Кіріспе

Орлеан каналы – Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы дренаждық канал. Бұл канал 17-ші көше каналы және Лондон даңғылы каналымен бірге Нью-Орлеан шығару каналдары жүйесін құрайды. Каналдың қазіргі ұзындығы шамамен 2 км-ді құрайды, ол Сити Паркінің жоғары жағынан, Лейквью және Лейкшор аудандары арқылы Пончартрейн көліне дейін созылады. Канал қала көшелерінен жаңбыр суын көлге айдап шығару жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Канал Орлеанс даңғылы каналы, Орлеанс шығару каналы, Орлеанс құйрық арнасы және бұрын Жирод каналы деп те аталып келген.

Тарих

Орлеан каналының ең алғашқы нұсқасы қазіргі маршруттың ешқайсысын қамтымаған. Ол 1830 жылдары Орлеанс даңғылы бойында қазылған, Треме ауданынан Байо Сент-Джонға дейін созылған дренаждық арна болды. Бұл мемлекеттік инженер Джордж Т. Дунбардың қалалық дренаж жоспарының бір бөлігі еді. «Бенвилл дренаждық машинасы» – негізінен бу машинасымен қуатталатын үлкен шеңгел дөңгелек – Хаген және Бьенвилл көшелерінің бұрышында орнатылды. Ол Орлеан каналының ағынын көлге қарай итермелеп, қала көшелерінен суды шығаруға арналған алғашқы механикалық сорғылардың бірі болды. Дунбардың жоспарлары қаланың дренаж жүйесін жақсартудың көптеген басқа да жолдарын қамтыды, бірақ 1837 жылғы экономикалық дағдарыс келесі онжылдықтарда одан әрі іске асыру жоспарларын тоқтатты. Канал 1870 жылдары Жаңа Орлеандағы даму мен азаматтық жақсартулар кезінде кеңейтілді. 1871 жылы дренаждық жақсартулар каналдың бағытын өзгертіп, ұзындығын арттырды, оның соңғы нүктесін Байодан көлге көшті. 1873 жылы «Canal Street, City Park және Lake Railroad» компаниясы құрылды, ал желі 1877 жылға қарай аяқталып, жұмыс істеді. Темір жол қаланың дамыған бөлігінен, әлі де Миссисипи өзенін бойлап созылған, Сити Паркте тоқтады (сол кезде Метари Роудтан – қазіргі Сити Парк Авенюі – бір блок қана созылған), содан кейін көл жағасында бұрылып, Испан Форт ойын-сауық паркінде аяқталды. Оның көп бөлігі каналдың түзу сызығы бойымен өтті, ол тереңдетілді, Метари Риджінен көлге дейін созылған төменгі батпақты аумақ арқылы темір жолдың құрылысына қажетті топырақ берді. 19 ғасырдың кейбір қалалық карталары осы ауданда көшелер желісін көрсеткенімен, шындығында бұл көшелер осы ауданға жеткен жоқ, және ол 20 ғасырдың ортасына дейін дамылмаған батпақ болып қалды. Ол кезде каналдың басты мақсаты – көл жағындағы дамыған аумақтан суды алып тастау еді, көлге жақын батпақты жерлерден емес, каналдың көп бөлігі бойында. 20 ғасырдың басында одан әрі жақсартулар жасалды. Екінші сорғы станциясы Флорида бульварының жанында (қазіргі I-610 көшесінің жанында) көлге жақын орнатылды. 1906 жылы желіде жүретін бу локомотивтері электрлі трамвайлармен ауыстырылды. 20 ғасырдың басында А. Болдуин Вуд жобалаған, күрт жақсартылған дренаждық сорғы жүйесі орнатылды. 1920 жылдардың соңында Пончартрейн көлінің жағалауы кеңейтіліп, көл жағындағы бөгеттер салынды. Метари Риджінің өзен жағындағы каналдың бөлігі жер асты дренажы үшін жабылды. Канал бойындағы бөгеттер одан әрі көтерілді, өйткені екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұрынғы батпақ дамыды, өзеннің төменгі жағындағы аумақ Сити Паркінің кеңейтіміне, ал өзеннің жоғарғы жағындағы аумақ Лейквью тұрғын үй ауданына айналды. Осы бөлімдегі каналдың су деңгейі айналадағы көшелерден жоғары болды және қазір де солай болып тұр.

Катрина даулынан кейінгі қалпына келтіру

2005 жылы «Катрина» даулы кезінде Орлеан каналының бөгеттері мен су тасқынынан қорғайтын қабырғалары құлаған жоқ. Армия инженерлік корпусы бұл, ішінара, жоспарланбаған 100 фут (шамамен 30 метр) ұзындықтағы «ағынды жолдың» болуына байланысты екенін анықтады. Бұл «ағынды жол» – каналдың оңтүстік жағындағы 7 нөміріндегі сорғы станциясына жақын, жаңа су тасқыны қабырғаларынан едәуір төмен орналасқан ескі қабырғаның бір бөлігі болды. Бұл жоспарланбалмаған «ағынды жол» аймақта орналасқан, онда жаңа су тасқыны қабырғасын (I қабырға) салу үшін OLB, S&WB, DOTD және, мүмкін, Федералдық тас жол басқармасы арасында үйлестірілген жұмыс қажет болатын. «Катрина» даулымы келген кезде бұл мәселе шешілмегендіктен, су тасқыны ашық саңылау арқылы құйылып, канал ішіндегі су деңгейін ішінара төмендетті. Бұл байқаусыз «ағынды жол» (I қабырғадағы саңылау) 610 тас жолын алып өтетін виадуктың астында орналасқан, онда жерден жасалған бөгеттің үстіңгі жағы іргелес бетон қабырғалардан шамамен 5–6 фут (1,5-1,8 метр) төмен болды. Су тасқынынан қорғау қабырғасын аяқтау, егер ескі сорғы станциясының кірпіш қабырғалары күшейтілмесе, олардың құлауына әкелуі мүмкін еді. Бұл ағызу жолының (саңылаудың) болуы Орлеан бөгеттер кеңесі мен Нью-Орлеан қалалық су және кәріз басқармасы үшін үлкен мәселе болды. Егер 17-ші көше каналы мен Лондон даңғылы каналының қабырғалары бұзылмаса, бұл ағызу бірнеше сағат бойы судың асығып өтуіне мүмкіндік беріп, маңызды су тасқынына әкелуі мүмкін еді, бірақ бұл апатты деңгейге жетпес еді. Алайда, 17-ші көше және Лондон даңғылы каналдарының құлауы бұл мәселені маңызсыз етіп жіберді. 17-ші көше каналы мен Лондон даңғылы каналы екеуі де апатты құлауға ұшырады. Дауылдан бұрын үш канал да бірдей талаптарға сәйкес салынған деп есептелді және дауыл кезінде шамамен бірдей жағдайға тап болды. «Катрина» даулымынан кейін Буш әкімшілігі жаңа дауылдан қорғау жүйесінің жыл сайын 1% болатын дауылға төтеп бере алуын талап етті. Бұл «100 жылдық дауыл» деп аталады. Армия инженерлік корпусы бұл талапты орындау үшін үш Нью-Орлеан ағынды каналының барлығына жаңа сорғы станциялары мен тұрақты жабылулар салынатынына шешім қабылдады.