Кіріспе

Ғылыми зерттеулер мен білім беру саласы

Шығыс Азияны зерттеу – Шығыс Азияның өткені мен қазіргі заманғы кең гуманистік түсінігін дамытатын, ерекше көп салалы ғылыми зерттеулер мен білім беру саласы. Бұл салаға аймақтың мәдениетін, жазба тілін, тарихын және саяси институттарын зерттеу кіреді. Шығыс Азияны зерттеулер Азияны зерттеулердің кеңінен қарастырылатын саласы болып табылады және әлеуметтік ғылымдардың (антропология, экономика, социология, саясат және т.б.) мен гуманитарлық ғылымдардың (әдебиет, тарих, өнер, кино, музыка және т.б.) элементтерін қамтитын көп салалы сипатқа ие. Бұл сала әртүрлі салалардағы ғалымдарды Шығыс Азияның тәжірибесімен және әлемдегі Шығыс Азияның орнымен байланысты ғылыми ойларды бөлісуге ынталандырады. Сонымен қатар, бұл сала ғалымдарды басқаларды Шығыс Азияны терең түсінуге, бағалауға және құрметтеуге тәрбиелеуге, соның арқасында бүкіл әлемде бейбіт адамзат интеграциясын дамытуға шақырады. Солтүстік Америка мен Батыс әлеміндегі университеттерде Шығыс Азия гуманитарлық ғылымдарын зерттеу дәстүрлі түрде EALC (Шығыс Азия тілдері мен өркениеттері немесе мәдениеттері) факультеттерінде жүзеге асырылады, онда қытай және жапон тілі мен әдебиеті, кейде корей тілі мен әдебиеті бойынша мамандықтар ашылады. Шығыс Азияны зерттеу бағдарламалары, әдетте, әдебиеттанушылар, тарихшылар, антропологтар, әлеуметтанушылар, саясаттанушылар және т.б. әртүрлі факультеттер мен мектептерден бірігіп, ортақ қызығушылық тудыратын оқу бағдарламаларын, конференцияларды және лекциялық циклдарды ілгерілететін салааралық орталықтар болып табылады. Шығыс Азия зерттеулері орталықтары көбінесе Шығыс Азияны зерттеу бойынша бакалавриат және магистратура деңгейлеріндегі салааралық білім беру бағдарламаларын ұйымдастырады.

Шығыс

Жоғарыда айтылғандарға қоса, Шығыс тарихына қатысты зерттеулер негізінен Жапонияда дамыды. "Ориент" аталымы Солтүстік Африка, Еуропадан және оның төңірегіндегі аралдардан басқа Еуразия аймақтарын қамтиды. Бұл, 1868 жылға дейін Токугава сёгунаты кезеңіндегі Ұлы Қытай мен Корея тарихы және сол жылдан кейін Еуропалық үлгідегі жоғары білім беру ошақтары құрылғаннан кейінгі Шығыс әлемі туралы зерттеулерге байланысты қалыптасқан. 1868-1945 жылдар аралығында қалыптасқан Шығыс тарихы туралы түсінік, Кореяны Жапонияның отар аймағы ретінде қарастырғандықтан, басқа Шығыс Азия аймақтарына таралған жоқ. Шығыс тарихы бойынша белгілі жапон тарихшылары болғанмен, олар басқа елдерде отандық деңгейде танымал емес.

Тарих

АҚШ-тың университеттерінде 1960-шы жылдары Вьетнам соғысына қарсылықтың бір бөлігі ретінде жас профессорлар мен аспиранттар осы саланы американдық империализм деп санайтын нәрсеге қатысы бар деп сынады. Атап айтқанда, Азиялық мүдделі ғалымдар комитеті АҚШ-та орталықтанбаған және көптеген американдық бағдарламалар сияқты, АҚШ үкіметі немесе ірі қорындармен қаржыланбаған балама тәсілдерді талқылап, жариялады. Олар Жапонияны революциялық емес жаңғырудың үлгісі ретінде көрсеткенін айыптап, революцияны болдырмау үшін модернизация теориясына назар аударуды сынға алды. Келесі онжылдықтарда көптеген сыншылар Эдвард Саидтың 1978 жылғы «Ориентализм» кітабынан шабыт алды, ал басқалары сандық немесе теориялық әлеуметтік ғылымдар тұрғысынан жазғанда, жалпы аймақтық зерттеулерді және әсіресе Шығыс Азия зерттеулерін тұрақсыз және ғылыми негізсіз деп қарады. Сондай-ақ, саяси спектрдің басқа да тұрғысынан сын-пікірлер айтылды. Әдетте консервативті Гувер институтындағы екі ғалым, Рамон Х. Майерс пен Томас А. Мецгер, «революция парадигмасы» «модернизация» парадигмасын көлеңкелеп тастады» және «бұл қателік Қытайдың қазіргі заманғы тарихы туралы көптеген жазбалардың ажырамас бөлігіне айналды», деп мәлімдеп, қазіргі Қытай тарихындағы басқа факторларды жоққа шығарды немесе елемеді. Еуропада Шығыс Азия зерттеулерінің көрнекті ғалымдары Ұлыбритания, Германия, Нидерланды, Франция және Италиядағы беделді университеттерде ұзақ жылдар бойы профессорлық қызмет атқарды, ал соңғы жариялымдар «Скандинавия елдері Шығыс Азия зерттеулері саласына ерекше үлес қосады» деген пікірді білдіреді.