Кіріспе

Морис округіне жататын қалашық, Нью-Джерси штаты, АҚШ. Чатем қалашығы – АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы Морис округіне жататын қалашық. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалашықтың халқы 10 983 адамды құрады. Ұзақ жылдар бойы қалыптасқан Грин Виллидж кенті (сонымен қатар Хардинг қалашығында) Чатем қалашығында орналасқан. Жақын орналасқан Чатэм қалашығындағы Моррис және Эссекс теміржол желілеріндегі Чатэм станциясының болуы Чатем қалашығының халқының өсуіне ықпал етті, себебі бұл жерге Манхэттенге жетуге ыңғайлы болды және тұрғын үйлер салуға мүмкіндік берді. New Jersey Monthly журналы 2008 жылы Чатем қалашығын Нью-Джерси штатындағы "Өмір сүруге ең жақсы орындар" тізімінде бірінші орынға қойды. Бұл қалашық штаттың ең жоғары табысқа ие қауымдастықтарының бірі болып табылады. 2013–2017 жылдар аралығындағы американдық қауымдастық сауалнамасының мәліметтеріне сәйкес, қалашық тұрғындарының орташа отбасылық табысы 176 364 долларды құрады, бұл 10 000-нан астам тұрғыны бар муниципалитеттер арасында үшінші орынды алып, штат бойынша орташа көрсеткіштен (76 475 доллар) екі еседен астам жоғары. 2018 жылдың наурызында Bloomberg Чатемді АҚШ-тағы ең жоғары табысты 64-ші орынға, ал Нью-Джерси штатындағы ең жоғары табысты 8-ші орынға қойды. 2012 жылы Forbes.com Чатемді "Американың ең қымбат пошталық кодтары" тізімінде 375-ші орынға орналастырды, орташа үй бағасы 776 703 долларды құрады.

Құрылу

Чатем қалашығы 1806 жылдың 12 ақпанында Нью-Джерси заң шығарушы органының актісімен Ганновер және Моррис қалашықтарының бөліктерінен құрылды. Чатем қалашығы құрылған кезде оған Чатем, Грин-Виллидж және Боттл-Хилл (Мэдисон) қауымдастықтары, сондай-ақ осы қауымдастықтарды қоршаған кең ауылдық аймақтар кірді. Әр қауымдастық өзінің ерекше тіршілігін және айқын ерекшеліктерін сақтап келді. Алайда, ғасыр соңына дейін қалашықтың қарауындағы елді мекендердің көбісі өздерінің муниципалдық басқаруларын құрып, қалашықтан бөлініп кетті. Боттл-Хилл қауымдастығы он сегізінші ғасырдың басында Моррис қалашығында құрылды, ол кезде бұл аймақ Англияның Нью-Джерси провинциясының құрамында болған. 1834 жылы президент Джеймс Мэдисонның құрметіне Боттл-Хилл өзінің атын Мэдисон деп өзгертті. 1889 жылдың 27 желтоқсанында Мэдисон тәуелсіз округ ретінде құрылды және оның бұрынғы ауылдық шекаралары 1891-1899 жылдар аралығында қалашықтың құрамында болған ауылдық жерлердің қосылуымен кеңейтілді. Бұл ауыл да Моррис қалашығының құрамында болды және Революциялық соғыста белсенді рөл атқарды. 1892 жылдың 19 тамызында Чатем, өзінің атын алған жаңа қаладан бөлініп, АҚШ-тағы жаңа Нью-Джерси штаты үшін құрылған үкімет нысанын қабылдады. Содан кейін, 1897 жылдың 1 наурызында Чатем округтік басқару нысанына көшті. Грин-Виллидждің көп бөлігі әрқашан қалашықтың құзыретінде болды. 1773 жылы Джон Дейс Бридж ауылы, 1710 жылдан бері ағылшын Моррис қалашығының басқаруындағы қауым, британдық премьер-министр және Чатхэм графы сэр Уильям Питттің құрметіне Чатем деп аталды. Құрылған кезде оның құзыретіне кірген революцияға дейінгі елді мекендердің тек бір бөлігі ғана Чатем қалашығының басқаруында қалды, және қалашықта ешқашан орталық болған емес. 1889 жылдың 27 желтоқсанында үш күн бұрын өткен референдум нәтижелеріне сүйене отырып, Мэдисон ауылы Чатем қалашығынан бөлініп, 3250 тұрғыны үшін жергілікті сумен жабдықтау жүйесін дамыту мақсатында округтік басқару нысанын қабылдады. Мэдисон 1891 жылы Чатем қалашығының қосымша бөліктерін қосып алды, ал 1894 жылдан 1898 жылға дейін жыл сайын одан да көп аумақ қосты, содан кейін 1899 жылы Чатем қалашығымен бірқатар жерлер алмастырылды. Бірнеше буын бойында ең ірі Шварц фермасы жергілікті дүкендер мен мектептерде сатылатын және үйлерге белгілі маршруттар бойынша жеткізілетін сүт өнімдерін өндірді. Бұрынғы гүл шаруашылықтары Шунпайк жолы мен Оңтүстік бульвардың бұрышындағы екі ірі сауда орталығына айналды. Бұл бұрыш президент Мэдисонның кезінде отырғызылған гикори ағашының құрметіне аталды. Делавэр өзенін сәтті кесіп өтіп, Трентон мен Принстон шайқастарынан кейін генерал Вашингтон Морристаунға барып, Континенттік армияның алғашқы қысқы лагері үшін штаб-пәтерін Морристаун жасыл жеңіліндегі Арнольдтың тавернасында орнатты. Армияның көп бөлігі бірнеше шақырым оңтүстік-шығысқа қарай, Чатем қалашығындағы Лоантика аңғарына (қазіргі Лоантака), Лоантака бұлағының солтүстігіне, Тредуэлл даңғылының шығысына және Жиралда фермаларының батысына орналасқан жерге жіберілді. 2016 жылы Моррис округінің саябақ комиссиясы мен Чатем қалашығының тарихи қоғамы аймақты қайта жаңарту, жолдар құру және ақпараттық тақталарға гранттар алу үшін бірлесіп жұмыс істей бастады.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 9,35 шаршы миль (24,22 км2) құрайды, оның ішінде 9,08 шаршы миль (23,51 км2) жер және 0,27 шаршы миль (0,70 км2) су (2,91%) шамасында. Округтің ішінде толық немесе ішінара орналасқан, құрамына кірмейтін елді мекендерге, жергілікті аймақтарға және атауларға Флорал Хилл, Ұлы батпақ, Грин Виллидж (ішінара Хардинг округінде), Хикори Три, Маунт Вернон және Орчард кіреді. Грин-Виллидж – АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі Суперфонд ретінде таныған Rolling Knolls полигонының орналасқан жері. Полигон екі жағынан Ұлы батпақ Ұлттық жануарлар қорымен шектеседі және бұрын иесі Роберт Миле атымен Майлз қоқыс орны деп аталған. 1930 жылдардан 1960 жылдардың соңына дейін жұмыс істеген полигонға муниципалитеттер мен өнеркәсіптік кәсіпорындардан, соның ішінде тұрғын үйлерден шыққан және фармацевтикалық материалдардан тұратын әртүрлі қалдықтар тасымалданған. 2010 жылы округ бұл жерді қайта дамыту аймағы деп белгіледі, осы аймақты күн электр станциясы ретінде жаңарту мүмкіндігі қарастырылуда.

Ауа райы

Чатем қалашығының ылғалды субтропикалық климаты бар және оның 32 шақырым (20 миль) шығысқа орналасқан көршісі – Нью-Йорк қаласына қарағанда температураның ауытқуы сәл жоғары (ең төменгі температурасы суықтап, ең жоғарғы температурасы жылырақ).

2010 жылғы санақ

2010 жылғы АҚШ халық санағында бұл қалашықта 10 452 адам, 3 915 үй шаруашылығы және 2 721 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1 164,2 адамды (449,5/км²) құрады. 4 128 тұрғын үй болды, олардың орташа тығыздығы бір шаршы мильге 459,8 (177,5/км²) шамасында. Этностық құрамы: 90,84% (9 495) ақ нәсілді, 0,75% (78) қара немесе афроамерикалық, 0,08% (8) американдық үндістер, 6,36% (665) азиялық, 0,01% (1) Тынық мұхиты аралдарынан, 0,38% (40) басқа нәсілдерден және 1,58% (165) екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 3,34% (349) құрады. 2006-2010 жылдар аралығындағы Американдық қоғамдық сауалнама деректеріне сәйкес, Чатем қалашығындағы жан басына шаққандағы табыс 78 905 долларды құрады (штатта 14-орында), ал Моррис округінде – 47 342 доллар, бүкіл штат бойынша – 34 858 доллар.

Федералды, штаттық және округтік өкілдіктер

Чатем қалашығы 11-ші Конгресс округінде орналасқан және Нью-Джерси штатының 21-ші заңнамалық округінің құрамына кіреді.

Саясат

2016 жылдың мамыр айына дейін Чатем қалашығында барлығы 7925 тіркелген сайлаушы болды, оның ішінде 1528 (19,28%) демократтар ретінде тіркелген, 3266 (38,4%) республикашылар ретінде тіркелген және 3131 (39,5%) өзге партияға жатпайтын, либертариандық немесе «Жасылдар» партиясының мүшелері ретінде тіркелген. 2016 жылғы президенттік сайлауда демократ Хиллари Клинтон 50,29% дауыс (3057 дауыс) жинады, бұл республикалық Дональд Трамптың 44,35% (2696 дауыс) көрсеткішінен жоғары, ал басқа кандидаттарға 5,3% (326 дауыс) берілді, оның ішінде 119 жазба дауыс болды. Қалашықтың 8282 тіркелген сайлаушысының 6169-ы дауыс берді, сайлауға қатысу деңгейі 74,4% құрады.

2012 жылғы президенттік сайлауда республикашыл Митт Ромни 61,7% дауыс (3393 дауыс) жинады, бұл демократ Барак Обаманың 37,6% (2064 дауыс) көрсеткішінен жоғары, ал басқа кандидаттарға 0,7% (39 дауыс) берілді. 2008 жылғы президенттік сайлауда республикашыл Джон Маккейн 53,8% дауыс (3259 дауыс) жинады, бұл демократ Барак Обаманың 44,6% (2699 дауыс) көрсеткішінен жоғары, ал басқа кандидаттарға 1,0% (59 дауыс) берілді. Қалашықтың 7639 тіркелген сайлаушысының 6053-ы дауыс берді, сайлауға қатысу деңгейі 79,2% құрады. 2004 жылғы президенттік сайлауда республикашыл Джордж Буш 59,3% дауыс (3499 дауыс) жинады, бұл демократ Джон Керридің 39,5% (2334 дауыс) көрсеткішінен жоғары, ал басқа кандидаттарға 0,6% (48 дауыс) берілді. Қалашықтың 7614 тіркелген сайлаушысының 5905-і дауыс берді, сайлауға қатысу деңгейі 77,6% құрады. 2013 жылғы губернаторлық сайлауда республикашыл Крис Кристи 75,3% дауыс (2594 дауыс) жинады, бұл демократ Барбара Буононың 23,6% (814 дауыс) көрсеткішінен жоғары, ал басқа кандидаттарға 1,1% (39 дауыс) берілді. 2009 жылғы губернаторлық сайлауда республикашыл Крис Кристи 60,7% дауыс (2583 дауыс) жинады, бұл демократ Джон Корзиннің 29,1% (1236 дауыс), тәуелсіз Крис Даггеттің 9,5% (405 дауыс) және басқа кандидаттарға 0,3% (13 дауыс) көрсеткіштерінен жоғары болды. Қалашықтың 7407 тіркелген сайлаушысының 4252-сі дауыс берді, сайлауға қатысу деңгейі 57,4% құрады.

Ортақ қызметтер

Чатем қалашығы Чатем ауданымен бірнеше бірлескен мемлекеттік қызметтерді бөліседі: демалыс бағдарламасы, кітапхана (1974 жылдан бері), мектеп округі (1986 жылы құрылған), қалалық сот және медициналық шұғыл көмек жасағы (1936 жылдан бері). Чатем ауданы, Хардинг қалашығы, Мэдисон және Моррис қалашығымен бірге, Чатем қалашығы 2010 жылы құрылған және Мэдисон қаласында орналасқан бірлескен муниципалдық соттың құрамына кіреді.

Жеке мектеп

Чатем күндізгі мектебі Чатем қалашығында орналасқан жеке меншік, ұл-қыз аралас күндізгі мектеп. Мектептің білім алушылары мектепке дейінгі жастан сегізінші сыныпқа дейін білім алады. Мектепте барлығы 115 оқушы оқиды. 1998 жылы құрылған мектеп, 2005 жылы Чатем қалашығында тұрақты кампусын тапқаннан кейін «Дарси мектебі» деген атауын өзгертті.

Жолдар мен автомобиль жолдары

2010 жылы қалашықта барлығы 77 километр (48,14 миль) жол болды, оның 60 километрі (37,14 миль) муниципалитет тарапынан, ал 18 километрі (11,00 миль) Моррис округі тарапынан күтілді. Штаттар аралық, АҚШ және штаттық магистральдар Чатэм қалашығынан өтпейді. Маңызды жолдардың ішінде 646 және 647 округтік жолдары сияқты екінші дәрежелі округтік жолдар бар. Дегенмен, Interstate 78 және Interstate 287 екеуі де көршілес муниципалитеттерде орналасқан.

Қоғамдық көліктер

NJ Transit Чатем станциясында тоқтап, Мористоун желісі бойынша қала маңы қызметін ұсынады, пойыздар Хобокен терминалына және Манхэттеннің орталық бөлігіндегі Пенн станциясына қатынайды. Қаланың көп бөлігінен Мэдисон және Чатем станцияларына дейін жеңіл жетесіз, ал қаланың оңтүстік жағы Гладстон тармағындағы Мюррей Хилл станциясына жақын. NJ Transit жергілікті автобус қызметі MCM8 маршруты бойынша ұсынылған болатын.

Пошта қызметі

Чатем қалашығының тұрғындары пошта қызметін Грин-Виллидж және Чатем пошта бөлімшелері арқылы алады, бұл олардың пошта индексіне байланысты. Грин-Виллидж, Чатем қалашығының ішінара бөлігі болып табылатын елді мекен, 07935 пошта индексіне ие және 372 Green Village Road мекенжайында орналасқан пошта бөлімшесіне жатады. Чатем қалашығының қалған бөлігі (оның аумағының басым бөлігін құрайды) Чатем пошта бөлімшесімен қамтамасыз етіледі, оның пошта индексі 07928. Чатемнің бас пошта бөлімшесі 219 Main Street мекенжайында, кітапхананың қарсы бетінде орналасқан, ал оның қосымша бөлімшесі ескі пошта ғимаратында, 19 Railroad Plaza мекенжайында, өрт сөндіру станциясына қарап тұрған бұрышта орналасқан.

Қызықты орындар

1860 жылы салынған Маунт-Вернон мектебі бұрын қалалық әкімдік ғимараты ретінде пайдаланылған, ал қазір Қызыл кірпіш мектеп мұражайы болып табылады. Ол білім беру, саясат/үкімет және әлеуметтік тарих салаларындағы маңыздылығы үшін Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Оңтүстік бульварындегі Прайс Болдуин үйі бастапқыда шамамен 1770 жылы салынған, ал 1830 жылдары сәтті фермер және темірші Эдвард Прайс оны кеңейтті. Шамамен 1770 жылы салынған Льюис Ной шаруашылығы Америка Тәуелсіздік соғысында маңызды рөл атқарды. Уильям Гиббонс атқоймасы мен шаруашылығы шамамен 1830 жылдары, көрнекті жарыс демеушісі Уильям Гиббонс өзінің таза қанды жарыс аттарын, оның ішінде "Америкалық газонның патшайымы" атанған Моданы орналастыру үшін салдырған.