Кіріспе

АҚШ армиясының генералы және мемлекеттік қызметкері (туған жылы 1952)

Дэвид Хоуэлл Петреус (/p//ᵻ/'/t//r//eɪ//.//ə//s/; туылған жылы 7 қараша 1952) – АҚШ армиясының зейнеткер генералы және мемлекеттік қызметкері. 2011 жылдың 6 қыркүйегінен 2012 жылдың 9 қарашасына дейін Орталық барлау агенттігінің директоры болып қызмет етті. ЦРУ директоры болып тағайындалғанға дейін Петреус 37 жыл АҚШ армиясында қызмет еткен. Оның соңғы лауазымдары 2010 жылдың 4 шілдесінен 2011 жылдың 18 шілдесіне дейін Халықаралық қауіпсіздікке көмек көрсету күштерінің (ISAF) және АҚШ Ауғанстан күштерінің (USFOR A) қолбасшысы болды. Оның басқа төрт жұлдыздық лауазымдары 2008 жылдың 13 қазанынан 2010 жылдың 30 маусымына дейін АҚШ Орталық қолбасшылығының (USCENTCOM) 10-шы қолбасшысы және 2007 жылдың 10 ақпанынан 2008 жылдың 16 қыркүйегіне дейін Ирактағы көпұлттық күштердің (MNF I) қолбасшысы болып қызмет етуін қамтиды. MNF I-нің қолбасшысы ретінде Петреус Ирактағы барлық коалициялық күштерді бақылады. Петреус 1983 жылы АҚШ армиясының Командалық және штабтық колледжінің үздік түлегі ретінде генерал Джордж К. Маршалл сыйлығының иегері атанды. Кейін ол АҚШ әскери академиясында халықаралық қатынастар жөніндегі профессордың көмекшісі болды және Джорджтаун университетінде стипендиялық бағдарламаны аяқтады. 2022 жылдан бері ол Йель университетінде халықаралық қатынастар курстарын оқытады, университеттың Джексон институтының Киссинджер аға ғылыми қызметкері ретінде. Петреус бірнеше рет сайлауға түсу ниеті жоқ екенін мәлімдеген. 2010 жылдың 23 маусымында президент Барак Обама Петреусті генерал Стэнли МакКристалдың орнына Ауғанстандағы Халықаралық қауіпсіздікке көмек көрсету күштерінің қолбасшысы лауазымына ұсынды, бұл Ауғанстан, Пәкістан, Орталық Азия, Араб түбегі және Мысырдағы әскери операцияларды бақылайтын АҚШ Орталық қолбасшылығының қолбасшысы лауазымынан төмендеуді білдірді. 2011 жылдың 30 маусымында АҚШ Сенаты 94 дауыспен Петреусті ЦРУ директоры лауазымына бір ауыздан бекітті. Петреус 2011 жылдың 18 шілдесінде Ауғанстандағы АҚШ және НАТО күштерінің қолбасшылығынан бас тарды және 2011 жылдың 31 тамызында АҚШ армиясынан зейнеткерлікке шықты. 2012 жылдың 9 қарашасында ол ЦРУ директоры лауазымынан кетті, себебі оның биографы Паула Бродуэллмен заңсыз қарым-қатынасы ФБР тергеуі барысында анықталды. 2015 жылдың қаңтарында ресми тұлғалар ФБР және Әділет министрлігінің прокурорлары Петреуске Бродуэллге ЦРУ директоры болып қызмет еткен кезінде құпия ақпарат бергені үшін қылмыстық айып тағуды ұсынғанын хабарлады. Ақырында Петреус құпия ақпаратты дұрыс пайдаланбағаны үшін кінәлі деп танылды. Кейін ол Бродуэллге берген құпия материалдарды заңсыз алып тастағаны және сақтағаны үшін екі жылға шартты жаза алды және 100 000 доллар айып төледі.

Жас шағы мен отбасы

Петреус Нью-Йорк штатының Хадсон қаласындағы Корнуолл қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Сикстус Петреус (1915–2008), теңіз саяхатшысы болған, ал анасы, Мириам Свит (туған күні Хоуэлл; 1912–1991) кітапханашы болған. Әкесі екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Нидерландының Франкер қаласынан АҚШ-қа эмиграциялаған голландиялық саудагер теңізші, ал анасы американдық, Нью-Йорк штатының Бруклин қаласының тұрғыны болған. Соғыс аяқталғаннан кейін отбасы көшіп, Хадсондағы Корнуоллға қоныстанды, онда Дэвид Петреус өсіп, 1970 жылы Корнуолл орталық мектебін бітірді. Петреус АҚШ Әскери академиясының Вест-Пойнт бөліміне оқуға түсті. Ол студенттер аралық футбол және шаңғы командаларында болды, бригада штабында кадет-капитан болды және академиялық жетістіктерімен көзге түскен кадет ретінде 1974 жылғы түлектердің алғашқы 5%-ына кірді (жалпы рейтингте 40-шы орында). Курс бітірушілер журналында Петреус спортта, оқуда, басшылықта және тіпті әлеуметтік өмірінде де әрқашан жаңа жетістіктерге ұмтылған адам ретінде еске алынды. Кадет кезінде Петреус армия генералы Уильям А. Ноултонның (сол кезде Вест-Пойнт суперінтенданты) қызы Холлимен танысты. Петреус академияны бітіргеннен кейін екі ай өткен соң олар үйленді. Холли көп тілді біледі, орта мектепте Ұлттық сыйлықтың иегері болды және Дикинсон колледжін үздік дипломмен бітірді. Олардың Анна және Стивен есімді қыз бен ұлы бар. Петреус 2009 жылы Массачусетс технология институтын бітіргеннен кейін ұлының армия қатарына қабылдану кезінде оған қызметтік ант берді. Оның ұлы Ауғанстанда офицер болып қызмет етті, ол 3-взводтың құрамында, Альфа ротасы, 1-батальон, 503-ші жаяу әскер полкі, 173-ші әуе шабуылына түсетін бригадада болды. Петреус АҚШ-тағы ресми тұрақты мекені Нью-Гэмпшир штатының Спрингфилд қалашығындағы шағын мүлік, оны оның әйелі отбасынан мұраға алған. Петреус бірде досына өзінің Рокфеллерлік республикашыл екенін айтқан.

Білім беру және академиялық орта

Петреус 1974 жылы Вест-Пойнт оқу орнын бітіріп, әскери ғылымдар бойынша бакалавр дәрежесін алды. Ол 1983 жылы Канзас штатындағы Форт-Левенвортта АҚШ армиясының Командалық және штабтық колледжінің үздік түлегі ретінде генерал Джордж С. Маршалл сыйлығын алды. 1985 жылы M.P.A. және 1987 жылы Принстон университетінің Вудро Вильсон атындағы қоғамдық және халықаралық істер мектебінен халықаралық қатынастар бойынша докторлық дәреже алды, онда оны Ричард Х. Уллман оқытты. Сол кезде ол 1985 жылдан 1987 жылға дейін АҚШ әскери академиясында халықаралық қатынастар жөніндегі профессордың көмекшісі болды. Оның докторлық диссертациясы "Америкалық әскери және Вьетнам сабақтары: Вьетнамнан кейінгі дәуірдегі әскери ықпал мен күш қолдануды зерттеу" деп аталды. Ол 1994-1995 жылдары Джорджтаун университетінің Эдмунд А. Уолш атындағы сыртқы қызмет мектебінде әскери стипендияны аяқтады, бірақ ол 1995 жылдың басында Гаитиде НАТО-ның операциялардың бастығы ретінде қызмет етуге ерте шақырылды. 2005 жылдың соңынан 2007 жылдың ақпанына дейін Петреус Форт-Левенворттың (Канзас штаты) және сол жерде орналасқан АҚШ армиясының Біріккен қару-жарақ орталығының (CAC) бас қолбасшысы болды. CAC-тің қолбасшысы ретінде Петреус Командалық және Бас штаб колледжін және тағы он жеті мектепті, орталықтарды және оқу бағдарламаларын қадағалауға, сондай-ақ Армияның ілімдік нұсқауларын әзірлеуге, Армия офицерлерін даярлауға және Армияның алған сабақтарын жинау және тарату орталығын қадағалауға жауапты болды. CAC-те болған кезінде Петреус пен теңіз әскерінің генерал-лейтенанты Джеймс Ф. Амос бірлесіп "Көтерілісшілерге қарсы іс-қимыл" атты 3–24 нөмірі бар Іс-шаралық нұсқаулықтың жариялануын қадағалады. Бұл нұсқаулықтың құрамын Петреус пен Амос жинаған әртүрлі әскери офицерлер, академиктер, адам құқықтары қорғаушылары және журналистер тобы жазды. Форт-Левенвортта да, әскери мектептер мен оқу бағдарламаларында да Петреус көтерілісшілерге қарсы күрес зерттеуін сабақ жоспарларына және оқу жаттығуларына енгізді. Ирактағы жауынгерлер жиі өздерінің дайындық кезеңінде атқаратын міндеттерінен мүлдем өзгеше міндеттер атқаратынын мойындаған Петреус жауынгерлерді қалай ойлау және қалай күресу керектігін үйретудің маңыздылығын, сондай-ақ басшыларда икемділік пен бейімделу қабілетін дамыту қажеттігін атап өтті. Петреус бұл өзгерісті "Қозғалыс" жобасының ең маңызды бөлігі деп атады, ол 2016 жылы "ең маңыздысы идеялардың көбеюі болды. Бұл стратегияның өзгеруі болды және көптеген жағынан бұл біздің өсімге дейін жасаған ісімізге қарағанда айтарлықтай өзгеріс болды" деді. Петреус "әлемдегі көтерілісшілерге қарсы соғыс жүргізудің жетекші маманы" деп аталады. Кейіннен ол Ирактағы жаңа көтерілісшілерге қарсы күрес ілімін жүзеге асыруға негізделген көтерілісшілерге қарсы күрес туралы идеяларын жетілдіріп, Иракта да, 2008 жылдың қыркүйек/қазан айындағы "Әскери шолуда" өзінің "Командирдің көтерілісшілерге қарсы күрес жөніндегі нұсқаулығын" жариялады.

1970 жылдар

1974 жылы Вест-Пойнтты бітіргеннен кейін Петреус пехота офицері болып тағайындалды. Рейнджер мектебін үздік бітіруші және басқа да наградалар алғаннан кейін, Петреус Италияның Виченца қаласында орналасқан 509-шы әуеде тасымалданатын жаяу әскер батальонына тағайындалды. Одан бері жеңіл жаяу әскер оның мансабының негізгі бағыты болды, механикаландырылған бөлімдерге, бөлімшелерге басшылық ету, штабта жұмыс істеу және оқу орындарында білім алумен толықтырылды. 509-шы батальонды бірінші лейтенант ретінде тастап кеткеннен кейін, Петреус Джорджия штатындағы Форт-Стюартта 24-ші жаяу әскер дивизиясының 2-ші бригадасы штабында операциялар офицерінің көмекшісі болып, механикаландырылған бөлімдермен қысқа мерзімді байланыс жасады. 1979 жылы ол сол дивизиядағы рота басшысы болды: A ротасы, 19-шы жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны (механикаландырылған), содан кейін сол батальонның операциялар офицері қызметін атқарды, бұл майор шенімен тең лауазым болды және ол кіші капитан шенімен осы қызметте болды.

1980 жылдар

1981 жылы Петреус генерал Джон Галвиннің көмекшісі болды, ол кезде 24-ші механикаландырылған жаяу әскер дивизиясының генерал-командующиі болды. Ол келесі бірнеше жылды әскери және азаматтық білімін жетілдіруге арнады, соның ішінде 1982–1983 жылдары Канзастағы Форт-Ливенворттағы Командалық және бас штаб колледжінде оқыды. 1983 жылы бітіргеннен кейін ол АҚШ армиясының Командалық және бас штаб колледжінің үздік түлегі ретінде генерал Джордж С. Маршалл сыйлығының иегері атанды. 1983 жылдан 1985 жылға дейін Принстон университетінде, ал 1985–1987 жылдары Вест-Пойнтта оқыды. Ол докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Вест-Пойнтта оқытумен айналысты. Содан кейін Петреус командалық сатыдан жоғары көтеріліп, Еуропадағы Жоғарғы бас қолбасшы генерал Джон Галвиннің әскери көмекшісі болды. Одан кейін ол 3-ші механикаландырылған жаяу әскер дивизиясына ауысты. 1988–1989 жылдары 3-ші жаяу әскер дивизиясының 30-шы жаяу әскер полкінде операциялар офицері болып қызмет етті. Содан кейін ол Вашингтонда АҚШ армиясының штаб бастығы генерал Карл Вуононың көмекшісі және орынбасары болып тағайындалды.

1990 жылдар

Подполковникке көтерілгеннен кейін Петреус штаб бастығының кеңсесінен Кентукки штатының Форт-Кэмпбелл қаласына ауысты. Ол 1991 жылдан 1993 жылға дейін "Темір раккасандар" деп аталатын 101-ші әуе шабуылы дивизиясының 3-ші батальоны, 187-ші жаяу әскер полкіне қолбасшылық етті. Осы кезеңде ол мансабындағы ең драматикалық оқиғалардың біріне тап болды: 1991 жылы тірі оқпен жаттығу кезінде солдат сырғып, мылтығы оқ атқанда, ол кеудесіне M16 мылтығынан оқ тиді. Ол Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Вандербильт университетінің медициналық орталығына жеткізілді, онда болашақ АҚШ сенаторы Билл Фрист оған операция жасады. Оқиғадан кейін бірнеше күн өткен соң, ол демалыссыз 50 рет иық көтеріп, ауруханадан шығарылды. 1993-1994 жылдары Петреус 101-ші әуе шабуылы дивизиясымен (Air Assault) штабтың көмекші бастығы, G3 (жоспарлау, операциялар және оқу) және жоспарлау, оқу және жұмылдыру (DPTM) директоры ретінде байланысын жалғастырды. 1995 жылы ол "Демократияны нығайту" операциясы аясында Гаитидегі Біріккен Ұлттар Ұйымының әскери штабына бас операциялық офицер болып тағайындалды. 1995 жылдан 1997 жылға дейінгі кезеңдегі оның басқаруы 504-ші парашютші жаяу әскер полкіне негізделген 82-ші әуе десанттық дивизияның 1-ші бригадасы болды. Осы кезеңде оның бригадасының Форт Полктің Бірлескен дайындық оқу орталығындағы төмен қарқынды соғысқа арналған оқу циклын романымен және әскери энтузиаст Том Клэнси "Әуеде" кітабында баяндады. 1997 жылдан 1999 жылға дейін Петреус Пентагонда Бірлескен штаб директорының және кейіннен Бірлескен штабтың төрағасы генерал Генри Шелтонның атқарушы көмекшісі болып қызмет етті. Шелтон Петреусті "кез келген салаға енгенде, алдыңғы қатардан басшылық етуді ұнататын, жоғары энергиялы адам" деп сипаттады. 2001-2002 жылдары генерал-бригадир ретінде Петреус "Бірлескен күш" операциясы аясында Босния және Герцеговинада он айлық міндетін өтеді. Боснияда ол НАТО-ның тұрақтандыру күштері штабының операциялар жөніндегі көмекшісі, сондай-ақ АҚШ-тың терроризмге қарсы күрес жөніндегі бірлескен агенттіктер аралық жұмыс тобының қолбасшысының орынбасары болды, бұл команда 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін НАТО-ның Босниядағы күштеріне терроризмге қарсы күрес қабілетін қосу үшін құрылды. 2004 жылы ол генерал-лейтенант болып тағайындалды. 2007 жылы генерал дәрежесіне көтерілді. 2008 жылдың 23 сәуірінде Қорғаныс министрі Гейтс президент Буштың генерал Петреусті штаб-пәтері Флорида штатының Тампа қаласында орналасқан АҚШ Орталық қолбасшылығының (USCENTCOM) басшысы етіп тағайындағанын жариялады. 2010 жылы Петреус Ауғанстандағы Халықаралық қауіпсіздікке көмек көрсету күштеріне басшылық етуге ұсынылды, бұл Сенаттың растауын қажет етті. Ол 2010 жылдың 30 маусымында расталды және 2010 жылдың 4 шілдесінде уақытша командир генерал-лейтенант сэр Ник Паркерден командалық міндетін алды.

101-әуе десанттық дивизиясы

2003 жылы Петреус, сол кезде генерал-майор, Бағдадқа V корпустың жорығы кезінде 101-ші әуедесанттық дивизияға қолбасшылық еткенде, алғаш рет шайқасқа қатысты. Пулитцер сыйлығының иегері, The Washington Post журналының авторы Рик Аткинсонның «Әскерлер компаниясында» кітабында егжей-тегжейлі баяндалған науқанда Петреус Бағдадтан оңтүстікке қарай Кербала, Хилла және Наджаф қалаларындағы қаһарлы шайқастарда өзінің дивизиясын басқарды. Бағдадтың құлауынан кейін дивизия Ниневия облысына жету үшін ең ұзақ шабуылды жүргізді, онда ол 2003 жылдың көп бөлігін өткізді. 1-бригада Мосулдың оңтүстігіндегі аймаққа, 2-бригада қаланың өзіне, ал 3-бригада Сирия шекарасына қарай созылған аймаққа жауапты болды. Петреустің 101-ші дивизияда болған уақытының жиі қайталанатын оқиғасы – ол The Washington Post тілшісі Рик Аткинсоннан «Маған бұл қалай аяқталады?» деп сұраған. Бұл әңгіме оны және басқа журналистерді Петреусті Бағдадтың құлауынан кейін болатын қиындықтарды ерте сезген адам ретінде бейнеледі. Мосулда, шамамен екі миллион халқы бар қалада, Петреус пен 101-ші дивизия көтерілісшілерге қарсы күрес әдістерін қолданып, қауіпсіздік пен тұрақтылықты нығайтты. Олар мақсатты кинетикалық операцияларды жүргізуді және күшті сақтықпен қолдануды, экономиканы дамытуды, жергілікті қауіпсіздік күштерін құруды, қалалық кеңеске сайлау өткізуді, қоғамдық жұмыстарды бақылауды, саяси процесті жандандыруды және Иракта 4500 қайта құру жобасын іске асыруды қамтыды. Бұл тәсілді Петреуске жатқызуға болады, ол Босния мен Гаити сияқты елдердегі бұрынғы сапарларында ұлтты құрумен айналысқандықтан, ұлтты құруды басты әскери миссия ретінде қарастырды және «Бағдадтағы азаматтық билік әлі ұйымдастырылып жатқанда әрекет етуге дайын болды», - деп жазды Майкл Гордон The New York Times газетінде. Кейбір ирактықтар Петреуске кейінірек оның әріптестері де қабылдаған «Дәуіт патша» деген лақап ат берді. 2004 жылы Newsweek журналында «Ирак халқының жүрегі мен санасын жеңу үшін Петреус басқарған 101-ші әуедесанттық дивизиядан артық ешкім жұмыс істемегендігі кеңінен мойындалды» деп жазылған. Генералдың маңызды қоғамдық жұмыстарының бірі – Мосул университетін қалпына келтіру және қайта ашу болды. Петреус Коалицияның Уақытша билігінің директоры Л. Пол Бремерге директордың Мосулға алғашқы сапары кезінде «Ақша – оқ-дәрі» деп айтып, командирлердің қалауынша қоғамдық жұмыстарға арналған қаражатты пайдалануды қатты қолдады. Петреус жиі қайталайтын бұл сөз тіркесі кейіннен ресми әскери брифингтерге енгізіліп, соңынан Петреус қатысқан АҚШ армиясының көтерілісшілерге қарсы күрес жөніндегі далалық нұсқаулығына қосылды. 2004 жылдың ақпан айында Мосулдағы 101-ші дивизия I корпустың бөлімшесімен алмастырылды, бірақ операциялық күштер тек оның шамамен төрттен бір бөлігін құрайтын бірлік – «Страйкер» бригадасынан тұрды. Келесі жазда Ниневия облысының губернаторы өлтірілді, ал сунниттік араб облыстық кеңесінің көпшілігі жаңа губернаторды таңдаудан бас тартты, нәтижесінде күрд мүшелері басымдығы бар сунниттік араб облысын басқарды. Содан кейін жергілікті полиция командирі өзіне қарсы бірнеше қастандық әрекеттерінен, үйіне шабуылдан және әпкесінің ұрлануынан кейін, Эрбилдегі күрдтердің ішкі істер министріне көшті. 2004 жылдың қарашасында Фаллужаға қарсы Коалиция күштері шабуыл жасаған кезде басталған көтерілісшілердің шабуылдарынан кейін негізінен сунниттік араб полициясы құлдырады. Мосулдағы полиция күшінің құлдырауына әр түрлі түсіндірмелер бар. The Guardian газетінде АҚШ дипломатының аты-жөні жазылмаған сөзі келтірілді: «Мосул, негізінен, ол [Петреус] кеткеннен кейін құлдырап кетті». Бұрынғы дипломат Питер Гэлбрейт Петреустің 101-ші дивизияға басшылық етуіне сын айтып, оның жетістіктері жоғары бағаланғанын және беделінің артық көтерілгенін айтты. Ол The New York Review of Books журналына жазған хатында «Петреус Американың күрд одақтастарының Мосулдың жергілікті билігі мен полициясындағы маңызды лауазымдарға дұрыс емес адамдарды тағайындап отырғаны туралы ескертулерін елемеді» деп жазды. Екінші жағынан, The Washington Post тілшісі Том Рикс «Фиаско» кітабында «Мосул ол (Петреус) болған кезде тыныш болды және оның орнын басушы оның жасақтары мен көтерілісшілерге қарсы күрес техникасын жақсы білгенде, сол күйінде қала берген болар еді» деп жазды. Рикс «Петреус 2003 жылы Мосулда қолданған халыққа бағытталған тәсіл 2006 жылы АҚШ армиясының бүкіл армиясы қолдануға тырысқан тәсіл болды» деп жалғастырды. Time журналының тілшісі Джо Кляйн Рикспен көптеген нәрседе келісті, «Страйкер» бригадасы 101-ші дивизияны алмастырғаннан кейін «Петреус жасаған жергілікті басқарудың ешқайсысын жасамады» деп жазды. Көтерілісшілерге қарсы күрес принциптерінен алыстап, «Олар жаулап алушылар болды, құрылысшылар емес». The New York Times тілшісі Майкл Гордон және зейнеткер генерал Бернард Трейнор Рикс пен Кляйнмен келісіп, «Петреус дұрыс істеді және Мосулды жеңіп алды» деген цитатаны «Cobra II» кітабына енгізді.

Көпұлттық қауіпсіздіктің ауыспалы командалығы Ирак

2004 жылдың маусым айында, 101-ші әскерлік бөлім АҚШ-қа оралғаннан кейін алты айдан аспаған соң, Петреус генерал-лейтенант болып тағайындалды және Ирактағы көпұлттық қауіпсіздік күштерін дамытру командасының (MNSTC-I) алғашқы қолбасшысы болды. Жаңа құрылған бұл команда Ирактың армиясын, полициясын және басқа да қауіпсіздік күштерін оқытуға, жарақтандыруға және қолдау көрсетуге, сондай-ақ Ирактың қауіпсіздік институттарын жетілдіруге және оқу базалары, полиция бөлімдері және шекаралық бекеттер сияқты инфрақұрылымды салуға жауапты болды. Петреус MNSTC-I командасын басқарған он бес айдың ішінде, Фаллужа, Мосул және Наджаф сияқты қауіпті аймақтардағы қақтығыстардың ортасында дерлік қырынан команда құрды. Оның қызметі аяқталған кезде шамамен 100 000 ирактық қауіпсіздік күштері оқытылды; ирактық армиясы мен полициясы жауынгерлік тапсырмаларға тартылды; көптеген қайта құру жобалары жүзеге асырылды; және жүздеген мың қару, бронежилет және басқа да жабдықтар "Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі ең ірі әскери сатып алу және тарату операциясы" деп аталған, 11 миллиард доллардан астам құнмен таратылды. Қауіпсіздік күштерін құрудағы қиындықтардың бірі – бұл міндетті қатал бүлікшілдік ортасында орындау болды. Петреус жазғандай, бұл "ұшып бара жатқан ұшақты жөндеуге ұқсас, үстімізден оқ атып тұрғанда". Басқа да қиындықтарға сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар және Ирактың жабдықтап беру есебін жақсартуға жасалған күш-жігер кірді. Мысалы, бұрынғы Ирактың уақытша басқару кеңесінің мүшесі Әли А. Аллави "Иракты басып алу: соғысты жеңіп, бейбітшілікті жоғалту" атты кітабында: "Қауіпсіздік күштерін дамытру командасының мүшелерінің көз алдында, қорғаныс министрлігінің ішінде де, сыртында да адамдар армияның сатып алу бюджетінің көп бөлігін, мүмкін болса, барлығын ұрлауды жоспарлап отырды" деп жазды. 2007 жылдың тамызында The Washington Post газеті Пентагон Ирак қауіпсіздік күштеріне жеткізілген қару-жарақтың шамамен 30% есебінен шығып қалғанын хабарлады. Бас есептік палата қару таратудың жүйесіз, асығыс және белгіленген процедураларды сақтамай жүргізілгенін мәлімдеді, әсіресе 2004-2005 жылдары, қауіпсіздік оқуын Петреус басқарған және Ирактың қауіпсіздік күштері Наджаф және Самарра сияқты жерлерде жауынгерлік қимылдарға қатысқан кезде. Жүз мыңнан астам АК-47 автоматтары мен тапаншалары толық құжаттамасыз ирактық күштеріне жеткізілді, ал жоғалған қарулардың кейбіреулерін ирактық бүлікшілер ұрлаған болуы мүмкін. Мыңдаған бронежилеттер де жоғалып кеткен. The Independent газеті әскерилердің "жердегі жағдай өте шиеленіскен және қару-жарақ тасымалдарын тіркеуге жауапты агенттік жеткілікті штатпен қамтамасыз етілмегендіктен, майдан командирлерінің бұл мәселеде таңдау мүмкіндігі болмады" деп сенгенін хабарлады. Пентагон өз тергеуін жүргізді және көптеген қару-жарақтардың жауапкершілігі қайта орнатылды. Ирактағы екінші сапарынан кейін Петреус Military Review журналында кеңінен таралған мақала жариялады, онда Ирактағы екі сапарында жасаған он төрт байқауын тізімдеді: өз қолыңызбен көп жұмыс істемеңіз, ақша – оқ-дәрі, мүдделі тараптардың санын арттыру табысқа жету үшін маңызды, бүлікшілдікке қарсы күресте табысқа жету үшін әскери операциялар ғана жеткіліксіз, түпкілікті табыс жергілікті көшбасшыларға байланысты, икемді және бейімделгіш көшбасшыларды алмастыру мүмкін емес және, соңында, көшбасшының ең маңызды міндеті – дұрыс атмосфераны қалыптастыру.

Көпұлттық күш Ирак (2007 жылдың көктемі)

Ирак командалары арасындағы уақыт Форт Ливенвортта өтті, онда Петреус әскери доктринасын одан әрі дамытты және соғыста президенттің басты кеңесшісі болған Меган О’Салливанмен Ақ үй байланысын жалғастырды. 2007 жылдың қаңтар айында президент Джордж Буш өзінің Ирак стратегиясының бір бөлігі ретінде Петреусты генерал Джордж Кейсидің орнына I MNF-ның бас қолбасшысы етіп тағайындап, Ирактағы барлық АҚШ әскерлерін басқаруды тапсырды. Президент Буш өз естеліктерінде Петреустың таңдалуын американ тарихындағы басқа да ұлы генералдардың жолымен көтерілуімен салыстырды: «Линкольн Грант пен Шерманды тапты. Рузвельт Айзенхауэр мен Брэдлиді ұстады. Мен Дэвид Петреус пен Рэй Одиерноны таптым». 23 қаңтарда Сенат Қарулы Күштер комитетінде Петреустың кандидатурасын қарастыру тыңдауы өтті, онда ол Иракқа қатысты идеялары, әсіресе күштердің «ауысуына» негізделген стратегия туралы куәлік берді. Ашылу сөзінде Петреус «халықтың қауіпсіздігі, әсіресе Бағдадта және Ирак қауіпсіздік күштерімен серіктестікте, әскери күш-жігердің басты назарында болады» деді. Ол қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін, әсіресе Ирактың ең қауіпті аудандарында тұрақты қатысу қажет екенін айтты. Сондай-ақ, Иракқа үкіметтік мүмкіндіктерін арттыруға, жұмыспен қамту бағдарламаларын дамытуға және азаматтарының күнделікті өмірін жақсартуға көмектесудің маңыздылығын атап өтті. Петреус Иракта қызмет еткен кезеңде MNFI Ирак үкіметімен бірлесіп, халықты қорғауға бағытталған стратегияны іске асыруға тырысты. Бұл үшін халық арасында өмір сүру арқылы тұрақты қатысуды орнату және сақтау, келісуге болатын ирактықтарды келіспейтін жаулардан ажырату, жауды қаталдықпен қуу, басып алынған аумақтарды қайтарып алып, кейін тазарту, Ирактың қауіпсіздік күштерін дамытуды жалғастыру және жергілікті қауіпсіздік күштеріне қолдау көрсету, оларды көбінесе «Ирактың ұлдары» деп атайды, және оларды Ирак армиясы мен полициясына, сондай-ақ басқа жұмыспен қамту бағдарламаларына интеграциялау қажет болды. Күштерді «ауыстыруды» негіздеген стратегия, сондай-ақ Петреус АҚШ армиясының 3-24 далалық нұсқаулығына енгізген идеялар, қарсы көтеріліс, кейбір журналистер мен саясаткерлер тарапынан «Петреус доктринасы» деп аталды, бірақ күштерді «ауыстыру» идеясы Петреус қолбасшылыққа келгенге дейін бірнеше ай бұрын ұсынылған. Демократтардың көпшілігі мен бірнеше республикалық сенаторлардың Иракта «Петреус доктринасын» жүзеге асыру туралы ұсынысқа, әсіресе әскерлер санын көбейтуге қатысты күмәндануына қарамастан, 27 қаңтарда Петреус төрт жұлдызды генерал және MNFI командирі ретінде бірауыздан бекітілді. Иракқа кетер алдында Петреус өзіне командир ретінде кеңес беру үшін «Петреус жігіттері» немесе «белгіленген ойшылдар» деген лақап аттарымен белгілі бірқатар жоғары білімді әскери офицерлерді тартты, олардың ішінде Вест-Пойнттегі әлеуметтік ғылымдар бөлімінің бастығы полковник Майк Миз және Кол. Петреус ең жақын кеңесшілерінің көпшілігі американдық әскери офицерлер болғанымен, ол АҚШ Мемлекеттік департаментінде жұмыс істейтін Австралия армиясының подполковнигі Дэвид Килкюлленді де тартты. Килкюллен Ирактан оралғаннан кейін «Кездейсоқ партизандық» атты кітабын жариялады және «Вашингтон Пост» газетінде соғыстың орталық майданы мен Ирактағы алынған сабақтар туралы талқылады. 2007 жылдың 10 ақпанында MNFI қолбасшылығына тағайындалғаннан кейін Петреус АҚШ және Ирак бөлімшелерін Ирак бойынша тексерді, Бағдад, Тикрит, Бакуба, Рамади, Мосул, Киркук, Байджи, Самара, Басра және батысқа қарай әл-Хит пен Әл-Каим қалаларындағы бекіністерді аралады. 2007 жылдың сәуір айында Петреус MNFI командирі ретінде Вашингтонға алғашқы сапарын жасап, президент Буш пен Конгресске «ауысудың» прогресі және Ирактағы жалпы жағдай туралы баяндады. Сапар барысында ол Конгресс мүшелерімен жеке кездесті және АҚШ әскерлерін Ирактан шығару кестесін белгілеуге қарсы болды. 2007 жылдың мамыр айының соңында Конгресс әскерлерді шығару үшін соғыс қаржыландыру заңнамасында ешқандай кестелерді енгізбеді. Қабылданған заңнама Петреус пен АҚШ-тың Ирактағы елшісі Райан Крокердің 2007 жылдың 15 қыркүйегіне дейін Ирактың әскери, экономикалық және саяси жағдайына қатысты бағалауын баяндаған есепті Конгресске ұсынуын міндеттеді. 2007 жылдың маусым айында Петреус сұхбатында Бағдадта «қалыптылықтың таңғажайып белгілері» байқалып жатқанын айтты, бұл пікір Сенаттағы көпшілік көшбасшысы Гарри Рейдтен сыни пікірлерге ұшырады. Алайда, сол сұхбатта Петреус «әлі де көп мәселелер бар екенін» айтты және 2006 жылдың соңында сектанттық зорлық-зомбылықтың ең қызып тұрған кезінде «жарқын қоғамның тінін тігіп қоюға» көмектесу қажеттігін атап өтті. Петреус сондай-ақ Ирактағы жағдай 2007 жылдың қыркүйегінен кейін 150 000-нан астам әскерлердің санын сақтап тұруды талап ететінін күтетінін ескертті, сондай-ақ АҚШ-тың Ирактағы қатысуы одан кейін де жылдарға созылуы мүмкін екенін айтты. Бұл мәлімдемелер Петреус пен Крокер Иракта болған уақыттарында абайсыл болғанын және өзін оптимист немесе пессимист деп сипаттаудан бас тартқанын, олар реалист екенін және Ирактағы жағдай өте қиын екенін атап көрсетті. Олар тура баяндамалар мен ашық көзқарас маңыздылығын қайта-қайта баса көрсетті. Шындығында, Петреустің реалистік көзқарасы мен бағалаулары 2008 жылғы жыл соңындағы McLaughlin Group жүлделерінде мақтауға ие болды, онда Моника Кроули Петреусті жылдың ең адал адамы деп атады, «Ол Ирактағы күштердің табысы туралы айтты, бірақ оны әрқашан салмақтады, ешқашан әдеміледірмеді» деді.

Көпұлттық күш Ирак (2007 жылдың жазы мен күз айлары)

2007 жылдың шілдесінде Ақ үй Конгресске Ирак жөніндегі аралық есепті ұсынды, онда коалициялық күштер Конгресс белгілеген 18 өлшемнің 6-сы бойынша қанағаттанарлық прогресске қол жеткізгені айтылды. 2007 жылдың 7 қыркүйегінде Петреус өзінің басқаруындағы әскерлерге жолдаған хатында әскери прогресс көп болғанын, бірақ күтілген ұлттық деңгейдегі саяси прогресске қол жеткізілмегенін жазды. Петреус Ирактағы жағдай жөніндегі Конгреске баяндамасын 2007 жылдың 10 қыркүйегінде тапсырды. 2007 жылдың 15 тамызында «Лос-Анджелес Таймс» газеті аты-жөні жарияланбаған әкімшілік шенеуніктерге сілтеме жасап, есептің «әрине, Ақ үй жасайтынын, үкіметтегі лауазымды тұлғалардан ақпарат алатынын» мәлімдеді. Алайда, Петреус Конгресстегі куәлігінде «Мен бұл куәлікті өзім жаздым» деп мәлімдеді. Ол өз куәлігін «Пентагон, Ақ үй немесе Конгресс ешкім растамаған және ешкіммен бөліспегенін» нақтылады. Қыркүйектегі Конгресстегі куәлігінде Петреус: «Бастысы, күштерді күшейтудің әскери мақсаттарының көп бөлігі орындалуда» деді. Ол осы прогреске көптеген факторларды атады, соның ішінде коалициялық және ирактық күштердің «Аль-Каида» Ирағына елеулі соққы бергені, шиит милицияларын жойғаны, этно-конфессиялық зорлық-зомбылық азайғаны және «Аль-Каидаға» қарсы тайпалық наразылық Анбар провинциясынан Ирактың көптеген басқа аймақтарына тарағаны. Осы прогреске және күтілетін қосымша прогреске сүйене отырып, Петреус Ирактан күштерді кері тартып алуды және олардың қабілеттері мен жағдайларға байланысты жауапкершілікті Ирак күштеріне кезең-кезеңмен беруді ұсынды. Сенаттағы демократиялық көпшілік көшбасшысы Гарри Рид (Невада штаты) Петреус жоспарының «тек соңғысы емес» екенін және «бізге қажетті миссияны азайту немесе өзгерту емес» екенін мәлімдеді. Флорида штатынан шыққан демократ Роберт Векслер Петреусті «статистиканы таңдап алуда» және «ақпаратты манипуляциялауда» айыптады. Өкілдер палатасы Сыртқы істер комитетінің төрағасы Том Лантос (Калифорния штаты) Петреусті және АҚШ-тың Ирактағы елшісі Райан Кроккерді «біздің ұлттың ең қабілетті мемлекеттік қызметкерлері» деп атады және демократтардың «олардың кәсібилігіне құрмет ескеретінін» айтты. Бірақ ол «біз олардың Ирак жөніндегі мәлімдемелерін енді беткейінен қабылдай алмаймыз» деп қорытындылады, сондай-ақ «біз осы елдің және өзіміздің мүддеміз үшін Ирактан шығуымыз керек» деді. Республикалық президенттік үміткер Дункан Хантер есепті «адалдықпен берілген ашық және тәуелсіз бағалау» деп сипаттады. Аризона штатынан шыққан республикалық сенатор Джон Кил: «Мен генерал Петреусті Ирактағы жағдайды адал және ашық бағалағаны үшін мақтаймын» деді. Соғысқа қарсы республикалық сенатор Чак Хейгел (Небраска штаты) Петреусті мақтағанмен, есепті сынға алды: «Бұл сіздің кінәңіз емес, генерал. Бұл елші Крокердің кінәсі емес. Бұл – осы әкімшіліктің кінәсі». USA Today/Gallup жүргізген сауалнама Петреус Конгреске баяндамасын ұсынғаннан кейін соғысқа қатысты жағымсыз пікірлерде ешқандай өзгеріс болмағанын көрсетті. Алайда, Pew Research Center жүргізген сауалнама есеп туралы естіген көптеген американдықтар Петреус ұсынған ұсыныстарды мақұлдағанын көрсетті. 20 қыркүйекте Сенат Техас штатының республикашыл сенаторы Джон Корнин III ұсынған түзетуді қабылдады, ол «генерал Петреустің ар-намысы мен адалдығына жасалған жеке шабуылдарды қатаң айыптауға» бағытталған. Корнин бұл түзетуді либералды Moveon тобының 2007 жылдың 10 қыркүйегінде «Нью-Йорк Таймс» газетінің бетінде жариялаған даулы жарнамасына жауап ретінде әзірледі. Бұл түзетуге 49 республикалық және 22 демократ сенатор қолдау көрсетті. Өкілдер палатасы 26 қыркүйекте 341–79 дауыспен ұқсас резолюцияны қабылдады. 2007 жылдың желтоқсанында «Вашингтон Пост» газетінің «Факт чекер» бөлімі «Петреус статистикасының кейбірін күмән тудыруға болады, бірақ оның зорлық-зомбылықтың жалпы азаюы туралы мәлімдемелері кейінгі айларда расталды. Қазір Петреус осы мәселеде дұрыс болған сияқты көрінеді» деп мәлімдеді. Жердегі жағдайға сүйене отырып, 2007 жылдың қазанында Петреус және АҚШ-тың Ирактағы елшісі Райан Крокер Ирактағы науқан жоспарын қайта қарады. «Аль-Каида» Ирағына қарсы күресте жетістікке қол жеткізгенін ескере отырып, басты мәселелердің бірі «АҚШ әскери күшін шиит милицияларына қарсы күреске көбірек бағыттау» болмақ.

Көпұлттық күш Ирак (2008 жылдың көктемі)

2008 жылдың 18 ақпанында USA Today «АҚШ-тың күш-жігері сәттілік көрсеткен» және 2007 жылдың күзінде әскер саны ең жоғары деңгейге жеткеннен кейін «АҚШ-тағы қаза болғандар саны 2003 жылғы басып алудан бері ең төмен деңгейге түсті, азаматтық құрбандар азайды және Бағдадта көше өмірі қайта жандана бастады» деп мәлімдеді. Зорлық-зомбылықтың айтарлықтай төмендеуіне және шабуыл бригадалары алмастырылмай қайта орналаса бастаған кезде Петреус прогрестің тұрақсыз, нәзік және кері қайтарылатын сипаттамалады және барлық қатысушыларға одан да көп жұмыс жасалуы керектігін бірнеше рет еске салды. Қорғаныс министрі Роберт Гейтс Иракқа жасаған сапарында, ақпан айының басында, шабуыл бригадаларын шығару аяқталғаннан кейін консолидация мен бағалау кезеңін қолдады. Петреус және Крокер Конгресс алдында 8 және 9 сәуірде өткен екі күндік куәліктерінде осы тақырыпты жалғастырды. Өзінің кіріспе сөзінде Петреус «Ирактағы қауіпсіздік жағдайында маңызды, бірақ біркелкі емес прогресс байқалды» деді, сонымен қатар «кейбір аймақтардағы жағдай әлі де қанағаттандырмайды және көптеген қиындықтар сақталып отыр» және «өткен көктемнен бері қол жеткізілген прогресс нәзік және кері қайтарылатын» екенін атап өтті. Ол сондай-ақ шабуыл күштерін кезең-кезеңмен азайтуды және соңғы шабуыл бригадасы шілде айының соңында қайта орналасқаннан кейін 45 күндік консолидация мен бағалау кезеңін ұсынды. 2008 жылдың мамыр айының соңында Сенаттың Қарулы Күштер Комитеті Петреусті және генерал-лейтенант Рэй Одиерноны АҚШ Орталық Командованиесі мен Ирактағы Көпұлттық күштерді басқаруға ұсыну бойынша тыңдау өткізді. Тыңдау барысында Комитет төрағасы Карл Левин осы екі генералға олардың жауапкершілік аймақтарына көрсеткен адалдығы, нығайлылығы және күші үшін алғыс айтты, сондай-ақ «біз генерал Петреус пен генерал Одиерноға осы елдегі қақтығыстар қанша уақытқа созылса да, осы екі көрнекті әскери қызметкерлердің басшылығымен біздің әскерлеріміз жақсырақ» деді. Өзінің кіріспе сөзінде Петреус CENTCOM командирі болып бекітілген жағдайда оның күш-жігерін басшылыққа алатын төрт принципті талқылады: халықаралық серіктестікті нығайтуға ұмтылу; «үкіметтің барлық деңгейлері» тәсілін қолдану; жан-жақты күш-жігер мен шешімдерді іздеу; және, соңында, Ирак пен Ауғанстандағы күш-жігерді қолдау және болашақтағы ықтимал төтенше жағдайларға дайындықпен қамтамасыз ету. Петреус сондай-ақ куәлігін беруге бір апта қалғанда Ирактағы қауіпсіздік оқиғаларының саны төрт жылдан астам уақыт ішінде ең төмен деңгейге жеткенін атап өтті. Петреус Бағдадқа оралғаннан кейін, шабуыл күштерінің кезең-кезеңмен азайтылуына және Басра, Мосул және Бағдад сияқты жерлердегі Ирак армиясының операцияларына қарамастан, Ирактағы қауіпсіздік оқиғаларының саны төрт жылдан астам уақыт ішінде ең төмен деңгейде қала берді.

Көпұлттық күш Ирак (2008 жылдың жазы мен күзі)

2008 жылдың қыркүйегінде Петреус BBC News телеарнасына берген сұхбатында Ирак соғысын сипаттауда "жеңіс" терминін қолдану орынды емес екенін айтты, "Бұл сіз төбеге шығып, ту тігіп, жеңіс шеруімен үйге оралатын күрес емес, бұл қарапайым ұранмен жеңіске жететін соғыс емес" деді. Петреус "жеңіс" термині туралы 2008 жылдың наурыз айында NPR News радиосына берген сұхбатында, "өз ішінде бейбіт, көршілерімен тату, азаматтарының мүддесін қорғайтын және халықаралық қауымдастыққа үлес қосатын өкілді үкіметі бар Иракты" "жеңіс" деп атауға болатынын айтқан еді. 2008 жылдың қыркүйегінде, қызметін басқа біреуге тапсыру алдында Петреус: "Мен "жеңіс" немесе "жеңіліс" сияқты терминдерді қолданбаймын, мен оптимист емес, пессимист емес, реалистпін. Шындығында, маңызды прогресс болды, бірақ әлі де күрделі мәселелер бар" деді.

Командалық ауысу

2008 жылдың 16 қыркүйегінде Петреус Ирактағы басқаруын генерал Реймонд Т. Одиерноға қорғаныс министрі Роберт Гейтс төрағалық еткен үкіметтік салтанатта ресми түрде тапсырды. 2009 жылдың 3 қаңтарында жарияланған "Ирак трендтері" (MNF I апта сайын дайындайтын кесте) Декстер Филкенс және басқалар сипаттағандай, оқиғалардың күрт азаюына дейін оқиғалардың көбейгенін көрсететіндей болды. Ирактағы күшті күшейту кезеңінде Петреус коалициялық күштерге басшылық еткені көптеген сарапшылар тарапынан жоғары бағаланды. Тарихшы Виктор Дэвис Хансонның "Құтқарушы генералдар" кітабында: "Дэвид Петреус болмағанда, Американың Ирактағы күш-жігері және АҚШ әскерінің Таяу Шығыстағы беделі көп бұрын жоғалған болар еді" деп жазды. Принстон университетінің 2009 жылғы түлектерінің салтанатында Петреусті таныстырған президент Ширли Тилгман оның жетістіктерін атап көрсетті. Иракта әлі де көп жұмыс жасалуы керек екенін мойындаған Тилгман Петреустің "қарсы көтеріліс принциптері арқылы американдық әскери стратегияны қайта қарастырудағы лидерлігіне" құрмет көрсетті, ол, оның сөзіне сәйкес, "жеңіс пен жеңілістің қарапайым анықтамаларын алып тастап, кезең-кезеңмен және едәуір прогреске қол жеткізуге" бағытталған.

АҚШ Орталық қолбасшылығы (2008 жылдың күзінен 2010 жылдың жазына дейін)

2008 жылдың 31 қазанында Петреус Флорида штатының Тампа қаласында орналасқан АҚШ Орталық қолбасшылығының (USCENTCOM) басшылығын қабылдады. Петреус Мысырдан Пәкістанға дейінгі 20 елдегі АҚШ операцияларына жауапты болды, оның ішінде Ирактағы бостандық операциясы және «Тұрақты бостандық» операциясы да бар. CENTCOM-де қызмет еткен кезінде Петреус аймақтағы террористік қауіп-қатерге қарсы күресу үшін тек терроризмге қарсы күштер ғана емес, үкіметтің барлық деңгейлерінің қатысуымен, бүлікшілерге қарсы күреске ұқсас кешенді тәсіл қажет екенін жақтады. Оның ең жақын әріптестерінің бірі Петреус бүлікшілікті жеңу үшін халықтың арасында өмір сүріп, оларға біздің жақсы екенімізді түсіндіру қажеттігін білгенін айтты. «Оларды бәрін өлтіре алмайсың, бүлікшіліктен өлтіру арқылы шығуға болмайды. Сізге басқа түрлі қару-жарақ табу керек, және ол әрқашан оқ бола бермейді». Петреус бұл пікірін 2009 жылы Parade журналында жарияланған сұхбатында қайталады. Newsweek журналының «Интервью саны: өзгерістерге ықпал ететін адамдардың көзқарасы» атты сұхбатында Петреус президент Обаманың Ауғанстан стратегиясын қолдағанын білдірді және Ауғанстандағы келісім шараларының «төменгі және орта деңгейде» жүргізілуі керек деген пікірін талқылады. 2009 жылдың тамыз айының ортасында Петреус Ауғанстан мен Пәкістандағы операцияларды қолдау үшін талдау жұмыстарын үйлестіру, біріктіру және шоғырландыру үшін басшылықты қамтамасыз ету мақсатында USCENTCOM барлау дирекциясында Ауғанстан мен Пәкістанның ғылыми-зерттеу орталығын құрды. 2010 жылдың ақпан айында Филадельфияда өткен Дүниежүзілік істер жөніндегі кеңестің іс-шарасында генерал Петреус дипломатияның, тарихтың және мәдениеттің жалпы әскери стратегияға қалай әсер ететіні туралы пікір білдірді, содан кейін бұл факторлардың АҚШ-тың Ирак пен Ауғанстандағы бүлікшілерге қарсы күресіне қалай ықпал еткенін түсіндірді. 2010 жылдың 16 наурызында Сенат Қарулы Күштер комитетінде сөйлеген сөзінде Петреус Израиль-Палестина қақтығысын аймақтағы АҚШ мүдделеріне қатысты мәселе ретінде сипаттады. Оның айтуынша, қақтығыс «Америкаға қарсы сезімді күшейтеді», себебі «АҚШ Израильге жақсылық көрсетіп отыр деген пікір қалыптасқан». Бұл туралы БАҚ-та кеңінен жарияланды. Журналист Филипп Клейн сұрағанда Петреус алғашқы репортер оның сөзін «бөліп алып», «бұрмалағанын» айтты. Ол бейбітшілікке кедергі келтіретін көптеген факторлар бар екенін, оның ішінде «көптеген экстремистік ұйымдар бар, олардың кейбіреулері Израильдің өмір сүру құқығын жоққа шығарады. Ядролық қаруы бар бір ел Холокост болғандығын жоққа шығарады. Осы факторлардың бәрі осында бар. Бұл [Израиль] тек бір ғана фактор» деді. 2010 жылдың наурызында Петреус Сент-Анселм колледжіндегі Нью-Гэмпшир саясаты институтына барып, Ирак пен Ауғанстан туралы лекция оқыды. Петреус АҚШ-тың Иракқа басып кіргеніне жеті жыл толғаннан кейін сөйледі, АҚШ әскерлерінің санын арттырғаннан бері Ирактағы жағдайдың жақсарғанын атап өтті. Сент-Анселмге жасаған сапары Петреус президенттікке үміткер болуды ойлап отыр деген қауесеттерге орын берді, бірақ ол бұл болжамдарды жоққа шығарып, колледждің президенттік пікірталастар өткізілген жер екенін білмейтінін айтты. CENTCOM басшысы лауазымынан кеткенге дейін, Vanity Fair журналында жарияланған сұхбатында Петреус Ауғанстандағы табысқа жету үшін қажетті «инпуттарды» анықтап, жіберу жұмыстары туралы айтты; бұл инпуттардың арасында Иракта маңызды рөл атқарған бірнеше құрылымдар мен ұйымдар бар еді, оның ішінде «келісімді қолдау үшін байланыс жасушасы, жауды қаржыландыруды тоқтату үшін қаржы жасушасы, тұтқындарды ұстау жөніндегі тиімді арнайы топ, заң үстемдігі жөніндегі арнайы топ, энергияны зерттеу жасушасы – осылардың барлығы стандартты емес, бірақ өте маңызды миссиялар». 2010 жылдың 5 мамырында The New York Times Таймс-сквердегі жарылысқа Талибанның қатысы бар екенін көрсететін дәлелдердің көбейіп бара жатқаны туралы мақала жариялады. 2010 жылдың 7 мамырында Петреус Таймс-сквердегі жарылысқа қатысты күдікпен ұсталған Фейсал Шахзадтың «жалғыз қасқыр» террорист екенін және ол ешкіммен байланыста болмағанын мәлімдеді. 2010 жылдың 10 мамырында Бас прокурор Эрик Холдер дәлелдер Пәкістан Талибандарының бұл жоспарды ұйымдастырғанын көрсеткенін айтты.

Денсаулық

Генерал Петреус 2009 жылдың ақпан айында простата қатерлі ісігінің бастапқы сатысы екені анықталды және Уолтер Рид әскери медициналық орталығында екі ай бойы сәтті сәулелік терапиядан өтті. Диагноз бен емдеу 2009 жылдың қазан айына дейін жарияланбады, себебі Петреус және оның отбасы оның ауруын жеке мәселе деп санады, ол оның қызметтік міндеттерін атқаруына кедергі келтірмеді. 2010 жылдың 15 маусымында Петреус Сенаттың Қарулы Күштер Комитетінде сұрақтарға жауап берген кезде қысқа уақытқа есінен танып қалды. Ол тез қалпына келді және ешкімнің көмегінсіз өздігінен тұрып, бөлмеден шығып кетті. Ол осы жағдайды мүмкін сусызданумен байланыстырды.

Ауғанстандағы АҚШ және ИСАФ күштерінің қолбасшысы (2010-2011)

2010 жылғы 23 маусымда президент Обама Петреусты генерал Стэнли Маккристалдың орнына Ауғанстандағы АҚШ күштерінің бас қолбасшысы етіп тағайындағанын жариялады. Қолбасшылықты алмастыруға себеп – Маккристалдың "Роллинг Стоун" журналына берген сұхбатында Обама әкімшілігі мен Ауғанстандағы саясаты туралы айтқандары болды. Қызметке кірісу салтанатында Петреус НАТО-ға, өзінің команда мүшелеріне және ауғандық серіктестеріне өзінің көзқарасын және мақсаттарын жеткізді. Иракта қолбасшылық еткен кезінде болғандай, Петреус қолбасшылыққа кіріскен күні әскерге арналған алғашқы хатын жариялады. 2009 жылғы желтоқсанда президент Обама Ауғанстанға 30 мың әскерді жіберуді жариялады, бірақ 18 ай ішінде осы күштерді елден қайта шығару үшін әскер санын азайту жоспарланған. Кейін Петреус бұл шешімге таңғалып, жаумен келіссөздер жүргізу мүмкіндігін шектейтін әскерді қайтару туралы жариялауға келіспейтінін айтты. 2010 жылғы 1 тамызда, WikiLeaks сайтында Ауған соғысы туралы құпия құжаттар жарияланғаннан кейін, онда көптеген бейбіт тұрғындардың қаза болуы және Талибанның шабуылдарының күшеюі туралы ақпараттар болды, Петреус өзінің жаңартылған тактикалық нұсқаулығын шығарды. Бұл нұсқаулық "ауғандық қауіпсіздік күштерімен әрекеттесуде күшті тиімді пайдалану" қағидасын күшейтті. Біз бұл күрестегі басты нәрсе – ауған халқы екенін ешқашан ұмытпауымыз керек, олар Ауғанстанның болашағын анықтайды. Атыс жүргізу алдында, шабуылға рұқсат берген командир бейбіт тұрғындардың жоқ екеніне көз жеткізуі керек. Егер бейбіт тұрғындардың болу қаупін бағалау мүмкін болмаса, атыс жүргізуге тыйым салынады, екі жағдайды қоспағанда (оперативтік қауіпсіздік үшін нақты шарттар жасырын, бірақ олар ISAF және ауғандық күштеріне қауіп төндіреді). 2010 жылғы қазан айындағы Army Magazine журналында Петреус соңғы 18 айда болған өзгерістерді талқылады, оның ішінде "жағдайды дамытуға қолайлы орта жасау", "жағдайды дамытуға қол жеткізу", "қауіпсіздікті жақсарту", "мемлекеттік басқаруды қолдау", "экономикалық дамуды ынталандыру", "сыбайлас жемқорлықты азайту" және "біздің жауынгерлеріміз: қиын миссияны орындау" тақырыптары қамтылды. Стив Коллмен сұхбаттасқан дереккөздер Петреустің ИСАФ бас қолбасшысы ретіндегі қызметінің кейбір аспектілерін сынады. Кейбіреулер Петреустің бұрынғы шетелдегі сапарларынан (сондай-ақ простата қатерінен айыққаннан) физикалық жағынан шаршағанын, Ауғанстанды Ирактағы тәжірибесі арқылы қарастыруға бейім екенін, тіпті кейде Ауғанстанды "Ирак" деп атағанын және ауғандық әскерлердің американдық серіктестеріне қарсы "көкке қарсы көк" немесе "ішкі шабуылдарға" баяу реакция жасағанын айтты. Петреус Хамид Карзай үкіметіне бірігу үшін бұрынғы Талибан көтерілісшілеріне қаржылық жеңілдіктер ұсыну арқылы Ирактағы "Сүнни оянуын" қайта жандандыруға тырысты, бірақ нәтижелер көңіл көншітпейтін болды. Ауғанстандағы бас қолбасшы ретінде Петреус Обама президентімен бірге Усама бен Ладеннің басты нысанасы болды. Оның өлімінен кейін, бен Ладеннің үйінен табылған құжаттарда екі адамды ұшақпен саяхаттап бара жатқанда өлтіру жоспары ашылды. Бен Ладеннің жоғары лауазымды орынбасарымен болған хабарласуында: "Оларға назар аударудың себебі – Обама опасыздықтың жетекшісі және оны өлтіру Байденді [вице-президент] автоматты түрде президенттікке ие етеді. Байден бұл лауазымға мүлдем дайын емес, бұл АҚШ-ты дағдарысқа алып келеді. Ал Петреус – бүгінгі күннің адамы, оны өлтіру Ауғанстандағы соғыстың бағытын өзгертеді" делінген. 2011 жылғы наурыз айының басында Петреус өзінің басшылығымен жүргізілген НАТО тікұшағының әуе шабуылынан кейін, Шығыс Ауғанстанда отын жинап жүрген тоғыз ауған баласы қаза тауып, 10-ы жараланғаннан кейін "сирек кездесетін кешірім" сұрады. Өзінің мәлімдемесінде Петреус Ауғанстан үкіметінің мүшелеріне, Ауғанстан халқына және қаза тапқандардың отбасыларына кешірім сұрады және "Бұл өлімдер ешқашан болмауы керек еді" деді. Бірнеше журналистер мен сарапшылар Петреустің ашық өкініштегі адамгершілік адалдығын атап өтті. Петреус 2011 жылғы 18 шілдеде Ауғанстандағы АҚШ және НАТО күштерінің бас қолбасшылығынан бас тартты. Ол қорғаныс саласының ерекше қызметі және НАТО-ның Еңбегі сіңгені үшін медалімен марапатталды.

АҚШ армиясынан зейнеткерлікке шығу (2011 жылдың тамызы)

Петреус 2011 жылдың 31 тамызында АҚШ армиясынан зейнеткерлікке шықты. Оның зейнеткерлікке шығу салтанаты Бірлескен база Майер-Хендерсон залында өтті. Салтанат барысында оған қорғаныс министрінің орынбасары Уильям Дж. Линн Армияның ерекше қызмет медалін табыс етті. Линн салтанатта сөйлеген сөзінде Петреус 9/11 оқиғасынан кейінгі әлемде жауынгерлік басшы және стратегия шебері ретінде маңызды рөл атқарғанын айтты. Сондай-ақ Линн генерал Петреустің қазіргі көтерілісге қарсы стратегиядағы еңбегін атап өтті. Бірлескен штабтар төрағасы адмирал Майкл Маллен генерал Петреусті Америка тарихындағы ұлы соғыс қолбасшыларының бірі – Улисс С. Грант, Джон Дж. Першинг, Джордж Маршалл және Дуайт Д. Эйзенхауэрмен салыстырды. Төрт жұлдыздық шенімен Петреус жылына шамамен 220 000 доллар зейнетақы алады.

Некеден тыс қатынас, отставка және сын

Петреус өзінің биографиясының басты авторы Паула Бродуэллмен қарым-қатынас бастады, «All In: The Education of General David Petraeus» еңбегінің авторы, 2011 жылдың 18 шілдесінде ISAF қолбасшылығынан кетіп, ЦРУ директоры болғаннан кейін. Петреус 2012 жылдың жазында, Бродвеллдің Петреус отбасының ұзақ жылдан бері танысы Джилл Келлиге мазалау хаттарын жібергенін білген кезде бұл қарым-қатынасты тоқтатты. Флоридалық қоғам қайраткері Келли және оның күйеуі Тампадағы сарайында жоғары әскери шенділерді жиі қабылдап отыратын. Ол көктемнің соңында ФБР Тампадағы кеңсесінде жұмыс істейтін танысына анонимді, қорқыту сипатты электрондық хаттар туралы шағымданды. Associated Press агенттігінің хабарлауынша, электрондық пошта арқылы бір-біріне тікелей хат жіберудің орнына, бұл олардың электрондық пошта тарихында із қалдырар еді, Петреус пен Бродуэлл жобалар қалдырып, оларды бірлескен аккаунтқа кіргенде бір-бірі оқитын. АҚШ Бас прокуроры Эрик Холдер ФБР бұл істі ашқанын білгенімен, Петреус жоғары тұрған басшысы, Ұлттық барлау директоры Джеймс Р. Клэпперге 2012 жылдың 6 қарашасында ғана хабарланды. Сол күні кешке Клэппер Петреуске қоңырау шалып, отставкаға кетуін сұрады. Клэппер келесі күні, 7 қарашада Ақ үйге хабарлады. 8 қарашада хабарлама алғаннан кейін президент Обама Петреусті Ақ үйге шақырды, онда Петреус отставкаға кету туралы өтініш білдірді. Обама 9 қарашада оның отставкасын қабылдады, ал Петреус сол күні ЦРУ директоры лауазымынан кетуіне себептің осы қарым-қатынас екенін мәлімдеді. Соңында Петреус өзінің сүйіктісіне және биографына берген құпия ақпаратты дұрыс пайдаланбағаны үшін кінәлі деп танылды. Әскери тарихшылар Ирак және Ауғанстандағы әскери науқандар туралы жазбалардың жетіспеушілігін атап өтті, бірақ олар театрдегі қолбасшыларды жеке сынға алмады. Петреус мансабының тағы бір қыры, оның ісі әшкере болғаннан бері, көптеген наградаларына қарамастан, тікелей жауынгерлік тәжірибесінің болмауына назар аударылды. Оның «Батылдығы үшін» белгісі бар қола жұлдызы туралы бірнеше ақпарат құралдары хабарлады және бірнеше бұрынғы әскери офицерлер сұрақтар қойды. Петреус алған қола жұлдызының сипаттамасында оның «өрт астындағы басшылығы» және Жауынгерлік қимыл белгісі де көрсетілген, бірақ оның іс-қимылдарының егжей-тегжейлі сипаттамасы берілмеген.

Қылмыстық айыптаулар және пробация

2015 жылдың қаңтар айында The New York Times газеті Федералдық тергеу бюросы мен Әділет департаменті Бродвеллге құпия ақпарат ұсынғаны үшін Петреуске қарсы қылмыстық іс қозғауды ұсынғанын хабарлады. Петреус бұл айыптауларды жоққа шығарды және ол соттасуға келісім жасауға мүдделі емес екені хабарланды. Үкімет сот келісімімен бірге ұсынған 15 беттік фактілер мәлімдемесінде, Петреус Бродвеллге жоғары құпиялы және құпиялы ақпаратты қамтитын құжаттарға қол жеткізуге мүмкіндік бергені, кейіннен осы құжаттарды жеке тұрғын үйіне көшіріп, оларды қауіпсіз емес жерде сақтағаны және федералды тергеушілерге Бродвеллге құжаттарға қол жеткізуі және оларды тиісінше сақтамауы туралы жалған мәлімдеме жасағаны айтылды. Петреус бұл фактілерді соттасу келісімінің бір бөлігі ретінде мойындады. 2015 жылдың 23 сәуірінде федералды судья Петреуске екі жылдық сынақ мерзімі және 100 000 доллар айыппұл тағайындады. Бұл айыппұл Әділет департаменті сұраған сомадан екі еседен асты. 2016 жылдың қаңтар айындағы баспасөз хабарларында Қорғаныс министрлігінің қызметкерлері Петреус ісі бойынша Әділет департаментінің құжаттарын қарастырып, Қорғаныс министріне Петреусті армия зейнеткерлерінің тізімінде төмендету туралы ұсыным жасауды қарастырғаны айтылды. Заңдар мен ережелерге сәйкес, әскери қызметшілер табысты қызмет еткені анықталған соңғы шенімен зейнеткерлікке шығады; Петреус әйелдермен болған қатынасын мойындауы және генерал шенімен қызмет еткен кезде құпия ақпаратты алып тастау және сақтау кінәсін мойындауы генерал-лейтенант шеніне төмендетуге негіз болуы мүмкін. Бұл мәселені сол кездегі Армия хатшысы Джон М. МакХью 2015 жылдың қазан айында қызметтен кеткенге дейін қарады; ол одан әрі шаралар қабылдамауды ұсынды. 29 қаңтарда баспасөз хабарларында Стивен Хеджердің АҚШ Сенатының Қарулы Күштер комитетінің заңнамалық мәселелер жөніндегі орынбасары екені жазылды. Өзінің хатында Хеджер Қорғаныс министрі Эштон Картердің Армияның ұсынысына қолдау көрсеткенін және Петреусқа қосымша жаза қолданбайтынын хабарлады.

Зейнетақы кезеңіндегі қызмет

2013 жылдың наурыз айында Петреус OSS қоғамының құрметті төрағасы лауазымын қабылдады. 2013 жылдың шілдесінде Нью-Йорк қалалық университетінің Маколей құрмет колледжінде қонақ профессор болып тағайындалды. Петреус: «Мен Маколейде АҚШ пен Солтүстік Америкалық әріптестеріміздің қазіргі әлемдік экономикалық төмендеуден шығу үшін қалыптасуына мүмкіндік беретін жағдайларды зерттейтін семинарға жетекшілік етуді асыға күтемін» деді. Академиялық жылға күтілген 200 000 долларлық жалақысы сыншылардың сынына ұшырағаннан кейін, Петреус студенттерге назар аудару және ақша мәселесінен аулақ болу үшін оқытушылық лауазымды тек 1 долларға қабылдауға келісті. 2013 жылдың қыркүйегінде Петреус CUNY студенттері тарапынан кампуста жүргенде мазақталды. 2013 жылдың 1 мамырында Оңтүстік Калифорния университеті Дэвид Петреусті «Сот Уидни профессоры» деп атады, «бұл атақ өнер, ғылым, кәсіп, бизнес және қоғамдық және ұлттық көшбасшылықтағы көрнекті тұлғаларға арналған». 2013 жылдың 6 мамырында Currahee сенімділер кеңесінің президенті Петреус Toccoa лагерін сақтайтын сенімділер кеңесіне кіруге келіскенін хабарлады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде армияның төрт негізгі парашюттік жаяу әскер полкі Toccoa лагерінде орналасқан. Нью-Йорктік инвестициялық фирма Kohlberg Kravis Roberts & Co. L. P. 2013 жылдың мамыр айында Петреусті жаңадан құрылған KKR Global Institute институтының төрағасы етіп тағайындады. Оның жұмысының бір бөлігі KKR-дің инвестициялық командалары мен портфельдік компанияларын, әсіресе жаңа жерлерде жаңа инвестицияларды зерттеу кезінде қолдаудан тұрады. 2014 жылдың желтоқсанында Петреус KKR серіктесі болып тағайындалды және KKR Global Institute институтының төрағасы қызметін жалғастырды. Петреус 2013 жылдың 18 маусымында Team Rubicon кеңесшілер кеңесіне қосылды. 2013 жылдың тамызында Корольдік Біріккен қызметтер институты (RUSI) Петреусті ұйымның аға вице-президенті етіп тағайындады. RUSI мәлімдемесінде: «Бұл құрметті лауазым RUSI сенімділері мен кеңесші кеңесі тарапынан генерал Петреус пен Институтпен ұзақ жылдар бойы байланысы, сондай-ақ қорғаныс және халықаралық қауіпсіздік тұжырымдамаларын зерттеу мен дамытуға қосқан үлесі, Балқан, Ирак және Ауғанстандағы операцияларда осы тұжырымдамаларды жүзеге асыруын ескере отырып жасалды» делінген. 2013 жылдың қазан айында Петреус Гарвардтың Джон Ф. Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінде Белфер ғылым және халықаралық қатынастар орталығының штаттан тыс аға ғылыми қызметкері болып жұмыс істеді. Мектептің мәлімдемесіне сәйкес, Петреус Солтүстік Американың бәсекеге қабілеттілігін жаңартқан технологиялық, ғылыми және экономикалық факторларға бағытталған жаңа жобаны басқару үшін қосылды. «Алдағы Солтүстік Америка онжылдықтары» жобасы осы үнемі жүріп жатқан өзгерістерге саяси шешімдердің қалай әсер ететінін талдайтын болады. 2016 жылы орталық Петреус қатысатын және стратегиялық басшылыққа бағытталған жаңа жобаны жариялады. 2014 жылдың 10 ақпанында Англиядағы Эксетер университеті Петреусті Стратегия және қауіпсіздік институтының құрметті қонақ профессоры етіп тағайындады. Басқа құрметті профессорлармен бірге, бұл тағайындама институттың саясатты, стратегияны және қауіпсіздікті зерттеудің маңызды мақсаттарына қолдау көрсетуге көмектеседі. Генерал Петреус 2014 жылы National Geographic Channel арнасында көрсетілген «Америкалық соғыс генералдары» бағдарламасында танымал болған «11 аңыз генералдың» бірі болды. 2015 жылы Петреус АҚШ-тың Сириядағы Аль-Нусра майданына (Аль-Каиданың тармағы) ИМ-мен күресу үшін қару-жарақ беруді ұсынды. 2016 жылдың 10 маусымында Петреус пен Марк Келли, зейнеткер NASA астронавты және кейін Аризона штатының сенаторы, қазірде таратылған қару-жарақ бақылау тобы Veterans Coalition for Common Sense құрылғанын жариялады. Петреус өзінің ұстазы және Тюфтс университетінің Флетчер мектебінің бұрынғы деканы генерал Джек Галвинге арналған сериядағы тұсаукесерлік лекциясын оқыды. Ол сондай-ақ 2018 жылдың 7 тамызында АҚШ Әскери-теңіз академиясында адмирал Стэнсфилд Тернерге арналған серияның тұсаукесерлік лекциясын оқыды. Лекция сериясы 1972 жылдан 1974 жылға дейін академия президенті қызметін атқарған Тернердің жетістіктерін құрметтейді. 2018 жылдың қазан айында «Жұлдыздар мен жолақтар» газеті туралы деректі фильмді талқылау кезінде Петреус газетпен байланысты жеке тәжірибесімен бөлісті. 2019 жылдың 12 маусымында Петреус Англиядағы Бирмингем университетінің Конфликт, ынтымақтастық және қауіпсіздік институтында (ICSS) үш жылдық құрметті профессорлық лауазымды қабылдады. Университет тағайындалғаны туралы хабарлағанда Петреус «Бирмингемдегі студенттермен және зерттеушілермен түрлі форматта өзінің тәжірибесімен бөліседі» деді. Генерал Петреус 2019 жылдың 26 қаңтарында Вест-Пойнттағы АҚШ Әскери академиясының 2020 жылғы түлектерінің 500-ші түнгі тойында қонақ спикер болды.

Мемлекеттік хатшы қарауы

2016 жылдың 18 қарашасында The Guardian газеті "дипломатиялық көздерге" сілтеме жасап, Петреус Трамп әкімшілігінде АҚШ Мемлекеттік хатшысы лауазымына үміткер болғанын хабарлады. Петреус BBC Radio 4 радиосына берген сұхбатында бұл лауазымға деген қызығушылығын растап, шақырылған жағдайда қызмет ететінін мәлімдеді. 28 қарашада Петреус президент сайланған Дональд Трамппен Трамп Тауэрінде кездесіп, лауазым және әлемдік мәселелерді талқылады. Петреус пен Трамп екеуі де кездесуден алғы әсерде болды, ал Трамп Twitter-де "Жаңа ғана генерал Петреуспен кездестім – өте әсерлі болдым!" деп жазды. Петреус Митт Ромни және Руди Джулиани сияқты потенциалды үміткерлердің тізіміне енді. Оның кандидатурасы Трамп әкімшілігіне кері әсер ете алатыны туралы пікірлер айтылды, бірақ республикалық сенаторлар Джон Маккейн мен Линдси Грэм оны "тамаша таңдау" деп атады. Петреус демократ сенатор Диан Файнштейннің де қолдауын алды, ол демократтар оның бекітілуіне ашық қарастыратынын айтты. 2016 жылдың 13 желтоқсанында Трамп Мемлекеттік хатшы лауазымына Рекс Тиллерсонды ресми түрде тағайындады. Петреус Трамптың назарына алғандығы үшін алғыс айтып, Тиллерсон туралы пікір сұрағанда бұрынғы қорғаныс министрі Роберт Гейтстің қолдауына сілтеме жасады.

АҚШ әскерлерін Ауғанстандан шығару туралы шешімге қарсы пікірлер

2021 жылдың 14 сәуірінде президент Джо Байден өзінің көптеген жоғары генералдары мен көптеген дипломаттарының кеңесіне қарамастан, 2021 жылдың 11 қыркүйегіне дейін Ауғанстандағы барлық АҚШ әскерлері елден шығарылатынын мәлімдеді. Петреус АҚШ-тың Ауғанстаннан әскерін шығару стратегиясына және оған дайындық мақсатында Талибанмен жасалған келісімдерге қарсы болды. 2021 жылдың 17 тамызында Fox News телеарнасына берген сұхбатында Петреус бұрынғы президент Дональд Трамптың 2020 жылы Ауғанстан үкіметінің ұстауындағы 5000 Талибан тұтқынын босату туралы шешімін қате және апатты деп атады, оның салдары қайғылы болды. 2021 жылдың 20 тамызында Wall Street Journal газетіне берген сұхбатында ол АҚШ-тың Талибанмен келіссөздер жүргізгенін, одан кері қайтару үшін бірдеңе алуды күткенін, бірақ ол "істемеді" деді. 2021 жылдың 12 мамырында Fox News телеарнасына берген сұхбатында Петреус Ауғанстандағы АҚШ әскерлерінің шығарылуына қарсылығын білдіріп, "Біз бұл шешімге өкінуіміз мүмкін" деді. Ол АҚШ қолдауының тоқтатылуынан кейін Ауғанстан әскерлеріне психологиялық әсер етуі мүмкін екендігі, Ауғанстан Әуе күштерін күтіп ұстаудың нашарлауы және "азаматтық соғыс" қаупі туралы ескертті. Талибанның әскери шабуылы нәтижесінде топ ел астанасы Кабулды басып алғаннан кейін, Петреус аймақтан әскерлерді шығаруды нашар жоспарлағанын тағы да сынап, әлемге Аль-Каида немесе Ислам мемлекетінің Хиндукуш тауларында құрылуы мүмкін қауіптерді қайталады. Die Weltwoche журналына берген электрондық сұхбатында Петреус "Мен террористік топтардың бірі де АҚШ-тың отанына немесе НАТО одақтастарына жақын арада қауіп төндіретініне сенбеймін. Ұзақ мерзімді қауіп біздің осындай бейкенттерді анықтап, жоюға және әлсіретуге қабілеттілігімізге байланысты болады" деді. Петреус 18 000 ұшақтарды күтіп ұстаған мердігерлерді жұмыстан шығарудың, Талибанға қарсы әуе көмегінсіз қалған Ауғанстан үкіметінің күштерінің жеңілуіне себеп болғанын айтты. CNN телеарнасының Питер Бергенмен сұхбатында Петреус АҚШ пен басқа да донор елдердің қаржылық көмегін тоқтатқаннан кейін Талибанның жаңа үкіметін қаржыландыруда қиындыққа тап болады деп болжады. Ол афғандық жұмысшылардың негізгі қызметтері мен жалақысының төмендеуі Талибанды халықаралық қауымдастықпен қарым-қатынасын өзгертуге мәжбүр етуі мүмкін екенін, бірақ Талибанның реформаланғанын немесе реформаланбағанын айту әлі ерте екенін айтты. NBC телеарнасының Лестер Холтпен осы тақырыпты талқылау барысында ол Талибанның іс-әрекеттері олардың "ескі Талибан" екенін көрсетті және ол Аль-Каида мен Ислам мемлекеті Талибан билікте болған кезде аймақтағы бейкенттерді қайта құра алатынына сенімді екенін айтты. Ол АҚШ-тың мүддесін қорғау үшін әскери және барлау іс-шараларынан басқа, Талибан билікте болған кезде елге араласатынына күмәнданатынын білдірді және дипломатиялық қатынастар үшін елшілік құру "жақын арада" болмайды деп болжады.

Ресейдің Украинаға басып кіруі туралы пікірлер

Петреус Ресейдің Украинаға басып кіруін қатты сынға алды және 2022 жылдың шілдесінде Украина қорғанысы үшін стратегиялық кеңесші кеңес құруға үш зейнеткер әскери генералмен бірікті. 2022 жылдың басында Ресей мен Украина арасындағы шиеленіс күшейген кезде Петреус адмирал Майкл Маллен, Мишель Флуорной және Томас Донилонмен экономикалық санкциялар, киберқорғаныс және Украинадағы ресейге қарсы көтерілістерді талқылау үшін дөңгелек үстелге қатысты. Қоғамдық сөздері мен сұхбаттарында Петреус Ресейдің басып кіру себептерін ғана емес, сонымен қатар елдің әскери күш-жігерінің тактикасы мен стандарттарын сынады. Украинаға басып кіргеннен кейінгі апталарда Петреус Джейк Таппер мен Андерсон Купермен сөйлесіп, Киевті басып алудағы Ресей стратегиясын қарастырды. 2022 жылдың 12 наурызында Петреус One Nation бағдарламасында Брайан Килмидпен сөйлесіп, Ресей әскерінің біріктірілген қару-жарақ эффектісіне қол жеткізуге жасаған сәтсіз әрекетін сынады. Петреус атап көрсеткендей, бұл АҚШ немесе басқа НАТО елдерінің әскери күштері күткендей деңгейде болған жоқ. 2022 жылдың мамырында Петреус президент Путиннің Ресейді күшейту әрекетінің нәтижесінде НАТО елдері арасындағы одақты нығайтқанын айтты. Кейінгі сұхбатында Петреус Ресей әскері НАТО күткендей жақсы емес екенін мәлімдеді. Ол ресейлік әскерилердің басым тактикасын артиллериялық оқ жаудыру деп сипаттады, бұл Ресей әскерінің дәлдіктен гөрі көлемді бағалайтыны туралы сұрақ тудырды. 2022 жылдың қазанында ол Ресейдің Украинадағы әскери жұмылдыруын "қайталанбайтын және апатты" деп атады. Ресейдің соғыс әрекетін сынаумен қатар, Петреус ресейлік санкциялардың әлемдік қаржы нарықтарына, азық-түлікпен қамтамасыз етуге және басқа да тауарларға тигізетін теріс әсерлерін талқылады және украиндық әскерилерді ресейлік танктерге жасалған шабуылдары, бес ресейлік генералдың қаза болуы және ресейлік "Саратов" соғыс кемесін жойғаны үшін мақтады. 2022 жылдың ортасынан соңына дейін Петреус Ресейдің агрессиясына Батыстың жауабы және АҚШ-тың Украина қорғанысына тигізген әсері туралы сөз қозғады. CNN телеарнасының тілшісі Джим Сьюттомен сұхбаттасқанда, ол АҚШ пен Ұлыбританияның жеткізген жоғары мобильді артиллериялық ракеталық жүйелерінің Ресей әскерлерін штаб-пәтерлерін және отынмен қамтамасыз етуді ауыстыруға итермелегенін, бұл Ресейдің Украинадағы ілгерілеуін айтарлықтай баяулатқанын айтты. Тағы бір сұхбатында ол Батыстың қолдауы қарсы шабуыл стратегияларын жақсартқанын және Крым мен Донбасс аймақтарын Ресейден қайтарып алуға мүмкіндік бергенін мәлімдеді. Петреус Украинаға көмек көрсетуді жалғастыруды және Ресей мен оның одақтастарының ықтимал эскалациясына НАТО-ның дайындығын арттыруды қатық қолдады. Ол АҚШ-тың Қытайға қарсы тұру үшін әскери дайындықты басымдыққа қоюы және жылдық қорғаныс саясаты туралы заң жобасында Украинаға көмек көрсетуді ұлғайту қажеттігін айтты. Сондай-ақ ол Украинада Patriot зымырандық жүйелерін баллистикалық зымыранға қарсы жүйе ретінде орналастырудың маңыздылығын талқылады және Ресей Украинада ядролық шабуыл жасаса, АҚШ пен НАТО қолданатын шараларды қарастырды. Атлантикалық кеңестің Украинаға қосымша көмек көрсету туралы талқылауында ол Батыс әуе күштері мен техникалық қызметкерлерді орналастыру, қорғанысты күшейту және Ресейге бейбіт келіссөздерді жеделдету үшін дипломатиялық және экономикалық қысым көрсету қажеттігін атап өтті. Петреус президент Путиннің соғыс майданындағы жағдайдың тұрақты емес екенін түсініп, Украинамен келіссөздер арқылы шешім табуға келісетініне сенім білдірді. Foreign Policy журналында жарияланған мақалада Петреус басқа сарапшылармен бірге Ресейдің Украинадағы соғысынан болашақ әлемдік қақтығыстарды болдырмау, олардан сақтану және оларға қарсы тұру үшін сабақ алуды ұсынды. Киевке сапары барысында Петреус Атлантикалық кеңес тобымен бірге Украина президенті Владимир Зеленскийге кеңестің жаһандық азамат сыйлығын табыс етті, осы арқылы оның Украинаны Ресей агрессиясынан қорғаудағы ерекше басшылық қабілетін мойындады. Киевте болған кезде Петреус Киевтегі американдық университетіне барып, жақсы жабдықталған украин әскерлеріне сенім білдірді және ресейлік күштердің алдындағы қиындықтарды талқылады. Ол Украинаның батыс танктері мен жауынгерлік машиналарын алған жаңадан құрылған бригадаларының тиімділігін атап өтті, Украинаның ресейлік күштерге қарсы күресуіне бағалы түсініктер мен қолдау ұсынды. CNN телеарнасына берген сұхбатында Петреус украиндық беспілоттық ұшақтардың Ресей аумағындағы шабуылдарының әскери нысаналарды ғана емес, сонымен қатар Ресей халқына соғыс жүріп жатыр дегенді еске салу мақсатында екенін айтты. Ол сонымен қатар украин стратегиясының жазғы шабуылындағы өзгерісін "ашар, созу және шабуылдау" деп сипаттады, бұл соғыстың кейінгі кезеңдерінде сәттілікке қол жеткізу үшін жасалған тактика. CNN тілшісі Кристиан Аманпурмен сұхбаттасқанда, 2023 жылдың жазында Украинаның қарсы шабуылының баяу қарқынына тоқталып, Петреус ресейлік әскердің көп жағдайда өзін көрсетпегенін, бірақ Украинада басып алынған аумақтардағы қорғаныс тереңдігі күшті болғанын атап өтті. Сол сұхбатта ол украин күштерінің ресейлік бекіністерге жақсы бейімделгенін, әуе қолдауы болмастан миналық далаларды зерделі түрде аралап өткенін айтты. Петреус Украинаға көбірек әскери көмек беру және Ресейге қарсы санкцияларды күшейту қажеттігін қайта-қайта айтты, бұл қақтығысты дипломатиялық жолмен шешуге көмектеседі. Аманпурмен тағы бір әңгімеде ол Путин Украинадағы маңызды мақсаттарына қол жеткізе алса, Молдова немесе Балтық елдерінің бірі келесі шабуылға ұшырауы мүмкін екенін ескертті. Петреус Генри Киссинджердің "НАТО-ның қорғанысы енді Украина мен Ресей шекарасында басталады" деген мәлімдемесімен толық келісімде екенін білдірді.

Жеке өмір

Петреустің сөзінше, ол сайлауда дауыс бермейді, 2002 жылы генерал-майор болып тағайындалғаннан бастап, бейтарап болу ниетімен осыдан бас тартқан. Ол 2016 жылғы сайлауда дауыс бермегенін мәлімдеді.

Қосымша тану

2005 жылы Петреус АҚШ News & World Report басылымының Американың ең үздік басшыларының бірі ретінде танылды. 2007 жылы Time журналы Петреусті жылдың ең ықпалды 100 көшбасшысы мен революционерлерінің бірі деп атады, сонымен қатар Time Person of the Year номинациясының төрт финалисінің бірі атанды. Ол сондай-ақ, The Daily Telegraph журналынан екінші ең ықпалды американдық консерватор, ал The Daily Telegraph журналы 2007 жылдың адамы деп танылды. Оның Ph. D. диссертациясы, «Америка әскерилері және Вьетнам сабақтары: Вьетнамнан кейінгі дәуірдегі әскери ықпал мен күш қолдануды зерттеу», 1987 жылы Принстон университеті шығарған, 2007 жылы ең көп сатылған диссертациялар тізімінде екінші орынды иеленді. 2008 жылы Foreign Policy және Prospect журналдары жүргізген сауалнамада Петреус әлемдегі ең үздік 100 интеллектуалдың бірі ретінде таңдалды. 2008 жылы Static Line Association Петреусті 2008 жылдың әуедегі адамы деп атады, ал Der Spiegel оны «Американың ең құрметті сарбазы» деп атады. 2008 жылдың соңында Newsweek журналы оны 2008 жылдың 20 желтоқсанындағы санында әлемдегі ең ықпалды адамдардың 16-орында, ал Prospect журналы оны «Жылдың интеллектуалы» деп атады. Ол сондай-ақ 2009 жылдың қазан айында Esquire журналының «Әлемдегі ең жақсы 75 адамның» бірі болып танылды. 2009 жылдың 7 наурызында Петреус Рональд Рейган президенттік кітапханасында Конгресс құрмет медалі қоғамынан ерекше азамат сыйлығын алды. Генерал Дэвид Х. Петреус, АҚШ-тың Таяу Шығыста және Орталық Азияда терроризмге қарсы соғыстағы бас қолбасшысы, 13 мамыр күні Техас A&M университетінде көктемгі бітіру салтанатының спикері болды. Барбара Уолтерс Ауғанстандағы бас қолбасшыны «америкалық батыр» деп атады. Петреус 2010 жылдың желтоқсан айында Time журналының «Маңызды 50 адамның бірі» болып таңдалды. Сол жылы ол 2010 жылы New Statesman журналының 50 маңызды адамдарының 12-орынды иеленді, ал Петреус 2011 жылы 100 сыртқы саясат бойынша 100 үздік ғаламдық ойшылдың 8-орынды иеленді. New Statesman жыл сайынғы сауалнамасында әлемдегі ең ықпалды адамдар таныстырылды – поп-жұлдыздар мен диссиденттік белсенділерден бастап, технология мамандары мен мемлекет басшыларына дейін, әлемді өзгертіп отыратын адамдар. 2011 жылдың 26 қыркүйегінде Петреус 2011 жылғы 50 адамның 2-орында тұрды. Арнайы операциялар мамандары қауымдастығы Петреусті 2011 жылдың «Жыл адамы» деп атады және 2011 жылдың 2 қарашасында Ф. Брагг қаласында жыл сайынғы арнайы операциялар көрмесінде сыйлық берілді. 2012 жылдың қаңтар айында Петреус GQ журналы «Вашингтонның ең ықпалды 50 адамының» бірі атанды. Петреус 2012 жылдың 29 қаңтарында 2012 жылғы ROA Ұлттық қауіпсіздік симпозиумында 2011 жылы Индукция ретінде Резервтік офицерлер қауымдастығының (ROA) Minuteman Hall of Fame-ге қабылданды. Германияның Еңбегіне сіңірген қызметі орденін 14 ақпанда Германияның Қорғаныс министрі Томас де Майзиер Петреусқа табыс етті. Де Майзиердің айтуынша, ол «үлкен стратег және неміс халқының шынайы досы». 2012 жылдың 16 наурызында Нидерланды Қорғаныс министрі Ханс Хиллен Гаагада Петреуске семсерлермен Оранж Насау орденінің Ұлы крестімен марапаттады. Министр өзінің сөзінде Петреуске «Нидерланд әскерлеріне берген сөзсіз қолдауы үшін және сәтті миссияның қозғаушы күші болғаны үшін» алғыс айтты. Голландия мен Америка арасындағы ынтымақтастық үшін оның жеке күш-жігерінің арқасында Голландия Урузган арнайы тобымен маңызды операциялық табыстарға қол жеткізе алды. 2012 жылы Петреус Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. Келесі жылы, 2013 жылы Нью-Йорк тарихи қоғамы Петреус Хертог лекцияларын өткізу кітапханасын құрды. Петреус АҚШ әскери академиясының басқа 18 түлегімен бірге 2013 жылы жарық көрген көшбасшылық өмірбаянының жинағы «Вест-Пойнт көшбасшылығы: батылдықтың профильдері» кітабында танымал болды. Осама бен Ладеннің қолға түскен хат-хабарлары «Абботтабадтан хаттар» 2010 жылдың мамыр айында Бен Ладен президент Барак Обама мен генерал Петреусқа шабуыл жасағысы келгенін көрсетті. Бен Ладен: «Оларға назар аударудың себебі – Обама опасыздықтың басшысы және оны өлтіру Байденді өз кезегінде президент лауазымына дейін алып кетеді, өйткені бұл сол жердегі норма. Байден бұл лауазымға мүлдем дайын емес, бұл АҚШ-ты дағдарысқа әкеледі». «Петреус соғыстың соңғы жылында басты рөл атқарады, оны өлтіру соғыстың барысын өзгертеді» деп жазылған. Петреус пен доктор Генри Киссинджер 2019 жылдың 19 мамырында 92-ші көше Y-де ұсынылған Азаматтық үздікшілік пен мәдени белсенділік үшін Реканати Каплан сыйлығының тұңғыш иегерлері болды. 92Y кейіннен Petraeus-тің лекцияларынан тұратын Онлайн көшбасшылық бойынша магистрлік класын құрды. 2020 жылдың 19 қарашасында генерал Петреус Кембридж университетінің Тринити колледжіндегі жылдық Ли Ноулз лекциясын оқыған алғашқы американдық әскери маман болды. 2020 жылдың 7 желтоқсанында Соғыс зерттеу институты «Генерал Дэвид Х. Петреус болашақ көшбасшылар орталығын» құрды, оның студенттеріне жаңа білім беру және кәсіби даму бағдарламаларын ұсыну мақсатында. Петреус 2013 жылдың қарашасынан бері ISW кеңесінің мүшесі болып табылады.