Кіріспе

2003 жылы Атлантика мұхитындағы тропикалық дауыл "Одет" 2003 жылдың желтоқсан айының басында Эспаньола аралына соққан сирек кездесетін тропикалық циклон болды. 2003 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымының он бесінші аталған дауыл ретінде "Одет" Атлантика мұхитындағы дауыл маусымының ресми аяқталуынан кейін бірнеше күн өткен соң Панама жағалауында қалыптасты. Ол Доминикан Республикасына орташа тропикалық дауыл ретінде құрлыққа шықты, ал 7 желтоқсанда экстатропикалық жүйеге айналып, екі күннен кейін тарап кетті. Дауыл желтоқсан айындағы тым ауыр жаңбырдан Доминикан Республикасының барлық аймақтарында ауыр зақымдарға әкелді. "Одеттің" құрлыққа шығу алдындағы дайындық салдарынан сегіз адам қаза тауып, 14 адам жарақат алды. Жалпы зақымның мөлшері белгісіз, бірақ Доминикан Республикасындағы егін зақымдары 8 миллион доллардан асты (2003 жылғы 8,0 доллар, соңғы жылдары шамамен <есептелген сома> миллион долларға тең).

Метеорологиялық тарих

30 қарашада Атлантика мұхитындағы дауыл маусымының соңғы күні Кубаның шығысынан Кариб теңізінің оңтүстік-батысына дейін тұрақты фронт созылды. 1 желтоқсанда Панаманың солтүстігіндегі фронталды аймақта төмен қысым аймағы қалыптасты, ал жоғарыдағы антициклон төменгі деңгейдегі орталықтан жақсы шығу ағынын қамтамасыз етті. Төмен қысым келесі бірнеше күн бойы дерлік қозғалмай тұрды және бірте-бірте тұрақты фронттан бөліне бастады. 2 желтоқсанда желдің күшеюі жүйені нашарлатты, бірақ жүйе солтүстік-шығысқа қарай жылдамдық алғанда конвекция қайта дамыды. 3 желтоқсанда жер бетінің ортасынан солтүстікке қарай шамамен 225 шақырым жерде орта деңгейде айналым пайда болды. Конвекция күшейіп, ұйымдастырылды, өйткені әлсіз тропикалық толқын аймаққа жетті, және жүйе 4 желтоқсанда шамамен 1200 UTC-де Ямайканың Кингстон қаласынан оңтүстікке қарай 555 шақырым жерде орналасқанда Тропикалық депрессия Жиырмаға айналған деп есептеледі.

Тропикалық циклон ретінде жіктелгеннен кейін депрессия Кариб теңізінің шығысындағы жота мен орта ендіктегі ойыс арасындағы оңтүстік-батыс ағынына еніп, тұрақты шығыс-солтүстік-шығыс бағытта қозғалды. Атын алғаннан кейін, дауыл орташа оңтүстік-батыс желдің күшіне қарамастан күшейді, және микротолқынды спутниктік суреттерде көзге көрінетін орталық пайда болды. Дауылдың күші шамамен 4-ке жететіні болжанды, бірақ Ұлттық дауылдар орталығы құрылымдық мәліметтердің жетіспеуіне байланысты күші одан да жоғары болуы мүмкін екенін атап өтті. Конвективті құрылымның сәл нашарлауына байланысты көзге көрінетін орталық азайды, ал дауылды зерттеушілер 5 желтоқсанда шамамен 1200 UTC-де дауылдың ішіне ұшты. Геофизикалық сұйықтық динамикасы зертханасы дауылдың дауыл статусына жететінін болжады. 6 желтоқсанның басында TRMM спутнігі 80% жабық көз қабырғасын көрсетті, ал 0600 UTC-де Odette Доминикан Республикасының Санто-Доминго қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 394 шақырым жерде орналасқанда ең жоғарғы жел жылдамдығына жетті.

Дайындықтар

Одеттің күтілетін келгеніне дейін Доминикан Республикасы үкіметі 10 000-нан астам адамды, негізінен өзендерге жақын тұратын азаматтарды эвакуациялауға бұйрық берді. Кемінде 2000 уақытша баспана құрылды, олар 800 000 адамға дейін сыйдыра алатын. Сонымен қатар, үкімет үйлерінен кетуге ниеті жоқтарды мәжбүрлеу үшін әскерді жұмылдырды. Мұндай сақтық шаралары үш апта бұрын болған ауыр жаңбырдан кейін топырақтың суға қанығуы себепті қабылданды. 4 желтоқсанда Санто-Доминго мен Доминикан Республикасы – Гаити шекарасы арасында тропикалық дауылға қатысты ескерту жарияланды, құрлыққа тиюге 56 сағат қалғанда. 5 желтоқсанда, құрлыққа тиюге 32 сағат қалғанда, бұл ескерту тропикалық дауыл туралы ескертуге дейін көтерілді. Сонымен қатар, Гаитидің барлық жағалауы мен Ямайкаға тропикалық дауыл туралы ескертулер берілді. Одет Доминикан Республикасында орташа зиян келтіріп, 8 адамның өмірін қиды.

Доминикан Республикасы

Одет тропикалық дауылдан соққан жел Доминикан Республикасында салыстырмалы түрде жеңіл болды, Санто-Домингодағы ең күшті соққысы сағатына 60 мильді құрады. Дауыл бірнеше сағат бойы күшті жаңбыр жаудырды, Саона аралында жауын-шашын мөлшері ең көп болды. Басқа да бірнеше жерлерде 4 дюймнен астам жаңбыр жауды. Жаңбырдан саз жылғақтары мен су тасқыны пайда болды, сондай-ақ Санто-Домингоның жанында торнадо болғаны хабарланды, ол бір үйді қиратты және бірнеше үйдің шатырын бұзды. Бұған қоса, су тасқыны су көздерін ластады, нәтижесінде бірнеше аймақ таза су мен санитариясыз қалды. Барлығы алғанда, Одет тропикалық дауылдан 8 адам қаза тауып, 14 адам жарақат алды, көбінесе су тасқыны мен саз жылғақтарынан. Сонымен қатар, жүрек талмасынан туындаған екі жанама өлім де дауылмен байланысты. Көршілес Гаитиде дауылдан көп зиян болған жоқ. Одеттің жаңбыры Пуэрто-Риконың өзендерінде су тасқынына әкелді. Өзеннің су тасқыны үш көпірді қиратты, нәтижесінде 20 000 АҚШ доллары (2003 жылғы АҚШ доллары) көлемінде шығын келді. Су тасқыны Хумакаодағы зираттың жанында саз жылғақтарын да тудырды. Жаңбыр көптеген жолдарды жапты, бірақ жалпы алғанда Пуэрто-Рико мен Виргин аралдарында зиян аз болды.

Кейінгі оқиғалар мен жазбалар

Жалпы, 65 000 адам "Одет" тропикалық даулынан зардап шекті. Доминикан Республикасының Қызыл Кресті мен Қызыл Жарты Ай ұйымы 105 еріктіні, негізінен Монте-Кристи аймағындағы зардап шеккен аймақтарға жіберді. Ұйым мыңдаған адамға азық-түлік, гигиеналық жиынтықтар, сондай-ақ, маса торы берді. Қызыл Крест Монте-Кристидегі тұрғындарға, яғни таза су мен санитариясы жоқ аймаққа 5000 литрлік су резервуары да сыйлады. Алайда, 1989 жылдың қараша айында пайда болған "Карен" тропикалық даулы Кариб теңізінің солтүстік-батыс бөлігінде желтоқсан айына дейін сақталды. Сонымен қатар, "Одет" 1984 жылғы "Лили" даулынан бері желтоқсан айында пайда болған алғашқы Атлантика даулы болды. 2003 жылғы маусым 1954 жылдан бері маусым басталар алдында ("Ана" сәуірде) және маусым аяқталғаннан кейін ("Одет") пайда болған алғашқы маусым еді.