Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бахау (жауи: بهاو, ) – Малайзияның Негери Сембилан штатындағы Джемпол ауданының орталық қаласы.
Town in Negeri Sembilan, Malaysia
Bahau (Jawi: بهاو, ) is the principal town of Jempol District, Negeri Sembilan, Malaysia.
Этимология
Қаланың атауы қытай тіліндегі сөз тіркесінен шыққан деп саналады. Бахау сөзінің тікелей мағынасы "аттың аузы", ал жақын орналасқан Махсан қаласы кантон тілінде "аттың денесі" дегенді білдіреді. Сонымен қатар, Малакка шекарасына жақын Тампин деген қала бар, жергілікті халық оны Махмей деп атайды, бұл кантон тілінде "аттың құйрығы" деген мағынаны береді.
The town's name is believed to have been derived from a Chinese phrase. Bahau's literal translation is "horse's mouth" while the nearby town, Mahsan means "horse's body" in Cantonese. Also, there's a linkage town called Tampin near the border with Malacca, locals nickname as Mahmei, means "horse's tail" in Cantonese.
Тарих
Бахау аймағының ең алғашқы тіркелген рөлі – "Деней Пэнарикан" бойындағы қала, ол Малайзия түбегінің ішкі аймақтары арқылы су және құрлық жолымен батыс жағалаудағы Муар, Джохорды шығыс жағалаудағы Пекан, Пахангқа байланыстырды. "Деней Пэнарикан" немесе "Қайық сүйреу жолы" – саудагерлердің қайықтарын Сугай Муардан (батысқа қарай ағатын) Сугай Сертингке (шығысқа қарай ағатын) дейін жермен сүйреп тартатын құрлық жолы. Қала қытай қоныс аударушыларының қалайы кенін іздеу үшін ішкі аймаққа қоныс аударып келгеннен кейін ғана гүлденді. Қытай қоныс аударушылары Бахау және жақын орналасқан Махсан қалаларын құрды, ал қаланың экономикасында резеңке, пальма майы және ағаш саудасы (қазір тоқырап бара жатқан сала) үстемдік құра бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сингапурдан Джохор мен Негери Сембиланға халықты эвакуациялауға дайындық жүргізілді. Сингапур сол кезде тығырықтап, азық-түлік жағдайы өте қиын болды. Қытайлықтарды Эндауға сәтті жеткізгеннен кейін еуразиялық эмигранттар Бахауға әкелінді. Алайда, безгек тұрақты түрде қинады, эмигранттар бұл аймақтың олардың келуіне жеткілікті дайындықтан өтпегенін анықтады. Сион үкіметі Бахауға Эндауға көрсеткендей көмек көрсете алмады, себебі ол Негери Сембилан билігінің жауапкершілігіне көшті. Бұл жердегі тұрғындар Эндаудағыларға қарағанда азаттықтары шектеулі болды. 300 еуразиялық отбасы және 400 қытай католик отбасы Сионнан Бахауға көшіп келді. Көптегендері ауылшаруашылық колониясында пионерлердің қиын өміріне бейімделе алмады. Католик монахтар мен олардың күтіміндегі жетім балалар құрт және шөптен жасалған сорпа жеуге мәжбүр болды. Жоба жетекшісі, епископ Девальс сияқты көптеген адам қайтыс болды. Бахаудағы жоба Достасқан Оңтүстік-Шығыс Азия әскерлері азық-түлік пен дәрі-дәрмекпен қамтамасыз еткен кезде аяқталды. Бахау "көшірілген адамдар лагері" деп жарияланды, ал оның көптеген тұрғындары британдықтармен Сингапурдағы Симе Роуд лагеріне уақытша көшірілді.
The earliest recorded role of the area around Bahau is as a town along the "Denai Penarikan", a water land route through the interior of Peninsular Malaysia, linking Muar, Johor in the west coast, to Pekan, Pahang in the east coast. The "Denai Penarikan" or the "Pulling Portage" is a land route where merchants would pull their boats across the land from Sungai Muar which flows westwards to Sungai Serting which flows eastwards. The town did not flourish until the arrival of Chinese settlers moving inland in search of tin ore. The Chinese settlers established the town of Bahau and nearby Mahsan, and the town grew as the rubber, palm oil and timber trade (fading industry) began to dominate the town's economy. During the Second World War, preparations were made to evacuate people from Singapore to Johor and Negeri Sembilan. Singapore was then overcrowded and the food situation critical. Eurasian emigrants were brought to Bahau after the success in bringing the Chinese to Endau. However, malaria proved to a constant scourge, and the emigrants discovered that the area had not been adequately prepared for their arrival. The Syonan to government could not extend to Bahau the same assistance given to Endau because the former became the Negeri Sembilan authorities' responsibility. The residents here also enjoyed less freedom than their counterparts in Endau. Three hundred Eurasian families and 400 Chinese catholic families left Syonan for Bahau. Many could not adjust to the hard life as pioneers in an agricultural colony. Catholic nuns and the orphans in their care were reduced to eating a stew made from snail and grass. A high death rate claimed many, including the leader of the project, Bishop Devals. The project at Bahau came to an end when the Allied Southeast Asia Command dropped supplies of food and medicine. Bahau was classified as a "displaced person's camp", and the majority of its inmates were temporarily transferred to Sime Road Camp in Singapore by the British.
Демография
2020 жылғы мәлімет бойынша Бахаудың халқы 32 018 адамды құрайды. Бахау халқының көп бөлігін қытайлар, малайлар (қала шетіндегі Фельда аймақтарынан) және қала мен шеткі аймақтардағы плантацияларда тұратын үндістер құрайды. Келесі мәліметтер Малазия Статистика департаментінің 2020 жылғы санағына сүйенеді. Бахаудағы этникалық топтар, 2020 жылғы мәліметтер:
As of 2020, the population of Bahau stands at 32,018. Bahau comprises mainly Chinese, Malays (from the Felda areas in the outskirts of the town) and Indians, who live in town and the estates on the outskirts. The following is based on Department of Statistics Malaysia 2020 census. Ethnic groups in Bahau, 2020 Ethnicity Population Percentage Chinese 14,454 45.14% Bumiputera 12,647 39.50% Indian 4,502 14.06% Others 95 0.30% Non Malaysian 320 1.00%
Этнос Халық саны Пайыздық үлесі
Қытайлар 14 454 45,14%
Бумипутра 12 647 39,50%
Үндістер 4 502 14,06%
Басқалар 95 0,30%
Малайзия азаматтары емес 320 1,00%
As of 2020, the population of Bahau stands at 32,018. Bahau comprises mainly Chinese, Malays (from the Felda areas in the outskirts of the town) and Indians, who live in town and the estates on the outskirts. The following is based on Department of Statistics Malaysia 2020 census. Ethnic groups in Bahau, 2020 Ethnicity Population Percentage Chinese 14,454 45.14% Bumiputera 12,647 39.50% Indian 4,502 14.06% Others 95 0.30% Non Malaysian 320 1.00%
Жол
Екі негізгі федералды жол Бахауда қиылысады. Бахауды аудан орталығы Бандар-Сери-Джемполмен, солтүстікте Паханг штатындағы Темерлохпен және оңтүстікте Гемаспен байланыстырады. 13-ші федералды жол Бахауды Жуассех және Бату Кикирмен байланыстырады, олар Куала-Пиланың жанында орналасқан. Сондай-ақ, 246-шы федералды жол бар, ол кішкентай ішкі ауылдар арқылы Бату Кикирге тікелей бағыт ұсынады.
Two main federal routes and intersect in Bahau. links Bahau to Bandar Seri Jempol, the district capital, and Temerloh, Pahang in the north and Gemas in the south. Route [Federal Route 13 links Bahau to Juasseh and Batu Kikir, near Kuala Pilah. There is also the Route 246 Federal Route 246 which gives a more direct route to Batu Kikir via small inland villages.
Пойыз
Бахауға пойызбен жетуге болады, ол оңтүстіктегі Гемастан солтүстіктегі Тумпатқа дейін созылатын Шығыс жағалауы орман теміржолының маңызды стансаларының бірі. Теміржол станциясы Таман Кванг Хуптың жанында орналасқан. Бахау – Негери Сембилан штатындағы батыс жағалауының басты желісі емес, тек шығыс жағалауының басты желісімен байланысқан жалғыз қала. Бұрын Бахаудан Куала-Пилаға дейін тармақ желі болған, бірақ 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде жабылып қалған.
Bahau is accessible by train, being one of the major stations on the East Coast Jungle Railway, which stretches from Gemas in the south to Tumpat in the north. The railway station is located near Taman Kwang Hup. Bahau is the only town in Negeri Sembilan that is only served by the East Coast main line instead of the West Coast main line. There used to be a branch from Bahau to Kuala Pilah but closed in the 1930s during the Great Depression.
Қалалық аудандар
Махсан, Джелай және Ромпин, қаланың шетінде орналасқан және Бахаудан жақын жерде, ыңғайлы жүруге болатын қашықтықта.
Mahsan, Jelai and Rompin, in the town's outskirts, are a comfortable short distance drive from Bahau.
Экономика
Бахау қаласының негізгі табыс көзі – соңғы онжылдықтарда қаланың өсуіне үлкен үлес қосып келген ағаш өнеркәсібі. Пальма майы және каучук өсіру де қала экономикасына маңызды әсер етті. Бүгінде IOI тобы, Sime Darby (Golden Hope), KLK және шағын шаруалармен дамыған ірі шаруашылықтар қалада қарқынды дамып жатыр. Сонымен қатар, қаладағы өнеркәсіп салалары да қазіргі таңда өсіп келеді. Бахаудың өнеркәсіптік аймағы Таман Кванг Хуптың жанында орналасқан. Ағаш саудасының дамығандығына байланысты қалада автошеберханалар, механиктер, қосалқы бөлшектер мен аксессуарлар сататын дүкендер басымдық құрайды. Сондықтан, қалаға тіркемелер мен жүк көліктері жиі жөндеуге түседі.
The major source of income of the town of Bahau was the timber industry which has contributed to the town's growth in the past few decades. The cultivation of palm oil and rubber also significantly impacted the town's economy and today, prominent estates in the town developed by IOI group, Sime Darby (Golden Hope), KLK and smallholder is speeding up. Besides, industries in the town are also currently growing. Bahau's industrial area is located near Taman Kwang Hup. Car workshops, mechanics, spare parts and accessories shops dominate the business in town because of the flourishing timber trade around the area. Hence, trailers and lorries usually frequent the town for repairs.
Білім
Бахау маңында 6 мектеп бар, атап айтқанда: 1. SJK(C) Бахау 2. SJK(C) Чи Вэн 3. SK Сент-Эйдан 4. SJK(T) Сент-Хелиер 5. SMK Датук Мансор 6. SMK Бахау.
There are 6 schools in the vicinity of Bahau, namely. 1. SJK(C) Bahau
2. SJK(C) Chi Wen
3. SK St. Aidan
4. SJK(T) St. Helier
5. SMK Datuk Mansor
6. SMK Bahau
Сауда
Қала орталығы соғысқа дейін дүкендер салынғандықтан ауданның сауда орталығы болып табылады. Қала орталығы жергілікті тұрғындар арасында "Негізгі жол" немесе "Жалан Бесар" деп белгілі. Бұл жердегі дүкендердің көпшілігін қытай саудагерлері мен жеткізушілер басқарады. Бахау қытай елді мекені болған отарлық дәуірдегі архитектуралық ерекшеліктері сақталған дүкендер әлі де бар. Бүгінде қала өсіп келе жатқандықтан, қала сыртында да сауда орталықтары салынуда. Жергілікті тұрғындар мен келушілер қаладағы көптеген мейрамханалар мен кофеханаларды жиі пайдаланады. Дегенмен, қала орталығындағы жалдау бағасының өсуіне байланысты, кейбір ескі кофеханалар жабылып, олардың бір бөлігі қала шеті мен айналасына көшірілді.
The town centre is the commercial centre of the district since shops were built there in pre war. The town centre is known to locals as the 'Main Road' or 'Jalan Besar'. The shops there are mostly run by Chinese traders and suppliers. The shophouses still bear the architecture from the colonial era, when Bahau was a Chinese settlement. Today, more commercial areas are being built outside town as the town grows. Locals and visitors alike frequent the many restaurants and coffee shops in town. However, due to the increasing rent rates in the town centre, some old coffee shops have been closed down, and some of these shops have moved to other places around and in the outskirts of the town.
Тағам
Қаладағы ең танымал тағамдардың бірі – дәстүрлі шөптермен пісірілген тауық және қой етінен жасалған сорпа. Сондай-ақ, қыртылған мұзбен және осы атаумен аталған жасыл, жіп тәрізді желеден жасалған, қою кокос сүтімен (малайша: сантан) және гула мелака молассасымен берілетін цендол десерті де бар. Жақын орналасқан Махсан қаласында жабайы шошқа, үйрек, кесіртке және жартас қоректілері сияқты экзотикалық тағамдар ұсынылады. Малай саудагерлері келушілерге танымал Негери Сембилан тағамын – масак лемак лада апи ұсынады, ол негізінен кокос сүтімен, түрлі еттер мен көкөністермен жасалған, куркумамен (малайша: кунит) және көп мөлшерде құс көзі бұрышымен (малайша: cili api / cili padi / лада апи) дәмделген ыстық және дәмді карри.
Among the notable foods in town are the chicken and mutton soup that is cooked with traditional herbs. There is also cendol, a dessert made from shaved ice and its namesake strings of green, stringy jelly, dressed in rich coconut milk (Malay: santan) and gula melaka molasses. The nearby town of Mahsan offers exotic food like wild boar, squirrels, lizards and bats. Malay hawkers will offer visitors the famous Negeri Sembilanese dish of masak lemak lada api, which is basically a hot and spicy curry made with coconut milk and various meats and vegetables, spiced with turmeric (Malay: kunyit) and hefty amounts of bird's eye chilli (Malay: cili api/cili padi/lada api).