Кіріспе

Мысыр тарихының қазіргі кезендері

Мысыр Конституциясы 1923 жылғы либералды конституциядан бастап қазіргі конституцияға дейін ұзақ даму жолынан өтті.

Ежелгі Мысыр

Мысыр тарихындағы ең ерте әкімшілік және заңнамалық кодекстердің бірімен әйгілі. Фараондық цивилизация Египетте басқару және басқару жүйесінің негізін қалады. Мемлекеттік билік тізгінінің басында тұрған патша, немесе фараон, жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерді тағайындады.

Ерте ислам дәуірі

Ислам дәуірінде басқару және заңнама негізінен Құран мен Сүннеден (Пайғамбардың дәстүрлері) – ислам құқығының негізгі принциптерінің бірі саналатын кеңесу формуласына сүйенді. Мысыр шиит Фатимид халифатының (969-1171) астанасы болған кезде басқару мен заңнама дамыды. Сонымен қатар, Каир қаласы Мысырдың астанасы атанды. Аюби мемлекетінің дәуірінде (1171–1250) Цитадель штаб-пәтері мен билік орталығы болды. Заң шығару және сот кеңестері көбейді, сондай-ақ шағымдарды қарау үшін әділет кеңесі және тағы бір кеңес құрылды. Олардың міндеттеріне заңдармен қатар, шетелдермен жасалған шарттар да кірді.

Мамлюк дәуірінде (1250–1517) Сұлтан Эль Захер Бебарс Салах әд-Дин әл-Аюбидің Цитаделінде сот сарайын үкіметтік ғимарат ретінде салдырды. Оның құзыретіне заңдарды орындау, дау-дамайды шешу және жақын елдермен келіссөздер жүргізу кірді.

Осман империясы

Осман дәуірінде (1517–1805) ислам соттары сот жүйесін құрады. Сот судьялары азаматтық және қылмыстық даулар бойынша өз шешімдерін тікелей ислам шариатына негіздеді. Бұл 18 ғасырдың соңына дейін сақталды. Осылайша, Мысыр маңызды саяси және әлеуметтік дамулардың ортасы болды. 1795 жылы, француз революциясынан кейін шамамен алты жыл өткен соң, құқықтар, бостандықтар және әділдік талаптарымен күшті саяси көтеріліс басталды. Ол ұлттық күштерді және халықтық көшбасшыларды әділдік, теңдік және бостандыққа қатысты ұлттық талаптарды қолдау үшін біріктірді. Осман билеушісіне, Валиге және мамлюктерге қарсы наразылық күшейгенінің нәтижесінде Мысыр кең ауқымды көтерілісқа жақын болды. Бұл Уламаның билеуші мен қара халық арасындағы қарым-қатынасты анықтайтын жазбаша құжатты қолға алуына әкелді, бұл халық өкілдерінің келісімінсіз салықтарды көтеруге жол бермеді.

20 ғасыр

Мысырдың 20-ғасырындағы алғашқы конституциясы – 1923 жылғы конституция, ол ұлттық конституцияның алғашқы қазіргі заманғы кодификацияланған нысаны. Ол монархиялық үстемдікті қамтамасыз етті, патша мемлекет басшысы ретінде заң шығарушы органда ықпал ету құқығына ие болды. 1923 жылғы Конституция 1930 жылғы Конституцияның қолданысқа енген 1930 жылдан 1935 жылға дейінгі кезеңнен басқа, монархияның қалған бөлігінде күшінде болды. Мұбарактың отставкасынан кейін Мысырдың әскери үкіметі 2011 жылғы Мысыр конституциясын қайта қарау комитетін тағайындады және 76, 77, 88, 93, 139, 148 және 189-баптарға түзетулер енгізуді, ал 179-бапты жоюды ұсынды. 30 наурызда конституциялық реформаның кезеңдік өтуіне бағытталған басқа да түзетулермен қатар, түзетілген баптарға негізделген жаңа уақытша конституция қабылданды. 2012 жылы жаңа конституция бекітілді.

2013-2014 жылдар

Президент Мұхаммед Мурси 2013 жылдың шілдесінде қызметтен алынды, ал 2012 жылғы конституция күшін жойды. Уақытша үкімет жаңа конституцияны әзірлеуді де қамтитын жол картасын бекітті. 2014 жылдың 14-15 қаңтарында конституциялық референдум өтті, онда сайлаушылардың көпшілігі жаңа конституцияны мақұлдады.