Кіріспе

Актинмен байланысатын ақуыз

Профилин – актин цитоскелетінің динамикалық жаңаруы мен қайта құрылуына қатысатын актинмен байланысатын ақуыз. Ол көптеген эукариоттық организмдерде кездеседі. Профилин актин микрофиламенттерінің кеңістіктік және уақыт бойынша бақыланатын өсуі үшін маңызды, бұл жасушалық қозғалыс және жасуша пішінінің өзгеруі үшін қажетті процесс. Актин цитоскелетінің осы қайта құрылуы мүшелердің дамуы, жараның жазылуы және иммундық жүйенің жасушаларының жұқпалы бөлшектерді іздеп табуы сияқты процестер үшін маңызды. Профилин сонымен қатар әртүрлі ақуыздардағы пролин аминқышқылына бай тізбектерді де байланыстырады. Жасушадағы көптеген профилиндер актинмен байланысса да, профилиндердің 50-ден астам әртүрлі байланыс серіктестері бар. Олардың көпшілігі актиннің реттелуімен байланысты, бірақ профилин ядродағы мРНҚ тігілуі сияқты қызметтерге де қатысатын сияқты. Профилин – қайың, шөп және басқа да тозаңдарда кездесетін маңызды аллерген (IgE арқылы).

Көздері мен таралуы

Профилиндер – молекулалық салмағы шамамен 14–19 кДа болатын ақуыздар. Олар ашытқыларда, жәндіктерде және құрттарда бір ген ретінде, ал көптеген басқа организмдерде, өсімдіктерді қоса, бірнеше ген ретінде кездеседі. Сүтқоректілер жасушаларында төрт профилин изоформасы анықталды; профилин I көптеген тіндерде кездеседі, ал профилин II ми мен бүйректе басым. Асгард археялары профилиндерді пайдаланады. Көптеген эукариоттық диатом түрлерінде профилиндер жоқ. Профилин – токсоплазма гондиінің жасушаға енуі үшін қажетті. Токсоплазма профилині – 5, 11 және 12 TLR-лардың патогенге байланысты молекулалық үлгісі (PAMP).

Ашу тарихы

Профилинді алғаш рет Ларс Карлсон Уно Линдбергтің зертханасында және оның әріптестері 1970 жылдардың басында актин мономерін байланыстыратын алғашқы белок ретінде сипаттады. Одан кейін тек қана бұлшық еттерде ғана емес, бұлшық еттері жоқ жасушаларда да актиннің жоғары концентрациясы бар екендігі анықталды, бірақ оның бір бөлігі полимерленбеген түрінде болды. Содан кейін профилин актин мономерлерін (оларды жіпшелік алдындағы түрінде сақтап) бөліп алып, актин полимерінің жылдам өсуі үшін сигнал келгенде оларды босатады деп есептелді.