Кіріспе
1989 жылы Атлантика мұхитындағы тропикалық дауыл "Эллисон" АҚШ-тың оңтүстігінде ауыр су тасқынына әкелген тропикалық циклон болды. 1989 жылғы Атлантика дауыл маусымының екінші тропикалық циклоны және алғашқы аталған дауыл – "Эллисон" 24 маусымда Солтүстік-батыс Мексика шығанағында пайда болды. "Эллисонның" қалыптасуы тропикалық толқын мен Тынық мұхитындағы "Косме" даулының қалдықтарының өзара әрекеттесуі нәтижесінде болды. 26 маусымда оңтүстікке қарай жылжып, тропикалық дауылға айналды. 27 маусымда "Эллисон" Техас штатының Фрипорт қаласының жанына құрлыққа шықты. Сол күні "Эллисон" тропикалық депрессияға дейін әлсіреп, келесі күні экстратропикалық циклонға айналды. Дегенмен, дауылдың қалдықтары тағы 10 күн бойы сақталып, аймақ бойынша жылжып, 7 шілдеде тарап кеткенге дейін аймақта су тасқынына себеп болды. Дауылдың салдарынан кейбір жерлерде күшті жаңбыр жауды. Барлығы 11 адам қаза тауып, 560 миллион доллар (1989 жылғы АҚШ доллары) көлемінде материалдық зиян келтірілді.
Tropical Storm Allison was a tropical cyclone that produced severe flooding in the southern United States. The second tropical cyclone and the first named storm of the 1989 Atlantic hurricane season, Allison formed on June 24 in the northwestern Gulf of Mexico. Development of Allison was a result of the interaction of a tropical wave and the remnants of Pacific hurricane Hurricane Cosme. It moved south and became a tropical storm on June 26. By June 27, Allison made landfall near Freeport, Texas. Allison quickly weakened to a tropical depression later that day, and transitioned into an extratropical cyclone on the following day. However, the storm's remnants persisted for another 10 days and meandered across the area, triggering flooding across the region, before dissipating on July 7. The storm caused heavy rainfall, amounting to in some places. In total, 11 fatalities resulted from the storm, as well as $560 million (1989 USD, $ USD) in damage.
Метеорологиялық тарих
Үш метеорологиялық құбылыс бірігіп, «Аллисон» тропикалық дауылдарын тудырды. Біріншіден, «Косме» даулымы Мексика арқылы солтүстікке қарай жылжыды, мұның себебі күшті орта және жоғары деңгейлі жота болды. Оның қалдықтары 22 маусымда Мексика шығанағына енді, сол кезде батысқа қарай жылжыған тропикалық толқын аймаққа жетті. Соңында, Мексика шығанағындағы күшті антициклон 24 маусымда аймақтың ұйымдасуына мүмкіндік берді, нәтижесінде Мексика шығанағының батысында «Екінші тропикалық депрессия» пайда болды. Депрессия солтүстікке қарай жылжуын жалғастырды, ұйымдасып, 26 маусымда Техас жағалауында «Аллисон» тропикалық дауылға айналды. Фронталды ойыс жүйе дауылдан озып кетті, ал «Аллисонның» солтүстігіндегі жотаның күшеюі экстратропикалық депрессияны оңтүстікке және оңтүстік-батысқа бұруға мәжбүр етті. Техас үстінде циклоникалық айналым жасағаннан кейін, солтүстіктегі жота эрозияға ұшырады, бұл «Аллисонға» солтүстік-шығысқа қарай жылжуына және штаттан шығуына мүмкіндік берді. Оның айналымы 1 шілдеде тарап кетті, бірақ қалдықтары белгілі бір ұйымдылығын сақтап, солтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырды. 3 және 4 шілдеде «Аллисонның» қалдықтарына әсер еткен қысқа толқын дауылдың алдында жылдамдап, «Аллисонды» Кентукки, Иллинойс және Индиана штаттарының шекарасында тоқтатып қойды. Екінші қысқа толқын «Аллисонның» қалдықтарын оңтүстікке, Алабама штатына жеткізді. Ол солтүстік-батысқа бұрылды, ал 7 шілдеде Арканзас штатының үстінде «Аллисонның» қалдықтарын анықтау мүмкін болмады.
Техас
Эллисонның баяу қозғалысы мен оның қалдықтары Шығыс Техаста күшті жаңбырға алып келді, кейбір аймақтарда су тасқыны орын алды, 6200-нан астам үй суға толып зардап шекті, нәтижесінде жүздеген тұрғын эвакуацияланды, ал мыңдаған адамдар оқшауланды. Техастағы шығын 200 миллионнан 400 миллион долларға дейін бағаланды. Сонымен қатар, суға батып үш адам қаза тапты. Бразория округінде жауын-шашынның орташа мөлшері құрады, бұл Батыс Колумбия аймағында су тасқынына себеп болды. Шамамен аралықтағы су тасқыны көптеген көшелерді су басып, бірнеше үйге су кірді. Анахуактағы су деңгейі қалыпты деңгейден шамамен 2 метрге жоғары көтерілді. Тринити өзенінің төменгі жағалаулары бірнеше күнге толығымен су астында қалды. Галвестон округінде, әсіресе Клир-Лейк, Галвестон аралы, Кема және Техас қалаларында жауын-шашын мөлшеріне байланысты жергілікті су тасқыны тіркелді. Аймақтағы ең жоғары дауыл толқыны теңіз деңгейінен 1 метр биіктікте болды, бұл жағалау эрозиясына әкелді. Шамамен тонна құм шайылып кетті, ал Техас штатының 87-ші тас жолы дауыл толқынынан жолға құм мен қоқыс шашылғандықтан жабылды. Желдің күшті соғуы салдарынан кейбір ағаштардың бұтақтары мен электр сымдары жыртылды. Сонымен қатар, Гилкрист қаласында торнадо пайда болып, аз ғана зақым келтіріп, бір адам жарақат алды. Хардин округінде жаңбыр жауды. Пайн-Айленд баюының арнасынан су асып, Пайнвуд және Силсби елді мекендеріндегі үйлерді су басып кетті. Дауылдан туған жаңбыр Атлантиканың орталық штаттарына дейін жетіп, су тасқынына себеп болды. Делавэрде жаңбыр үш бақылау стансасында рекордтық ағын деңгейіне жеткізді, ал штаттың бақылау стансаларының үштен бірінде маңызды ағындар тіркелді. Арканзас штатында жауған жаңбырдың ең көп мөлшері құрады, бұл штаттың тропикалық циклоннан туған ең көп жауын-шашын рекорды болды. Дауылдан 11 адам қаза тапты. Тексаста үш, Миссисипиде бес, Луизианада үш адам қайтыс болды. Техас штатының Бомонт қаласында Эллисонның ағын суына соғылған екі жасөспірім бала суға батып қайтыс болды. Техас штатының Харрис округінде жүзу кезінде суға батып 18 жасар жігіт қайтыс болды. Луизиана мен Миссисипидегі соңғы сегіз адам суға батып қайтыс болды. Ауыр су тасқыны шамамен 560 миллион доллар (1989 жылғы АҚШ доллары) көлемінде үлкен зиян келтірді.