintensifying and achieved its peak strength the following day with winds of and a pressure of 947 mbar (hPa; ).
Нэнси (Удинг) қатты тропикалық дауыл
17 қарашада JMA (Жапония метеорологиялық агенттігі) Яп аймағындағы тропикалық депрессияны бақылауға кірісті. Батыс-солтүстік бағытта жылдамдықпен қозғалған жүйе тұрақты түрде күшейіп, 19 қарашада тропикалық дауылға айналды. Дауыл күшейе түсіп, сол күні Филиппиннің Бикол аймағынан өтіп, ең жоғарғы нүктесінде 110 км/сағ (70 км/сағ) жылдамдықпен Калабарзонға соқты. Маниланың солтүстігінен өтетін кезінде циклон баяулап, оңтүстік-батысқа бұрылды. Бір кеме сол күні Нэнсидің орталығынан солтүстікке қарай жел соғып тұрғанын байқады. Жалпы батыс бағытта жылдамдықпен қозғалған Нэнси келесі бес күнде біртіндеп әлсіреп, 25 қарашада тропикалық депрессияға дейін төмендеді және келесі күні Оңтүстік Вьетнамның шығысында тарап кетті. Нэнсиге ұқсас солтүстік-батыс бағытта жылдамдықпен қозғалған жүйе 23 қарашада Маниладан шамамен 563 км шығысқа қарай тропикалық дауыл күшіне жетті. Келесі күні Ольга Лусонның солтүстік ұшынан өтіп, батысқа бұрылып, Оңтүстік Қытай теңізіне шықты. Мұссондық ойыспен байланысқа түсуі салдарынан Ольга әлсіреп, 25 қарашада жойылды. TIROS спутнигінен алынған суреттер Рождество күні жүйені Филиппинге қарай батыс-солтүстік бағытта жылдамдықпен іздеуге көмектесті. Сол күні жүйенің Самардан 354 км шығысқа қарай орналасқан тропикалық дауылға айналғаны болжамдалды. Памела одан кейін тез дамыды, 26 желтоқсанның басындағы алғашқы барлау миссиясы оның кең көзді қысыммен тайфун статусына жеткенін хабарлады. Тайфун 06:00 UTC-ден кейін Самардың солтүстік бөлігіне соқты. Памела Филиппиннің орталық аймақтарында ауыр зақымдар келтірді, нәтижесінде 30 адам қаза тапты. Ең көп зардап шеккен төрт провинциямен байланыс үзілгендіктен алғашқы бағалаулар қиын болды. Залал 15 миллион PHP (6 миллион АҚШ доллары) деп бағаланды. Құрлықпен байланыс жүйенің батысқа қарай жылдамдығын баяулатты.
On November 17, the JMA began monitoring a tropical depression near Yap. Traveling west northwest, the system steadily organized and reached tropical storm strength on November 19. The intensifying storm moved over the Bicol Region of the Philippines that day before striking Calabarzon at its peak with winds of 110 km/h (70 km/h). While passing north of Manila, the cyclone slowed and turned to the southwest before emerging over the South China Sea on November 21. One ship observed winds of that day to the north of Nancy's center. Moving generally west, Nancy gradually decayed over the following five days, degrading to a tropical depression on November 25 and dissipating the following day well to the east of South Vietnam. Tracking northwestward along a similar path to Nancy, the system reached tropical storm strength on November 23 about 350 mile (563 km) east of Manila. The following day, Olga brushed the northern tip of Luzon with peak winds of before turning west and moving over the South China Sea. Subsequent interaction with a monsoon trough caused Olga to weaken and ultimately dissipate on November 25. Images from TIROS aided in locating the system on Christmas Day as it tracked west northwest toward the Philippines. It was estimated to have become a tropical storm that day while located 220 mile (354 km) east of Samar. Pamela rapidly developed soon thereafter, with the first reconnaissance mission early on December 26 reporting it to have achieved typhoon status with a pressure of A wide eye had formed by this time. The typhoon struck northern Samar shortly after 06:00 UTC with winds of Pamela was responsible for heavy damage across the central Philippines with 30 people losing their lives, Initial assessments were difficult due to communication loss with the four hardest hit provinces. Damage was estimated at 15 million PHP (US$6 million). Interaction with land imparted weakening on the system as it moved westward.